§38.49.1iniquo enim loco dimicavi.
"내가 불리한 장소에서 싸웠기 때문이다"라고 그들은 말합니다.
dic igitur, quo aequiore potuerim dimicare.
그렇다면 내가 싸울 수 있었던 더 유리한 장소가 어디였을지 말해 보십시오.
cum hostes montem cepissent, loco se munito tenerent, nempe eundum ad hostes erat, si vincere vellem.
적들이 산을 점령하고 요새화된 곳에 버티고 있을 때, 승리하기를 원했다면 당연히 적들을 향해 나아가야만 했습니다. 어찌 그렇습니까?
§38.49.2quid? si urbem eo loco haberent et moenibus se tenerent? nempe oppugnandi erant.
만일 그들이 그 장소에 도시를 가지고 성벽 안에 머물러 있었다면요? 당연히 포위 공격해야 했을 것입니다.
quid? ad Thermopylas aequone loco M’. Acilius cum rege Antiocho pugnavit?
어찌 그렇습니까? 테르모필레에서 마니우스 아킬리우스가 안티오코스 왕과 유리한 장소에서 싸웠습니까? 어찌 그렇습니까?
§38.49.3quid? Philippum non eodem modo super Aoum amnem iuga tenentem montium T. Quinctius deiecit? equidem adhuc, qualem aut sibi fingant aut vobis videri velint hostem fuisse, non invenio. §38.49.4si degenerem et emollitum amoenitate Asiae, quid periculi vel iniquo loco subeuntibus fuit? si timendum et feritate animorum et robore corporum, huicine tantae victoriae triumphum negatis?
티투스 퀸크티우스도 똑같은 방식으로 아오우스 강 위쪽의 산등성이를 차지하고 있던 필리포스를 몰아내지 않았습니까? 저로서는 도대체 그들이 적을 어떤 존재로 스스로 상상하는지, 혹은 여러분에게 어떤 존재로 보이게 하려는지 아직도 알 수 없습니다. 만일 아시아의 안락함에 타락하고 유약해진 적이었다면, 불리한 장소로 진격하는 자들에게 무슨 위험이 있었겠습니까?
§38.49.5caeca invidia est, patres conscripti, nec quicquam aliud scit quam detractare virtutes, corrumpere honores ac praemia earum. §38.49.6mihi quaeso ita ignoscatis, patres conscripti, si longiorem orationem non cupiditas gloriandi de me, sed necessaria criminum defensio fecit. §38.49.7an etiam per Thraciam saltus patentes, qui angusti erant, et plana ex arduis et culta ex silvestribus facere potui et praestare, necubi notis sibi latebris delitescerent latrones Thraces, §38.49.8ne quid sarcinarum raperetur, ne quod iumentum ex tanto agmine abstraheretur, ne quis vulneraretur, ne ex vulnere vir fortis ac strenuus Q. Minucius moreretur? §38.49.9in hoc casu, quo infeliciter incidit, ut talem civem amitteremus, haerent; §38.49.10quod saltu iniquo, loco alieno cum adortus nos hostis esset, duae simul acies primi et novissimi agminis haerentem ad impedimenta nostra exercitum barbarorum circumvenerunt, quod multa milia illo ipso die, §38.49.11plura multo post dies paucos ceciderunt et ceperunt, hoc, si ipsi tacuerint, vos scituros, cum testis orationis meae totus exercitus sit, non credunt? §38.49.12si gladium in Asia non strinxissem, si hostem non vidissem, tamen triumphum in Thracia duobus proeliis merueram.
만일 기개의 사나움과 육체의 강건함으로 두려워해야 할 적이었다면, 이토록 위대한 승리에 대해 개선식을 거부하시는 것입니까? 의원 아버님들이여, 시기심은 눈이 멀어 있어, 덕을 깎아내리고 그 명예와 보상을 망치는 것 외에는 아무것도 알지 못합니다. 의원 아버님들이여, 제 연설이 길어진 것이 제 자신을 자랑하려는 욕망 때문이 아니라 혐의에 대한 불가피한 변호 때문이었음을 부디 용서해 주시기 바랍니다. 아니면 내가 트라키아를 통과할 때 좁았던 고갯길을 넓히고, 험한 곳을 평지로 만들고, 수풀 우거진 곳을 개간하며, 트라키아 도적들이 자신들에게 익숙한 은신처 어디에도 숨지 못하도록 보장할 수라도 있었다는 말입니까, 그리하여 수하물 중 어느 것도 빼앗기지 않고, 그 거대한 행렬에서 단 한 마리의 가축도 끌려가지 않으며, 아무도 부상을 입지 않고, 용감하고 씩씩한 인물인 퀸투스 미누키우스가 그 상처로 죽지 않도록 말입니다. 그런 훌륭한 시민을 잃게 된 불행한 사고에 대하여 그들은 트집을 잡고 늘어집니다. 그러나 불리한 고개, 부적절한 장소에서 적이 우리를 습격했을 때, 전위와 후위의 두 대열이 동시에 우리 수하물에 엉겨 붙어 있던 야만인들의 군대를 포위했다는 것과, 바로 그날 수천 명이, 며칠 후에는 훨씬 더 많은 이들이 쓰러지고 사로잡혔다는 것, 이 사실(hoc)을 설령 그들이 침묵하더라도, 제 연설의 증인이 온 군대인 이상 여러분이 알게 되리라는 것을 그들은 믿지 않는단 말입니까? 내가 아시아에서 칼을 빼지 않았더라도, 적을 보지 못했더라도, 나는 트라키아에서의 두 차례 전투만으로도 개선식을 받을 자격이 충분했습니다.
sed iam dictum satis est; §38.49.13quin pro eo, quod pluribus verbis vos quam vellem fatigavi, veniam a vobis petitam impetratamque velim, patres conscripti. ”
하지만 이제 충분히 말씀드렸습니다. 오히려 내가 원했던 것보다 더 많은 말로 여러분을 피로하게 만든 것에 대하여, 의원 아버님들이여, 여러분께 용서를 구하고 그것이 받아들여지기를 바랍니다."