§38.25.1Ancyram in stativa oratores Tectosagum ad consulem venerunt petentes, ne ante castra moveret, quam collocutus cum suis regibus esset:
안키라의 상설 진영에 텍토사게스족의 사절들이 집정관에게 와서, 자신들의 왕들과 회담하기 전에는 진영을 옮기지 말아달라고 요청했다.
§38.25.2nullas condiciones pacis iis non bello fore potiores.
그들에게는 어떠한 평화 조건도 전쟁보다 낫지 않은 것이 없을 것(즉, 어떤 조건이든 전쟁보다는 나을 것)이라는 이유에서였다.
tempus in posterum diem constituitur locusque, qui medius maxime inter castra Gallorum et Ancyram est visus.
시간은 다음 날로 정해졌고, 장소는 갈리아인의 진영과 안키라의 가장 중간으로 보이는 곳으로 결정되었다.
§38.25.3quo cum consul ad tempus cum praesidio quingentorum equitum venisset nec ullo Gallorum ibi viso regressus in castra esset, oratores idem redeunt, §38.25.4excusantes religione obiecta venire reges non posse; principes gentis, per quos aeque res transigi posset, venturos.
집정관이 약속된 시간에 500명의 기병 호위대를 거느리고 그곳에 도착했으나, 갈리아인은 한 명도 보이지 않아 진영으로 돌아가자, 동일한 사절들이 다시 찾아와서, 종교적인 장애가 발생하여 왕들이 올 수 없게 되었다고 핑계를 대며, 마찬가지로 일을 처리할 수 있는 부족의 지도자들이 올 것이라고 말했다.
§38.25.5consul se quoque Attalum missurum dixit.
집정관도 자신 역시 아탈루스를 보내겠다고 말했다.
ad hoc colloquium utrimque ventum est.
이 회담에 양측이 모였다.
trecentos equites Attalus praesidii causa cum adduxisset, §38.25.6iactatae sunt pacis condiciones; finis rei quia absentibus ducibus imponi non poterat, convenit, uti consul regesque eo loco postero die congrederentur.
아탈루스가 호위를 위해 300명의 기병을 데려왔을 때, 평화 조건들이 논의되었으나, 지도자들이 부재했기 때문에 이 일에 결말을 지을 수 없어서, 다음 날 집정관과 왕들이 그 장소에서 만나기로 합의했다.
§38.25.7frustratio Gallorum eo spectabat, primum ut tererent tempus, donec res suas, quibus periclitari nolebant, cum coniugibus et liberis trans Halyn flumen traicerent, deinde quod ipsi consuli, parum cauto adversus colloquii fraudem, insidiabantur.
갈리아인들의 지연 전술은 다음과 같은 목적을 노린 것이었다. 첫째는 자신들이 위험에 처하게 하고 싶지 않은 재산과 처자식을 할리스 강 너머로 건네보낼 때까지 시간을 버는 것이었고, 둘째는 회담의 기만에 대해 거의 주의를 기울이지 않고 있던 집정관을 함정에 빠뜨리려는 것이었다.
§38.25.8mille ad eam rem ex omni numero audaciae expertae delegerunt equites;
그들은 이 일을 위해 전체 군사 중에서 대담함이 증명된 기병 1,000명을 선발했다.
et successisset fraudi, ni pro iure gentium, cuius violandi consilium initum erat, stetisset fortuna.
그리고 침해하려는 계획이 세워졌던 만민법을 위해 운명이 돕지 않았더라면 그 기만술은 성공했을 것이다.
§38.25.9pabulatores lignatoresque Romani in eam partem, in qua colloquium futurum erat, ducti sunt, tutius id futurum tribunis ratis, quia consulis praesidium et ipsum pro statione habituri erant hosti oppositum;
로마인 채초병과 벌목병들은 회담이 열릴 예정인 지역으로 인도되었는데, 군관들은 그것이 더 안전할 것이라고 생각했다. 왜냐하면 그들은 적과 대치하고 있는 집정관의 호위대를 그 자체로 초소처럼 활용할 수 있었기 때문이다.
