Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §39.16.1-39.16.13

バッカス祭陰謀の国家危機と外来宗教規制の先例

1463 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

執政官は、バッカス祭の有害性が私的な醜行に留まらず、国家を脅かす組織的な陰謀にまで発展していると警告する。そして過去の外来宗教規制の先例を引きつつ、現在の特別査問の正当性を説いて市民に協力を求める。

§39.16.1minus tamen esset, si flagitiis tantum effeminati forent — ipsorum id magna ex parte dedecus erat —, a facinoribus manus, mentem a fraudibus abstinuissent:
しかし、もし彼らが醜行によって骨抜きにされていただけであり――それは大部分彼ら自身の不名誉であったのだが――、犯罪から手を、詐欺から心を遠ざけていたのであったなら、まだ害は少なかったでしょう。
§39.16.2numquam tantum malum in re publica fuit, nec ad plures nec ad plura pertinens.
国家においてこれほど大きな悪、これほど多くの人々に、またこれほど多くの事柄に関わる悪はかつて存在しませんでした。
quidquid his annis libidine, quidquid fraude, quidquid scelere peccatum est, ex illo uno sacrario scitote ortum esse.
近年、欲望によって、詐欺によって、犯罪によって犯されたあらゆる過ちは、あの唯一の聖所から生じたのだと知ってください。
§39.16.3necdum omnia, in quae coniurarunt, edita facinora habent.
そして、彼らは誓い合って共謀したすべての犯罪行為をまだ実行してはいません。
adhuc privatis noxiis, quia nondum ad rem publicam opprimendam satis virium est, coniuratio sese impia tenet.
現時点では、国家を打倒するのに十分な力がまだないため、不敬な陰謀は個人的な害悪にとどまっています。
crescit et serpit quotidie malum.
悪は日々増大し、這い広がっています。
iam maius est, quam ut capere id privata fortuna possit:
今やそれは、個人の境遇がそれを抱えきれる限界を超えています。
§39.16.4ad summam rem publicam spectat.
それは国家の最高利益に関わっているのです。
nisi praecavetis, Quirites, iam huic diurnae, legitime ab consule vocatae, par nocturna contio esse poterit.
クィリーテースよ、あなたがたが警戒しなければ、執政官によって合法的に召集されたこの昼間の民会に匹敵する、夜間の集会がまもなく現れうるでしょう。
nunc illi vos singuli universos contionantes timent: iam ubi vos dilapsi domos et in rura vestra eritis, illi coierint, consultabunt de sua salute simul ac vestra pernicie: tum singulis vobis universi timendi erunt.
今、彼らは、民会に集まっている全体としてのあなたがたを、個々の人間として恐れています。 だが、あなたがたが家々へと、また自身の農村へと散り散りになったときには、彼らは集まり、自分たちの安全と、同時にあなたがたの破滅について謀るでしょう。 そのときには、あなたがた一人ひとりが、全体としての彼らを恐れなければならなくなるのです。
§39.16.5optare igitur unusquisque vestrum debet, ut bona mens suis omnibus fuerit.
それゆえ、あなたがたの一人ひとりは、自らの身内のすべてに健全な精神があったことを望まねばなりません。
si quem libido, si furor in illum gurgitem abripuit, illorum eum, cum quibus in omne flagitium et facinus coniuravit, non suum iudicet esse.
もし、誰かを欲望や狂気が、あの深淵へと連れ去ったなら、その者はあらゆる醜行と犯罪へと共に誓い合った者たちに属するのであって、自分自身の身内ではないと判断しなさい。
§39.16.6ne quis etiam errore labatur vestrum, Quirites, non sum securus.
クィリーテースよ、あなたがたのうちの誰かが過ちによって迷い込むのではないかと、私も不安がないわけではありません。
nihil enim in speciem fallacius est quam prava religio.
なぜなら、邪悪な宗教ほど見かけにおいて欺瞞に満ちたものはないからです。
ubi deorum numen praetenditur sceleribus, §39.16.7subit animum timor, ne fraudibus humanis vindicandis divini iuris aliquid immixtum violemus.
神々の神威が犯罪の口実に使われるとき、人間の詐欺行為を罰するにあたって、神法に関わる何かを混入させて冒涜してしまうのではないかという恐怖が心に忍び寄るのです。
hac vos religione innumerabilia decreta pontificum, senatus consulta, haruspicum denique responsa liberant.
このような宗教的懸念から、神官たちの無数の布告、元老院決議、そして最後に内臓占い師たちの神託が、あなたがたを解放してくれます。
§39.16.8quotiens hoc patrum avorumque aetate negotium est magistratibus datum, uti sacra externa fieri vetarent, sacrificulos vatesque foro circo urbe prohiberent, vaticinos libros conquirerent comburerentque, omnem disciplinam sacrificandi praeterquam more Romano abolerent.
父や祖父たちの時代に、外来の儀式が行われるのを禁じ、いけにえを捧げる偽神官や預言者たちをフォルム、キルクス、そして市内から排除し、予言書を捜索して焼き払い、ローマの慣習以外のすべての犠牲を捧げる作法を廃止することが、いかに度々政務官たちに任務として与えられたことでしょう。
§39.16.9iudicabant enim prudentissimi viri omnis divini humanique iuris nihil aeque dissolvendae religionis esse, quam ubi non patrio sed externo ritu sacrificaretur.
なぜなら、神法および人法のあらゆることに最も賢明であった人々は、祖先の儀式ではなく外来の儀式によって犠牲が捧げられることほど、宗教を崩壊させるものはないと判断していたからです。
§39.16.10haec vobis praedicenda ratus sum, ne qua superstitio agitaret animos vestros, cum demolientes nos Bacchanalia discutientesque nefarios coetus cerneretis.
私たちがバッカス祭の場を破壊し、邪悪な集会を解散させるのを見るときに、いかなる迷信もあなたがたの心を動揺させることがないよう、これらのことをあらかじめあなたがたに告げておくべきだと私は考えました。
§39.16.11omnia diis propitiis volentibusque faciemus;
私たちはすべてを、神々の好意と意思のもとで行うでしょう。
qui quia suum numen sceleribus libidinibusque contaminari indigne ferebant, ex occultis ea tenebris in lucem extraxerunt, nec patefieri, ut impunita essent, sed ut vindicarentur et opprimerentur, voluerunt.
神々は、自らの神威が犯罪や欲望によって汚されるのを憤られたため、それらの悪事を隠された暗闇から光のもとへと引きずり出されたのであり、それが暴かれたのも、罰せられないままでいるためではなく、罰せられ制圧されることを望まれたからなのです。
§39.16.12senatus quaestionem extra ordinem de ea re mihi collegaeque meo mandavit.
元老院はこの件に関して、私と同僚に特別査問を委ねました。
nos, quae ipsis nobis agenda sunt, impigre exsequemur;
私たちは、自分たち自身がなすべきことを精力的に遂行するでしょう。
vigiliarum nocturnarum curam per urbem minoribus magistratibus mandavimus.
また、市内全域の夜間見張りの任務は、下級政務官たちに委ねました。
§39.16.13vos quoque aequum est, quae vestra munia sunt, quo quisque loco positus erit, quod imperabitur, impigre praestare, et dare operam, ne quid fraude noxiorum periculi aut tumultus oriatur.
あなたがたもまた、自らの義務であること、それぞれの置かれた場所において命じられることを、精力的に果たすのが当然であり、また罪人たちの欺瞞によっていかなる危険や騒乱も生じないよう、尽力することが当然なのです。

