Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §38.41.1-38.41.15

トウラウシ族の撃退とアポロニアでの冬営

1428 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

ローマ軍は前衛部隊と後衛部隊を合流させてトラキアの隘路を進み、テンプュラ近郊でトウラウシ族を撃退する。その後、アブデラ、ネアポリス、マケドニアを経てテッサリアに至り、マンリウスは冬の渡海を避けてアポロニアで冬営に入る。

§38.41.1Romanorum primum agmen extra saltum circa templum Bendidium castra loco aperto posuit;
ローマ軍の前衛部隊は、峠の外のベンディス神殿の周辺の開けた場所に陣営を設けた。
pars altera ad custodiam impedimentorum medio in saltu, §38.41.2duplici circumdato vallo, mansit.
もう一方の部隊は、輜重の警護のために、峠の真ん中に、二重の隠塁を巡らせて留まった。
postero die prius explorato saltu, quam moverent, primis se coniungunt.
翌日、移動する前にあらかじめ峠を偵察したのち、彼らは先頭の部隊に合流した。
§38.41.3in eo proelio cum et impedimentorum et calonum pars et milites aliquot, cum passim toto prope saltu pugnaretur, cecidissent, plurimum Q. Minucii Thermi morte damni est acceptum, fortis ac strenui viri.
この戦闘において、峠のほぼ全体で至る所戦闘が行われていたため、輜重や馬卒の一部および数名の兵士が倒れたが、勇敢で精力的な人物であったクィントゥス・ミヌキウス・テルムスの死によって、最も大きな損失が被られた。
§38.41.4eo die ad Hebrum flumen perventum est.
その日、ヘブロス川に到達した。
inde Aeniorum finis praeter Apollinis, Zerynthium quem vocant incolae, templum superant.
そこから、住民がゼリュンティオスと呼ぶアポロンの神殿のそばを通って、アイノス人の領土を越えた。
§38.41.5aliae angustiae circa Tempyra excipiunt — hoc loco nomen est —, nec minus confragosae quam priores;
テンプュラ周辺で、別の隘路が彼らを待ち受けていた――これがこの場所の名前である――。
sed, quia nihil silvestre circa est, ne latebras quidem ad insidiandum praebent.
そこは前の隘路に劣らず起伏が激しかったが、周囲に森がまったくなかったため、待ち伏せのための隠れ場所すら提供しなかった。
§38.41.6huc ad eandem spem praedae Thrausi, gens et ipsa Thraecum, convenere;
ここへ、同じ戦利品の期待を抱いて、トラキア人の一部族であるトウラウシ族が集まっていた。
sed, quia nudae valles, procul ut conspicerentur angustias obsidentes, efficiebant, minus terroris tumultusque fuit apud Romanos;
しかし、谷が剥き出しであったために、隘路を封鎖している敵が遠くから見えてしまう状態になっていたので、ローマ人の間での恐怖や混乱は少なかった。
quippe etsi iniquo loco, proelio tamen iusto, acie aperta, signis collatis dimicandum erat.
というのも、不利な地勢ではあったものの、本格的な戦闘で、開けた戦列を組み、軍旗を交えて戦うことになっていたからである。
§38.41.7conferti subeunt et cum clamore impetu facto primum expulere loco hostis, deinde avertere;
彼らは密集して進み、叫び声とともに突撃を敢行して、まず敵をその場所から追い払い、次いで敗走させた。
fuga inde caedesque suis ipsos impedientibus angustiis fieri coepta est.
そこから、隘路の中で味方が互いに邪魔し合ったために、逃走と虐殺が起こり始めた。
§38.41.8Romani victores ad vicum Maronitarum — Salen appellant — posuerunt castra.
勝利したローマ軍は、マロネイア人の村――サレと彼らは呼んでいる――の近くに陣営を設けた。
postero die patenti itinere Priaticus campus eos excepit, triduumque ibi frumentum accipientes manserunt, partem ex agris Maronitarum, conferentibus ipsis, partem ex navibus suis,
翌日、開けた道を通ってプリアティカ平原が彼らを迎え、そこで3日間、食糧を受け取りながら留まった。 その一部は、マロネイア人自身が田野から提供したものであり、一部は彼らの船から降ろしたものであった。
§38.41.9quae cum omnis generis commeatu sequebantur.
それらの船は、あらゆる種類の補給物資を積んで彼らに従っていた。
ab stativis diei via Apolloniam fuit.
その駐屯地からの1日の行軍はアポロニアまでであった。
§38.41.10hinc per Abderitarum agrum Neapolim perventum est.
ここからアブデラ人の領土を通ってネアポリスに到達した。
hoc omne per Graecorum colonias pacatum iter fuit;
これら全体はギリシア人の植民市を通る平穏な行軍であった。
reliquum inde per medios Thraecas dies noctesque, etsi non infestum, tamen suspectum, donec in Macedoniam pervenerunt.
そこから先は、マケドニアに到着するまで、トラキア人の真っ只中を通る、昼も夜も、敵対的ではないにせよ不審警戒を要する残りの行程であった。
§38.41.11mitiores Thraecas idem exercitus, cum a Scipione eadem via duceretur, habuerat, nullam ob aliam causam, quam quod praedae minus, quod peteretur, fuerat;
同じ軍隊は、以前スキピオによって同じ道を行軍させられていたときには、より穏和なトラキア人に遭遇していたが、それは、彼らが狙うような戦利品が少なかったからにほかならない。
§38.41.12quamquam tunc quoque Claudius auctor est ad quindecim milia Thraecum praecedenti ad exploranda loca agmen Muttini Numidae occurrisse.
もっとも、クラウディウスの伝えるところによれば、その時もまた、地勢を偵察するために先行していたヌミディア人ムッティネスの部隊に、およそ1万5千のトラキア人が遭遇したとのことである。
§38.41.13quadringentos equites fuisse Numidas, paucos elephantos; Muttinis filium per medios hostes cum centum quinquaginta delectis equitibus perrupisse; eundem mox, cum iam Muttines in medio elephantis locatis,
ヌミディア人の騎兵は400名、ゾウはわずか数頭であったが、ムッティネスの息子が、150名の精鋭騎兵とともに敵の真っただ中を突き破り、さらにその息子は、すでにムッティネスが象を中央に、騎兵を両翼に配置して敵と交戦していたときに、まもなく背後から恐怖をもたらした。
§38.41.14in cornua equitibus dispositis manum cum hoste conseruisset, terrorem ab tergo praebuisse, atque inde turbatos equestri velut procella hostis ad peditum agmen non accessisse.
そしてそこから、騎兵の嵐のような攻撃によって混乱させられた敵は、歩兵の部隊には近づかなかったとのことである。
§38.41.15Cn. Manlius per Macedoniam in Thessaliam exercitum traduxit.
グナエウス・マンリウスはマケドニアを通ってテッサリアに軍を移した。
inde per Epirum Apolloniam cum pervenisset, nondum adeo hiberno contempto mari, ut traicere auderet, Apolloniae hibernavit.
そこからエピロスを通ってアポロニアに到着したとき、冬の海を、渡海をあえて試みるほどにはまだ軽視していなかったので、アポロニアで冬を越した。

