Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §39.15.1-39.15.14

民会におけるポストゥミウスのバッカス祭糾弾演説

1462 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

ポストゥミウス執政官は民会において厳かな祈りを終えた後、バッカス祭の陰謀の実態と危険性について演説を始める。彼はその集会が夜間に行われ、男女や若者を巻き込み、国家の秩序を脅かす巨大な脅威となっていることを警告する。

§39.15.1ad haec officia dimissis magistratibus consules in rostra escenderunt, et contione advocata cum sollemne carmen precationis, quod praefari, priusquam populum adloquantur, magistratus solent, peregisset consul, ita coepit.
これらの任務へと政務官たちが送り出されると、執政官たちはロストラに登った。 そして民会が召集され、政務官が民衆に語りかける前にあらかじめ唱えることになっている、祈りの厳かな定式を執政官が唱え終えると、このように語り始めた。
§39.15.2“nulli umquam contioni, Quirites, tam non solum apta sed etiam necessaria haec sollemnis deorum comprecatio fuit, quae vos admoneret hos esse deos, quos colere venerari precarique maiores vestri instituissent,
「クィリーテースよ、神々へのこの厳かな共同の祈りが、いかなる民会にとっても、これほど適しているばかりでなく、必要でさえあったことはかつてありませんでした。
§39.15.3non illos, qui pravis et externis religionibus captas mentes velut furialibus stimulis ad omne scelus et ad omnem libidinem agerent.
それは、あなたがたの先祖が崇拝し、敬い、祈ることを定めた神々こそがこれらであり、邪悪で外来の宗教によって捕らえられた心を、まるで復讐の女神の刺激であるかのように、あらゆる犯罪とあらゆる欲望へと駆り立てるあの神々ではないということを、あなたがたに思い出させるためのものでした。
§39.15.4equidem nec quid taceam nec quatenus proloquar invenio.
私自身、何を沈黙すべきか、どこまで語るべきか、見出せずにいます。
si aliquid ignorabitis, ne locum neglegentiae dem, si omnia nudavero, ne nimium terroris offundam vobis, vereor.
もしあなたがたが何かを知らないままでいるなら、怠慢の余地を与えてしまうのではないかと恐ろしく、もしすべてをさらけ出すなら、あなたがたに過度の恐怖を注ぎ込んでしまうのではないかと恐れるのです。
quidquid dixero,
私が何を語ろうとも、それは事態の残虐さと重大さに比して控えめに語られたのだと知ってください。
§39.15.5minus quam pro atrocitate et magnitudine rei dictum scitote esse: ut ad cavendum satis sit, dabitur opera a nobis.
警戒するのに十分であるよう、我々の側で尽力いたします。
§39.15.6Bacchanalia tota iam pridem Italia et nunc per urbem etiam multis locis esse, non fama solum accepisse vos sed crepitibus etiam ululatibusque nocturnis, qui personant tota urbe, certum habeo, ceterum quae ea res sit, ignorare: §39.15.7alios deorum aliquem cultum, alios concessum ludum et lasciviam credere esse, et qualecumque sit, ad paucos pertinere.
バッカス祭がとうの昔からイタリア全土に、そして今や市内でも多くの場所に行われていることを、あなたがたが噂によってだけでなく、全市に鳴り響く夜間の騒音や遠吠えによっても知っていることは確信しておりますが、しかし、その実態が何であるかについては知らないでいること、ある人々はそれを神々の一人の崇拝であると信じ、他の人々は許された遊びや戯れであると信じており、それがどのようなものであれ、ごく少数の人々だけに関係していると信じていることも確信しております。
§39.15.8quod ad multitudinem eorum attinet, si dixero multa milia hominum esse, ilico necesse est exterreamini, nisi adiunxero qui qualesque sint.
彼らの数に関して言えば、もし私が何万人もの人間がいると言えば、彼らが誰であり、どのような者たちであるかを付け加えない限り、あなたがたが直ちに恐怖に陥ることは避けられません。
§39.15.9primum igitur mulierum magna pars est, et is fons mali huiusce fuit;
それゆえ、第一に、大部分は女性であり、これがこの悪弊の源泉でした。
deinde simillimi feminis mares, stuprati et constupratores, fanatici, vigiliis, vino, strepitibus clamoribusque nocturnis attoniti.
次に、女性に非常によく似た男たち、穢された者たちと穢す者たち、熱狂者たちであり、夜間の不眠、ワイン、騒音と叫び声によって正気を失った者たちです。
§39.15.10nullas adhuc vires coniuratio, ceterum incrementum ingens virium habet, quod in dies plures fiunt.
この陰謀は、今のところはいかなる力も持っていませんが、しかし、日々その数が増えているために、勢力の巨大な増大を遂げつつあります。
§39.15.11maiores vestri ne vos quidem, nisi cum aut vexillo in arce posito comitiorum causa exercitus eductus esset, aut plebi concilium tribuni edixissent, aut aliquis ex magistratibus ad contionem vocasset, forte temere coire voluerunt;
あなたがたの先祖は、あなたがた自身でさえも、民会のために砦に旗が立てられて軍勢が率き出されたときか、護民官たちが平民に対して集会を布告したときか、あるいは政務官の誰かが民会へと招集したときでなければ、むやみやたらに集まることを望みませんでした。
et ubicumque multitudo esset, ibi et legitimum rectorem multitudinis censebant esse debere.
そして、群衆がいるところにはどこでも、そこには群衆の合法的な指導者がいなければならないと彼らは考えていたのです。
§39.15.12quales primum nocturnos coetus, deinde promiscuos mulierum ac virorum esse creditis?
では、第一に夜間の、第二に女と男が入り混じった集会が、どのようなものであるとあなたがたは考えますか。
§39.15.13si quibus aetatibus initientur mares sciatis, non misereat vos eorum solum, sed etiam pudeat.
もし男たちがどのような年齢で入会させられているかをあなたがたが知るならば、彼らを哀れに思うだけでなく、恥じることにもなるでしょう。
hoc sacramento initiatos iuvenes milites faciendos censetis, Quirites? his ex obsceno sacrario eductis arma committenda?
クィリーテースよ、この誓いによって入会した若者たちを、兵士にするべきだと考えますか。 このわいせつな聖所から連れ出された者たちに、武器を委ねるべきでしょうか。
§39.15.14hi cooperti stupris suis alienisque pro pudicitia coniugum ac liberorum vestrorum ferro decernent?
自分自身の、そして他人の淫行にまみれたこれらの者たちが、あなたがたの妻や子供たちの貞操のために、剣をもって戦うというのですか。 」

