§38.49.1iniquo enim loco dimicavi.
「私が不利な場所で戦ったからだ」と彼らは言う。
dic igitur, quo aequiore potuerim dimicare.
それなら、もっと有利な、どのような場所で戦うことができたのか、言ってみてほしい。
cum hostes montem cepissent, loco se munito tenerent, nempe eundum ad hostes erat, si vincere vellem.
敵が山を占領し、要塞化された場所に立てこもっていたとき、もし勝利を望むなら、当然、敵の方へと進まねばならなかった。
§38.49.2quid? si urbem eo loco haberent et moenibus se tenerent? nempe oppugnandi erant.
どうか。 もし彼らがその場所に都市を持ち、城壁の中に立てこもっていたなら、当然、彼らを攻撃せねばならなかった。
quid? ad Thermopylas aequone loco M’. Acilius cum rege Antiocho pugnavit?
どうか。 テルモピュライにおいて、マニウス・アキリウスはアンティオコス王と有利な場所で戦っただろうか。
§38.49.3quid? Philippum non eodem modo super Aoum amnem iuga tenentem montium T. Quinctius deiecit? equidem adhuc, qualem aut sibi fingant aut vobis videri velint hostem fuisse, non invenio.
どうか。 ティトゥス・クィンクティウスは、同じようにアオオス川の上方で山の尾根を占領していたフィリッポスを追い落とさなかっただろうか。 私としては、彼らが敵をどのようなものとして自分たちで空想しているのか、あるいはあなた方にどのように思わせたいのか、未だに理解できない。
§38.49.4si degenerem et emollitum amoenitate Asiae, quid periculi vel iniquo loco subeuntibus fuit? si timendum et feritate animorum et robore corporum, huicine tantae victoriae triumphum negatis?
もし敵が、アジアの心地よさによって退廃し軟弱になっていたというなら、不利な場所であっても進撃する者たちに何の危険があったというのか。 もし敵が、気性の激しさと肉体の強健さゆえに恐るべきものであったというなら、これほど大きな勝利に対して、あなた方は凱旋式を拒むというのか。
§38.49.5caeca invidia est, patres conscripti, nec quicquam aliud scit quam detractare virtutes, corrumpere honores ac praemia earum.
議員の諸父よ、嫉妬は盲目であり、徳をそしり、その名誉や恩賞を台無しにすること以外には何も知らない。
§38.49.6mihi quaeso ita ignoscatis, patres conscripti, si longiorem orationem non cupiditas gloriandi de me, sed necessaria criminum defensio fecit.
議員の諸父よ、どうぞお許しいただきたい。 私の演説が長くなったのは、自分について誇りたいという欲望からではなく、告発に対する不可避の弁明がそうさせたのである。
§38.49.7an etiam per Thraciam saltus patentes, qui angusti erant, et plana ex arduis et culta ex silvestribus facere potui et praestare, necubi notis sibi latebris delitescerent latrones Thraces, §38.49.8ne quid sarcinarum raperetur, ne quod iumentum ex tanto agmine abstraheretur, ne quis vulneraretur, ne ex vulnere vir fortis ac strenuus Q. Minucius moreretur?
あるいは私は、トラキアを通るにあたって、狭かった峠道を開放し、険しい場所を平坦にし、森林地帯を開墾し、トラキアの山賊どもが彼らにとって周知の隠れ家のどこにも潜めないように保証することすらできたというのか、荷物のどれ一つとして奪われず、これほど大行軍の列から一頭の家畜も連れ去られず、誰も負傷せず、その傷によって勇敢で精悍な人物であるクィントゥス・ミヌキウスが死ぬことのないように。
§38.49.9in hoc casu, quo infeliciter incidit, ut talem civem amitteremus, haerent;
この不幸な出来事、このような市民を失うことになった不運な遭遇において、彼らは難癖をつけて留まっている。
§38.49.10quod saltu iniquo, loco alieno cum adortus nos hostis esset, duae simul acies primi et novissimi agminis haerentem ad impedimenta nostra exercitum barbarorum circumvenerunt, quod multa milia illo ipso die, §38.49.11plura multo post dies paucos ceciderunt et ceperunt, hoc, si ipsi tacuerint, vos scituros, cum testis orationis meae totus exercitus sit, non credunt?
しかし、不利な峠道、不適切な場所で敵が我々を襲撃したとき、前衛と後衛の二つの戦列が同時に、我々の輜重に群がっていた野蛮人の軍勢を取り囲んだこと、そしてまさにその日に数千人が、数日後にはさらに多くの者が討たれ、あるいは捕らえられたこと、このこと(hoc)を、たとえ彼ら自身が沈黙していようとも、私の演説の証人が全軍である以上、あなた方が知ることになるというのを、彼らは信じないというのか。
§38.49.12si gladium in Asia non strinxissem, si hostem non vidissem, tamen triumphum in Thracia duobus proeliis merueram.
もし私がアジアで剣を抜かなかったとしても、もし敵を見なかったとしても、それでも私はトラキアでの二度の戦闘によって凱旋式に値していた。
sed iam dictum satis est;
しかし、すでに十分語られた。
§38.49.13quin pro eo, quod pluribus verbis vos quam vellem fatigavi, veniam a vobis petitam impetratamque velim, patres conscripti. ”
むしろ、私が望む以上に多くの言葉であなた方を疲れさせたことに対して、議員の諸父よ、あなた方からの許しが求められ、得られることを望む。