語釈・文法注

  1. §39.16.1minus tamen esset, si flagitiis tantum effeminati forent... abstinuissent — 非現実の条件文。帰結節 `minus esset`(接続法未完了過去)に対し、条件節は `forent`(未完了過去)と `abstinuissent`(過去完了)という混合時制を取る。これは過去の持続的な状態(軟弱化されていたこと)と、特定の過去の行為(犯罪から遠ざかっていたこと)の時間的・性質的な差異を表している。
  2. §39.16.3edita facinora habent — 完了分詞 `edita` と、所有・保持を表す動詞 `habent` を組み合わせた完了の迂言的表現。単なる過去完了や完了時制(`ediderunt`)に比べて、行為の結果が現在まで維持・保持されている状態を強調する。これは後のロマンス語における複合完了時制(英語の have + 過去分詞に相当)の起源となる構文である。
  3. §39.16.9nihil aeque dissolvendae religionis esse — `dissolvendae religionis` は動形容詞(ゲルンディウーム)を伴う属格で、ここでは「宗教を解体する(傾向がある、に資する)」という性質や方向性を表す属格として機能している。`nihil aeque... esse quam...`(〜ほど宗教崩壊につながるものはない)という比較級の構造を構成する。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §39.16.1-39.16.13. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:39.16.1-39.16.13

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。