語釈・文法注

  1. 38.41.3cum passim toto prope saltu pugnaretur — 主節の `cum... cecidissent` 節(状況の cum)の内部に、さらに原因または状況を示す接続法過去未完了の受動非人称構文 `pugnaretur` を伴う `cum` 節が入れ子状に挿入されている。
  2. 38.41.6quia nudae valles, procul ut conspicerentur angustias obsidentes, efficiebant — 主語は `nudae valles`、動詞は `efficiebant` であり、その目的語として結果を示す名詞節の `ut` 節が続いている。`ut` 節の主語は `angustias obsidentes`(「隘路を封鎖している人々」すなわちトラキア人)であり、これが受動態の `conspicerentur`(目撃される)の主語となっている。
  3. 38.41.7suis ipsos impedientibus angustiis — `angustiis` は手段または原因の奪格。`suis` と `ipsos` は分詞 `impedientibus` の意味上の主語と目的語の関係にあり、全体として「隘路において、味方が彼ら自身の(行く手を)阻むことによって」という状況を表している。
  4. 38.41.13Muttines in medio elephantis locatis — `Muttines` は次の節(§38.41.14)の動詞 `conseruisset` の主語。`elephantis locatis` は独立奪格(象が配置されて)であり、`in medio` は「中央に」を意味する副詞的表現である。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §38.41.1-38.41.15. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:38.41.1-38.41.15

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。