§38.25.10suam tamen alteram stationem propius castra sescentorum equitum posuerunt.
그러나 그들은 진영에 더 가까운 곳에 600명의 기병으로 구성된 또 다른 자신들의 초소를 배치해 두었다.
§38.25.11consul, adfirmante Attalo venturos reges et transigi rem posse, profectus e castris, cum eodem quo antea praesidio equitum quinque milia fere processisset nec multum a constituto loco abesset, repente concitatis equis cum impetu hostili videt Gallos venientis.
아탈루스가 왕들이 올 것이며 일이 성사될 수 있다고 단언하자, 집정관은 진영에서 출발하여 이전과 동일한 기병 호위대를 거느리고 5마일 가량 나아갔고, 약속된 장소에서 멀지 않은 곳에 이르렀을 때, 갑자기 갈리아인들이 말을 급히 몰아 적대적인 기세로 돌진해 오는 것을 보았다.
§38.25.12constituit agmen, et expedire tela animosque equitibus iussis primo constanter initium pugnae excepit nec cessit;
그는 전열을 가다듬고 기병들에게 무기와 마음의 준비를 갖추라고 명령한 뒤, 처음에는 굳건하게 전투의 개시를 맞이하며 물러서지 않았다.
dein, cum praegravaret multitudo, cedere sensim nihil confusis turmarum ordinibus coepit;
그러다 적의 많은 수세가 압도해 오자, 기병 대형을 전혀 흐트러뜨리지 않은 채 서서히 후퇴하기 시작했다.
§38.25.13postremo, cum iam plus in mora periculi quam in ordinibus conservandis praesidii esset, omnes passim in fugam effusi sunt.
마침내 머뭇거리는 데 따르는 위험이 대열을 유지함으로써 얻는 방어력보다 더 커지자, 모두가 사방으로 흩어져 달아났다.
tum vero instare dissipatis Galli et caedere;
그러자 갈리아인들이 흩어진 자들을 추격하며 베어 넘겼다.
magnaque pars oppressa foret, ni statio pabulatorum, sescenti equites occurrissent.
만약 채초병들의 초소인 600명의 기병들이 맞서 나오지 않았더라면, 대부분의 군사가 몰살당했을 것이다.
§38.25.14ii procul clamore pavido suorum audito cum tela equosque expedissent, integri profligatam pugnam acceperunt.
이들은 멀리서 아군의 겁에 질린 비명 소리를 듣고 무기와 말을 준비해 두었기에, 피해를 입지 않은 상태에서 이 패색이 짙은 전투를 이어받았다.
§38.25.15itaque versa extemplo fortuna est, versus a victis in victores terror.
그리하여 형세는 즉시 반전되었고, 공포는 패자에게서 승자에게로 옮겨갔다.
et primo impetu fusi Galli sunt, et ex agris concurrebant pabulatores, et undique obvius hostis Gallis erat, ut ne fugam quidem tutam aut facilem haberent, quia recentibus equis Romani fessos sequebantur.
첫 돌격에 갈리아인들은 격퇴당했고, 들판에서 채초병들이 모여들었으며, 사방에서 적들이 갈리아인들과 마주쳐 그들은 안전하거나 쉬운 도주조차 할 수 없었다. 로마인들이 지치지 않은 신선한 말로 그들의 지친 말들을 추격했기 때문이다.
§38.25.16pauci ergo effugerunt; captus est nemo;
그리하여 도망친 자는 소수였고, 포로가 된 자는 아무도 없었다.
maior multo pars per fidem violati colloquii poenas morte luerunt.
훨씬 더 많은 대다수의 자들이 회담의 신의를 저버린 대가를 죽음으로 치렀다.
Romani ardentibus ira animis postero die omnibus copiis ad hostem perveniunt.
분노로 마음이 불타오른 로마인들은 다음 날 모든 병력을 동원하여 적에게 도달했다.