Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §38.25.1-38.25.16

テクトサゲス族の暗殺計画とローマ軍の反撃

1412 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

テクトサゲス族は和平交渉を装い、執政官を誘い出して暗殺しようとする遅延戦術を用いたが、ローマ兵の機転と反撃によって失敗し、ガリア軍は甚大な被害を受けた。

§38.25.1Ancyram in stativa oratores Tectosagum ad consulem venerunt petentes, ne ante castra moveret, quam collocutus cum suis regibus esset:
アンキュラの常設陣営に、テクトサゲス族の使節たちが執政官のもとにやって来て、彼らの王たちと会談するまでは陣営を動かさないよう求めた。
§38.25.2nullas condiciones pacis iis non bello fore potiores.
いかなる和平条件も、彼らにとって戦争より好ましくないものはないだろう、と。
tempus in posterum diem constituitur locusque, qui medius maxime inter castra Gallorum et Ancyram est visus.
翌日に時間が定められ、ガリア人の陣営とアンキュラの中間と思われる地点が場所として選ばれた。
§38.25.3quo cum consul ad tempus cum praesidio quingentorum equitum venisset nec ullo Gallorum ibi viso regressus in castra esset, oratores idem redeunt,
執政官が予定の時間に500人の騎兵の護衛を伴ってそこへ赴いたものの、ガリア人は一人も見えなかったため陣営に戻ると、同じ使節たちが再び戻ってきた。
§38.25.4excusantes religione obiecta venire reges non posse; principes gentis, per quos aeque res transigi posset, venturos.
彼らは、宗教的な障害が生じたために王たちが来られなくなったと言い訳し、同様に物事を処理できる部族の指導者たちがやって来ると告げた。
§38.25.5consul se quoque Attalum missurum dixit.
執政官は自分もアッタロスを派遣すると言った。
ad hoc colloquium utrimque ventum est.
この会談に双方がやって来た。
trecentos equites Attalus praesidii causa cum adduxisset, §38.25.6iactatae sunt pacis condiciones;
アッタロスは護衛のために300人の騎兵を伴って行ったが、和平の条件が提示された。
finis rei quia absentibus ducibus imponi non poterat, convenit, uti consul regesque eo loco postero die congrederentur.
指導者たちが不在であったためにこの件に決着をつけることができなかったため、翌日同じ場所で執政官と王たちが会談することで合意がなされた。
§38.25.7frustratio Gallorum eo spectabat, primum ut tererent tempus, donec res suas, quibus periclitari nolebant, cum coniugibus et liberis trans Halyn flumen traicerent, deinde quod ipsi consuli, parum cauto adversus colloquii fraudem, insidiabantur.
ガリア人の遅延策が目指していたのは、第一に、危険にさらしたくない自らの財産を妻子とともにハリュス川の向こうへと渡すまでの時間を稼ぐことであり、第二に、会談の罠に対して警戒を怠っていた執政官自身を待ち伏せすることであった。
§38.25.8mille ad eam rem ex omni numero audaciae expertae delegerunt equites;
彼らはそのために、全軍の中から大胆さの証明された1000人の騎兵を選んだ。
et successisset fraudi, ni pro iure gentium, cuius violandi consilium initum erat, stetisset fortuna.
そして、蹂躙される計画が立てられていた万民法の代わりに、運命が味方しなかったなら、その欺瞞は成功していただろう。
§38.25.9pabulatores lignatoresque Romani in eam partem, in qua colloquium futurum erat, ducti sunt, tutius id futurum tribunis ratis, quia consulis praesidium et ipsum pro statione habituri erant hosti oppositum;
ローマの採草兵や薪採集兵たちは、会談が行われる予定の方面へと導かれた。 幕僚たちは、それがより安全であると考えた。 なぜなら、彼らは敵に対峙する執政官の護衛を、それ自体で前哨として利用できると考えたからである。
§38.25.10suam tamen alteram stationem propius castra sescentorum equitum posuerunt.
しかし、彼らは陣営の近くに、もう一つの600人の騎兵からなる自らの前哨を配置した。
