Humanitext Reader

李维 · 自建城以来史 §38.58.1-38.58.12

L·西庇阿面临投狱与纳西卡向护民官的呼吁

第 1445 段,共 1770 段 · 拉丁语

内容简介

在特伦提乌斯的主持下审判结束,霍斯蒂利乌斯和富里乌斯被判有罪。当 L. 西庇阿即将被投狱时,P. 西庇阿·纳西卡向护民官们提出申诉,发表了极力颂扬西庇阿家族伟大功绩与荣耀的演说。

§38.58.1iudiciis a Q. Terentio praetore perfectis, §38.58.2Hostilius et Furius damnati praedes eodem die quaestoribus urbanis dederunt; Scipio cum contenderet omnem quam accepisset pecuniam in aerario esse, nec se quicquam publici habere, in vincula duci est coeptus.
在裁判官 Q. 特伦提乌斯完成了审判之后,霍斯蒂利乌斯和富里乌斯被判有罪,并在同一天向城市财务官提供了保证人;而西庇阿则坚称他所收到的所有钱财都在国库中,自己并未占有任何公物,因而开始被带往监狱。
§38.58.3P. Scipio Nasica tribunos appellavit orationemque habuit plenam veris decoribus non communiter modo Corneliae gentis, sed proprie familiae suae.
P. 西庇阿·纳西卡向护民官们提出申诉,并发表了一篇充满真实荣耀的演说,这些荣耀不仅是科尔内留斯氏族所共有的,而且特别属于他自己的家族。
§38.58.4parentes suos et P. Africani ac L. Scipionis, qui in carcerem duceretur, fuisse Cn. et P. Scipiones, clarissimos viros.
他指出,他自己、P. 阿非利加努斯以及正被带往监狱的 L. 西庇阿的父亲们,乃是 Cn. 和 P. 西庇阿,他们都是最卓越的人物。
§38.58.5eos, cum per aliquot annos in terra Hispania adversus multos Poenorum Hispanorumque et duces et exercitus nominis Romani famam auxissent non bello solum, §38.58.6sed quod Romanae temperantiae fideique specimen illis gentibus dedissent, ad extremum ambo pro republica mortem occubuisse.
这些人在西班牙土地上多年对抗迦太基人和西班牙人的众多将领和军队,不仅通过战争,而且因为向那些民族展现了罗马人的自制与信义的典范,从而提高了罗马名声,最终两人都为了国家而牺牲。
§38.58.7cum illorum gloriam tueri posteris satis esset, P. Africanum tantum paternas superiecisse laudes, ut fidem fecerit non sanguine humano sed stirpe divina satum se esse.
虽然对后代来说,仅仅维护他们的荣耀就已经足够,但 P. 阿非利加努斯却如此极大地超越了父亲的赞誉,以至于使人们确信,他并非诞生于凡人血肉,而是出自神圣的血统。
§38.58.8L. Scipionem, de quo agatur, ut, quae in Hispania, quae in Africa, cum legatus fratris esset, gessisset, praetereantur, consulem et ab senatu dignum habitum, cui extra sortem Asia provincia et bellum cum Antiocho rege decerneretur, et a fratre, cui post duos consulatus censuramque et triumphum legatus in Asiam iret.
至于正处于争议之中的 L. 西庇阿——且不提他作为哥哥的副官时在西班牙和非洲的所作所为——他作为执政官,不仅被元老院认为配得上免于抽签而被授予阿西亚行省以及对安条克国王战争的重任,也被他的哥哥认为配得上由其作为副官前往阿西亚,而这位哥哥是在经历了两次执政官任期、一次监察官任期以及一次凯旋式之后才前往的。
§38.58.9ibi ne magnitudo et splendor legati laudibus consulis officeret, forte ita incidisse, ut, quo die ad Magnesiam signis collatis L. Scipio Antiochum devicisset, aeger P. Scipio Elaeae dierum aliquot via abesset.
在那里,为了不让副官的伟大与光辉妨碍执政官的赞誉,恰好发生了这样的事情:在 L. 西庇阿于马格尼西亚交战并击败安条克的日子里,生病的 P. 西庇阿远在埃拉埃亚,有数日的路程之遥。
§38.58.10non fuisse minorem eum exercitum quam Hannibalis, cum quo in Africa esset pugnatum; Hannibalem eundem fuisse inter multos alios regios duces, qui imperator Punici belli fuerit.
那支军队并不比在非洲与之作战的汉尼拔的军队小;同样的汉尼拔也在众多其他国王的将领之中,他曾是布匿战争的主帅。
et bellum quidem ita gestum esse, ut ne fortunam quidem quisquam criminari possit; §38.58.11in pace crimen quaeri; eam dici venisse.
而战争的进行方式,确实让人连命运也无法指责;然而在和平中却寻找罪名;人们说和平是被出卖的。
hic decem legatos simul argui, quorum ex consilio data pax esset; §38.58.12quamquam exstitissent ex decem legatis, qui Cn. Manlium accusarent, tamen non modo ad criminis fidem, sed ne ad moram quidem triumphi eam accusationem valuisse.
在这里,十名使节同时遭到指控,而和平正是根据他们的建议而达成的;尽管在十名使节中出现了指控 Cn. 万利乌斯的人,然而那项指控不仅未能证实罪名,甚至连拖延凯旋式都没能做到。

词汇与语法注释

  1. §38.58.4parentes suos et P. Africani ac L. Scipionis ... fuisse Cn. et P. Scipiones — 由动词 habuit orationem 引导的间接引语(oratio obliqua)宾格加不定式结构。suos 指代说话者 P. Scipio Nasica。复数形式的 parentes 同时指代说话者 Nasica 的父亲 Cn. Scipio,以及其兄弟、即 Africanus 和 L. Scipio 的父亲 P. Scipio。
  2. §38.58.8L. Scipionem ... consulem et ab senatu dignum habitum — 宾格 L. Scipionem 是间接引语中不定式从句的主语。谓语部分为 dignum habitum [esse],其中 dignus 引导了一个修饰它的关系从句 cui ... decerneretur(虚拟式未完成过去时,表示结果或资格)。
  3. §38.58.8a fratre, cui ... legatus in Asiam iret — cui 是关系代词的利害关系与格(意为“为了他[L. Scipio]而作为副官前往”)。其先行词是 fratre (P. Africanus)。
  4. §38.58.12non modo ad criminis fidem, sed ne ad moram quidem triumphi eam accusationem valuisse — non modo (non) ... sed ne ... quidem 句型。由于后半句包含否定词 ne ... quidem,前半句 non modo 之后的否定词 non 被省略,全句意为“该指控不仅无法证实罪名,甚至连拖延凯旋式都没能做到”。

引用这一段

李维, 自建城以来史 §38.58.1-38.58.12. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:38.58.1-38.58.12

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。