Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §38.58.1-38.58.12

L・スキピオの投獄危機とナシカの護民官への訴え

1445 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

テレンティウスによる裁判が完了し、ホスティリウスとフリウスに有罪判決が下される中、L・スキピオの投獄を阻止するため、P・スキピオ・ナシカが護民官たちに対し、スキピオ家の偉大な功績と名誉を熱弁する演説を行う。

§38.58.1iudiciis a Q. Terentio praetore perfectis, §38.58.2Hostilius et Furius damnati praedes eodem die quaestoribus urbanis dederunt;
プラエトルのQ・テレンティウスによって裁判が完了されると、ホスティリウスとフリウスは有罪判決を受け、同じ日に都市財務官たちに保証人を提供した。
Scipio cum contenderet omnem quam accepisset pecuniam in aerario esse, nec se quicquam publici habere, in vincula duci est coeptus.
スキピオは、自分が受け取ったすべての金銭は国庫にあり、自分は公金を何一つ保持していないと主張したため、牢獄へ連行され始めた。
§38.58.3P. Scipio Nasica tribunos appellavit orationemque habuit plenam veris decoribus non communiter modo Corneliae gentis, sed proprie familiae suae.
P・スキピオ・ナシカは護民官たちに訴えかけ、コルネリウス氏族全体に共通するものだけでなく、とりわけ自らの家族にふさわしい、真の栄誉に満ちた演説を行った。
§38.58.4parentes suos et P. Africani ac L. Scipionis, qui in carcerem duceretur, fuisse Cn. et P. Scipiones, clarissimos viros.
自身、およびP・アフリカヌスと、今まさに牢獄へ連行されようとしているL・スキピオの親たちは、最も高名な人物であったCn・スキピオとP・スキピオであった(と彼は主張した)。
§38.58.5eos, cum per aliquot annos in terra Hispania adversus multos Poenorum Hispanorumque et duces et exercitus nominis Romani famam auxissent non bello solum, §38.58.6sed quod Romanae temperantiae fideique specimen illis gentibus dedissent, ad extremum ambo pro republica mortem occubuisse.
彼らは、数年にわたりヒスパニアの地でカルタゴ人やヒスパニア人の多くの将軍たちや軍勢を相手に、ローマの名声を単に戦争によって高めただけでなく、ローマ人の自制と信義の模範をそれらの諸民族に示したことによっても高めたのちに、最後には両者ともに国家のために死を遂げた。
§38.58.7cum illorum gloriam tueri posteris satis esset, P. Africanum tantum paternas superiecisse laudes, ut fidem fecerit non sanguine humano sed stirpe divina satum se esse.
彼らの栄光を守るだけでも後世の人々にとって十分であったろうに、P・アフリカヌスは父親たちの名声を非常に大きく上回ったため、自分が人間の血からではなく神の血統から生まれたのだという確信を人々に抱かせたほどであった。
§38.58.8L. Scipionem, de quo agatur, ut, quae in Hispania, quae in Africa, cum legatus fratris esset, gessisset, praetereantur, consulem et ab senatu dignum habitum, cui extra sortem Asia provincia et bellum cum Antiocho rege decerneretur, et a fratre, cui post duos consulatus censuramque et triumphum legatus in Asiam iret.
現在問題となっているL・スキピオについては――彼が兄の副官であったときにヒスパニアやアフリカで行った事績は通り過ぎるとしても――執政官として、元老院からも、抽選なしでアシア属州とアンティオコス王との戦争が割り当てられるにふさわしい人物とみなされ、また(彼の)兄からも、二度の執政官職と監察官職、そして凱旋式を経験した後に副官としてアシアへ赴くにふさわしい人物とみなされた。
§38.58.9ibi ne magnitudo et splendor legati laudibus consulis officeret, forte ita incidisse, ut, quo die ad Magnesiam signis collatis L. Scipio Antiochum devicisset, aeger P. Scipio Elaeae dierum aliquot via abesset.
そこでは、副官の偉大さと輝きが執政官の栄誉の妨げにならないよう、たまたま次のような事態が起こった。 すなわち、マグネシアで戦火を交えてL・スキピオがアンティオコスを完敗させたその日、病身のP・スキピオはエレアに数日分の道程だけ離れた場所にいたのである。
§38.58.10non fuisse minorem eum exercitum quam Hannibalis, cum quo in Africa esset pugnatum;
その軍勢は、アフリカで戦ったハニバルの軍勢に劣るものではなかった。
Hannibalem eundem fuisse inter multos alios regios duces, qui imperator Punici belli fuerit.
ハニバル自身も、多くの他の王の将軍たちの中に混じっており、彼はかつてポエニ戦争の総司令官であった。
et bellum quidem ita gestum esse, ut ne fortunam quidem quisquam criminari possit;
そして戦争そのものは、運勢に対してさえ誰も非難することができないほどに見事に戦い抜かれた。
§38.58.11in pace crimen quaeri;
平和において罪が探求されている。
eam dici venisse.
その平和が売却されたと言われているのである。
hic decem legatos simul argui, quorum ex consilio data pax esset;
ここでは、その勧告に基づいて平和が与えられた十人の使節たちが同時に告発されているのだ。
§38.58.12quamquam exstitissent ex decem legatis, qui Cn. Manlium accusarent, tamen non modo ad criminis fidem, sed ne ad moram quidem triumphi eam accusationem valuisse.
十人の使節のうちにはCn・マンリウスを告発する者たちが現れたものの、それでもその告発は、罪の信憑性を高めるためだけでなく、凱旋式の延期のためにさえ何の威力も持たなかったのである。

語釈・文法注

  1. §38.58.4parentes suos et P. Africani ac L. Scipionis ... fuisse Cn. et P. Scipiones — 動詞 habuit orationem に導かれる間接話法(oratio obliqua)の対格不定詞句。suos の表す先は話者である P. Scipio Nasica。複数形の parentes は、話者 Nasica の父 Cn. Scipio と、その兄弟であり Africanus および L. Scipio の父である P. Scipio の両者を指している。
  2. §38.58.8L. Scipionem ... consulem et ab senatu dignum habitum — 対格 L. Scipionem は間接話法における不定詞句の主語。dignum habitum [esse] は述語で、dignus は関係節 cui ... decerneretur(接続法未完了過去、結果または資格)を従えている。
  3. §38.58.8a fratre, cui ... legatus in Asiam iret — cui は利害関係の与格(cui ... legatus iret で「彼(L. Scipio)のために副官として赴く」の意)。先行詞は fratre (P. Africanus)。
  4. §38.58.12non modo ad criminis fidem, sed ne ad moram quidem triumphi eam accusationem valuisse — non modo (non) ... sed ne ... quidem の構文。後半の節に否定の ne ... quidem があるため、前半の non modo の後にあるべき否定の non が省略されており、「告発は罪の立証に役立たなかったばかりか、凱旋式の延期にさえ役立たなかった」という意味になる。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §38.58.1-38.58.12. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:38.58.1-38.58.12

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。