§38.25.11consul, adfirmante Attalo venturos reges et transigi rem posse, profectus e castris, cum eodem quo antea praesidio equitum quinque milia fere processisset nec multum a constituto loco abesset, repente concitatis equis cum impetu hostili videt Gallos venientis.
アッタロスが王たちはやって来て交渉はまとまると断言したため、執政官は陣営を出発し、以前と同じ護衛を伴って5マイルほど進み、指定された場所まであとわずかというところで、突然ガリア人が馬を急がせて敵意を持って襲いかかってくるのを目にした。
§38.25.12constituit agmen, et expedire tela animosque equitibus iussis primo constanter initium pugnae excepit nec cessit;
彼は隊列を整え、騎兵たちに武器と心の準備をするよう命じると、最初は毅然として戦闘の開始を迎え撃ち、退かなかった。
dein, cum praegravaret multitudo, cedere sensim nihil confusis turmarum ordinibus coepit;
その後、敵の多勢が圧倒し始めると、騎兵隊の隊列を一切乱すことなく、徐々に後退し始めた。
§38.25.13postremo, cum iam plus in mora periculi quam in ordinibus conservandis praesidii esset, omnes passim in fugam effusi sunt.
最後に、もはや踏みとどまることの危険が、隊列を維持することによる防衛よりも大きくなったとき、全員が至るところで敗走し始めた。
tum vero instare dissipatis Galli et caedere;
そのとき、ガリア人は散り散りになった者たちを追撃し、斬り殺した。
magnaque pars oppressa foret, ni statio pabulatorum, sescenti equites occurrissent.
もし採草兵たちの前哨である600人の騎兵が立ちふさがらなかったなら、大部分が全滅していたであろう。
§38.25.14ii procul clamore pavido suorum audito cum tela equosque expedissent, integri profligatam pugnam acceperunt.
彼らは、味方の怯えた叫び声を遠くに聞き、武器と馬の準備を整えていたので、無傷の状態でこの敗色濃厚な戦闘を引き継いだ。
§38.25.15itaque versa extemplo fortuna est, versus a victis in victores terror.
そのため、運命は一瞬にして逆転し、恐怖は敗者から勝者へと移った。
et primo impetu fusi Galli sunt, et ex agris concurrebant pabulatores, et undique obvius hostis Gallis erat, ut ne fugam quidem tutam aut facilem haberent, quia recentibus equis Romani fessos sequebantur.
そして最初の突撃でガリア人は敗走し、野原からは採草兵たちが駆けつけ、いたるところで敵がガリア人の前に立ちはだかった。 そのため、ローマ兵が元気な馬で彼らの疲弊した馬を追跡したため、彼らは安全な、あるいは容易な逃走すらできなかった。
§38.25.16pauci ergo effugerunt; captus est nemo;
したがって、逃れた者はわずかであり、捕虜になった者は一人もいなかった。
maior multo pars per fidem violati colloquii poenas morte luerunt.
はるかに大部分の者が、会談の信義を破ったことに対する罰を死をもって償った。
Romani ardentibus ira animis postero die omnibus copiis ad hostem perveniunt.
ローマ兵は怒りに燃えながら、翌日、全軍を率いて敵のところへ進軍した。

語釈・文法注

  1. 38.25.2nullas condiciones pacis iis non bello fore potiores — petentes(§38.25.1)に続く間接話法。nullas... non は二重否定で「すべての(和平条件)が」の意味。fore は futurum esse の代替。iis はガリア人を指す与格(判断の基準または関与)。
  2. 38.25.5consul se quoque Attalum missurum dixit — dixit に導かれる対格不定詞構文(A.c.I.)。主節の主語(consul)と不定詞の主語(se)が同一であるため、再帰代名詞対格 se が主語となる。Attalum は missurum(未来分詞対格)の直接目的語。
  3. 38.25.8successisset fraudi, ni ... stetisset fortuna — 接続法過去完了を用いた過去の反実仮想条件文。fraudi は自動詞 succedo(成功する)が取る与格。「stetisset pro + 奪格」で「〜の側に立つ、〜を支持する」を意味する。
  4. 38.25.9tutius id futurum tribunis ratis — tribunis ratis は奪格独立格(分詞 reor の完了形 ratis)。tutius id futurum (esse) は彼らが考えた内容を表す対格不定詞構文で、esse が省略されている。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §38.25.1-38.25.16. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:38.25.1-38.25.16

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。