語釈・文法注

  1. 39.15.4si aliquid ignorabitis, ne locum neglegentiae dem, si omnia nudavero, ne nimium terroris offundam vobis, vereor — 主節の動詞である vereor(恐れる)が文末に置かれ、2つの対照的な条件文(si...)を伴う、名詞節(ne...)の並列構造を共通して支配している。
  2. 39.15.6Bacchanalia tota iam pridem Italia et nunc per urbem etiam multis locis esse, non fama solum accepisse vos... certum habeo, ceterum quae ea res sit, ignorare — 文全体の骨格は certum habeo(私は確信している)が支配する対格不定詞構文。vos を意味上の主語とする accepisse と ignorare が並列され、さらに accepisse の目的語として Bacchanalia... esse が置かれている。
  3. 39.15.9is fons — 指示代名詞 is は先行する事態(大部分が女性であること、あるいは mulierum magna pars)を指しているが、属格を伴う述語名詞 fons(男性単数)の性に引かれて男性形になっている(述語への牽引)。
  4. 39.15.13non misereat vos eorum solum, sed etiam pudeat — 感情を表す非人称動詞 misereat(憐れむ)および pudeat(恥じる)の構文。感情を感じる主体を対格(vos)で、その原因となる対象を属格(eorum)で表す。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §39.15.1-39.15.14. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:39.15.1-39.15.14

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。