§38.47.1talis oratio Furii et Aemilii fuit.
フーリウスとアエミリウスの演説はこのようなものであった。
Manlium in hunc maxime modum respondisse accepi: “tribuni plebis antea solebant triumphum postulantibus adversari, patres conscripti;
マンリウスはだいたい次のように答えたと私は聞き及んでいる。 「元老院議員の皆様、以前は護民官たちが、凱旋式を要求する者に反対するのが常でした。
§38.47.2quibus ego gratiam habeo, quod seu mihi seu magnitudini rerum gestarum hoc dederunt, ut non solum silentio comprobarent honorem meum, sed referre etiam, si opus esset, viderentur parati esse;
私は彼らに感謝しております。 彼らが、私に対してであれ、成し遂げられた事績の偉大さに対してであれ、この配慮を示してくれたからです。 すなわち、沈黙によって私の栄誉を承認しただけでなく、もし必要であれば、(私のために提案を)提出する用意さえあるように見えたのです。
§38.47.3ex decem legatis, si diis placet, quod consilium dispensandae cohonestandaeque victoriae imperatoribus maiores dederunt nostri, adversarios habeo.
しかし、驚いたことに、十人の使節――我々の先祖が将軍たちに勝利を差配し栄誉を添えるために与えたあの助言者たち――の中にこそ、私は反対者を持っているのです。
§38.47.4L. Furius et L. Aemilius currum triumphalem me conscendere prohibent, coronam insignem capiti detrahunt, quos ego, si tribuni triumphare me prohiberent, §38.47.5testes citaturus fui rerum a me gestarum.
ルキウス・フリウスとルキウス・アエミリウスは、私が凱旋式の戦車に登るのを阻み、頭から輝かしい冠を奪い取ろうとしています。 もし護民官たちが私の凱旋式を阻んだならば、私が、私の成し遂げた事績の証人として召喚するはずであった人々が彼らなのです。
nullius equidem invideo honori, patres conscripti;
元老院議員の皆様、私は誰の栄誉をも妬みはしません。
vos tribunos plebei nuper, viros fortes ac strenuos, impedientes Q. Fabii Labeonis triumphum auctoritate vestra deterruistis;
あなた方は最近、勇敢で精力的な人々である護民官たちがクィントゥス・ファビウス・ラベオの凱旋式を妨げようとしていたのを、あなた方の権威によって思いとどまらせました。
§38.47.6triumphavit, quem non bellum iniustum gessisse, sed hostem omnino non vidisse inimici iactabant;
彼らの敵たちが『彼は不当な戦争を行ったのではなく、敵をまったく見さえしなかった』と言いふらしていたその人物が、凱旋式を挙行したのです。
ego, qui cum centum milibus ferocissimorum hostium signis collatis totiens pugnavi, qui plus quadraginta milia hominum cepi aut occidi, qui bina castra eorum expugnavi, qui citra iuga Tauri omnia pacatiora, quam terra Italia est, reliqui, non triumpho modo fraudor, §38.47.7sed causam apud vos, patres conscripti, accusantibus meis ipse legatis dico.
一方、私といえば、10万人の極めて獰猛な敵と軍旗を交えて何度も戦い、4万人以上の人間を捕虜にするか殺害し、彼らの二つの陣営を攻略し、タウロス山脈のこちら側をイタリアの地よりも平和な状態にして残してきたというのに、私は凱旋式を奪われるだけでなく、元老院議員の皆様、私自身の使節たちによって告発され、あなた方の前で自ら弁明を行っているのです。
§38.47.8duplex eorum, ut animadvertistis, patres conscripti, accusatio fuit: nam nec gerendum mihi fuisse bellum cum Gallis, et gestum temere atque imprudenter dixerunt.
彼らの告発は、皆様もお気づきの通り、二重のものでした。 すなわち、私がガリア人と戦争を行うべきではなかったということ、そしてその戦争が無謀かつ不謹慎に行われたと彼らは言ったのです。
“non erant Galli hostes, sed tu eos pacatos imperata facientes violasti. ”
『ガリア人は敵ではなかったのに、君は平和に命令に従っていた彼らを襲ったのだ』と。
§38.47.9non sum postulaturus a vobis, patres conscripti, ut, quae communiter de immanitate gentis Gallorum, de infestissimo odio in nomen Romanum scitis, ea de illis quoque, qui Asiam incolunt, existimetis Gallis;
元老院議員の皆様、私はあなた方に、ガリア民族の残虐さや、ローマの名に対する極度の敵意について皆が共通して知っている事柄を、アジアに住むこれらのガリア人に対しても同様に適用して考えるようにと要求するつもりはありません。
§38.47.10remota universae gentis infamia atque invidia per se ipsos aestimate.
民族全体の悪名や憎悪を脇に置き、彼ら自身によって評価してください。
utinam rex Eumenes, utinam Asiae omnes civitates adessent, et illos potius querentes quam me accusantem audiretis.
エウメネス王が、アジアのすべての都市国家がここに居合わせてくれればよいのに! そうすれば、私が告発するのを聞く代わりに、むしろ彼らが不満を訴えるのを聞くことができたでしょうに。
§38.47.11mittite, agedum, legatos circa omnes Asiae urbes et quaerite, utra graviori servitute, Antiocho ultra Tauri iuga emoto an Gallis subactis, liberati sint.
さあ、アジアのすべての都市に使節を派遣して、彼らがどちらの、より過酷な隷属から解放されたかを尋ねてみなさい。 アンティオコスがタウロス山脈の向こうへ退けられたことによってか、それともガリア人が服従させられたことによってか。
§38.47.12quotiens agri eorum vastati sint, quotiens praedae abactae, referant, cum vix redimendi captivos copia esset, et mactatas humanas hostias immolatosque liberos suos audirent.
彼らの農地が何度荒らされ、何度獲物が強奪されたかを彼らに報告させなさい。 捕虜を買い戻す資力がほとんどなく、生贄とされた人間の犠牲や、自分たちの子どもが生贄に捧げられたという噂を耳にしていた時のことを。
§38.47.13stipendium scitote pependisse socios vestros Gallis et nunc, liberatos per vos regio imperio, fuisse pensuros, si a me foret cessatum.
あなた方の同盟者たちがガリア人に貢納金を支払っていたこと、そして今、あなた方によって王の支配から解放されたものの、もし私が手をこまねいていたならば、今後も支払い続けていたであろうことを知るべきです。 」