Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §38.23.1-38.23.11

ガリア人の潰走と戦利品の分配

1410 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

ガリア人の陣地は陥落し、彼らは四方に逃亡するが、多くの者が険しい地形から転落して死亡する。ローマ軍は戦利品を分配し、特に勇気を示したアッタロスらが称賛される。

§38.23.1patentibus iam portis, priusquam irrumperent victores, fuga e castris Gallorum in omnis partes facta est.
門がすでに開かれると、勝者たちが突入する前に、ガリア人の陣地から四方への逃亡が行われた。
ruunt caeci per vias, per invia;
彼らは道なきところ、道を盲目的に突っ走る。
nulla praecipitia saxa, nullae rupes obstant;
いかなる険しい岩も、いかなる崖も阻まない。
§38.23.2nihil praeter hostem metuunt;
彼らは敵以外に何も恐れない。
itaque plerique, praecipites per vastam altitudinem prolapsi, contusi aut debilitati exanimantur.
そのため、大部分の者は、広大な深みに真っ逆さまに滑り落ち、打ち身を負うか、身体を損なって息絶える。
consul captis castris direptione praedaque abstinet militem;
執政官は、陣地が占領されると、兵士に略奪と戦利品獲得を控えさせる。
sequi pro se quemque et instare et perculsis pavorem addere iubet.
各自ができる限り追撃して圧迫を加え、恐れおののく者たちにさらなる恐怖を与えるよう命じる。
§38.23.3supervenit et alterum cum L. Manlio agmen;
ルキウス・マンリウスに率いられたもう一つの縦隊も到着する。
nec eos castra intrare sinit;
しかし彼は、彼らが陣地に入るのを許さない。
protinus ad persequendos hostis mittit, et ipse paulo post tradita captivorum custodia tribunis militum sequitur, debellatum ratus, si in illo pavore quam plurimi caesi forent aut capti.
直ちに敵を追撃するために彼らを送り出し、彼自身も、少しのち、捕虜の監視を軍事兵格たちに委ねたのち、追撃する。 あのパニックの中でできる限り多くの者が殺されるか捕らえられるならば、戦争は終結すると考えたからである。
§38.23.4egresso consule C. Helvius cum tertio agmine advenit, nec continere suos ab direptione castrorum valuit, praedaque eorum, iniquissima sorte, qui pugnae non interfuerant, facta est.
執政官が出発したのち、ガイウス・ヘルウィウスが第三の縦隊を率いて到着した。 彼は自分の部下たちが陣地を略奪するのを抑えることができず、戦利品は、きわめて不公平な運命により、戦闘に参加していなかった者たちのものとなった。
equites diu ignari et pugnae et victoriae suorum steterunt;
騎兵たちは、味方の戦闘も勝利も長い間知らないまま、とどまっていた。
§38.23.5deinde et ipsi, quantum equis subire poterant, sparsos fuga Gallos circa radices montis consectati cecidere aut cepere.
のちに彼ら自身も、馬で進むことができる限り、山の麓の周りに逃げ散ったガリア人を追跡し、殺すか捕らえた。
§38.23.6numerus interfectorum haud facile iniri potuit, quia late per omnis amfractus montium fugaque et caedes fuit,
討ち取られた者の数は容易には算出できなかった。 なぜなら、山のあらゆる曲がりくねった道の至る所で、逃走と虐殺が行われたからである。
§38.23.7et magna pars rupibus inviis in profundae altitudinis convalles delapsa est, pars in silvis vepribusque occisa.
そして大部分は、道なき崖から深い深淵の谷底へと転落し、一部は森や藪の中で殺されたからである。
§38.23.8Claudius, qui bis pugnatum in Olympo monte scribit, ad quadraginta milia hominum auctor est caesa, Valerius Antias, qui magis immodicus in numero augendo esse solet, non plus decem milia.
オリュンポス山で二度戦われたと書いているクラウディウスは、およそ4万人が殺されたと主張しているが、数をつり上げることに平気で度を越す傾向のあるウァレリウス・アンティアスは、1万人以下としている。
§38.23.9numerus captivorum haud dubie milia quadraginta explevit, quia omnis generis aetatisque turbam secum traxerant demigrantium magis quam in bellum euntium modo.
捕虜の数は間違いなく4万人に達した。 なぜなら、彼らは戦争に行くというよりは移住する者のように、あらゆる性別と年齢の群衆を連れてきていたからである。
§38.23.10consul armis hostium uno concrematis cumulo ceteram praedam conferre omnis iussit, et aut vendidit, quod eius in publicum redigendum erat, aut cum cura, ut quam aequissima esset, per milites divisit.
執政官は、敵の武器を一つの山にして燃やしたのち、残りの戦利品をすべて集めるよう全員に命じた。 そして、国庫に回収されるべき部分を売却し、あるいは、できるだけ公平になるよう注意を払って、兵士たちの間で分配した。
§38.23.11laudati quoque pro contione omnes sunt, donatique pro merito quisque, ante omnis Attalus summo ceterorum adsensu;
また、集会において全員が称賛され、各自の功績に応じて褒賞を与えられた。 とりわけアッタロスは、他の人々の多大な賛同を得て褒賞を与えられた。
nam singularis eius iuvenis cum virtus et industria in omnibus laboribus periculisque tum modestia etiam fuerat.
なぜなら、この若者の、あらゆる労苦と危険における並外れた勇気と熱心さだけでなく、控えめさもまた際立っていたからである。

語釈・文法注

  1. §38.23.1priusquam irrumperent — 接続詞 priusquam に導かれる節で接続法未完了過去 irrumperent が使われているのは、単なる事実の前後関係ではなく、「勝者たちが突入する前に(それを先んじるように)」という先取りや意図のニュアンスを含んでいるためである。
  2. §38.23.2pro se quemque — 対格 quemque と前置詞句 pro se の組み合わせ。ここでは「各自ができる限り」「それぞれが精一杯」という慣用的な副詞表現として機能している。
  3. §38.23.3debellatum — 非人称の受動態完了不定詞 debellatum esse の esse が省略されたもので、分詞 ratus(〜と考えて)が導く間接話法(対格不定詞構文)の動詞。「戦争が終結させられたこと」を意味する。
  4. §38.23.8auctor est caesa — auctor est は「〜と証言する、〜と主張する」の意味で対格不定詞構文を導く。ここでは caesa [milia hominum esse] の不定詞 esse および対格主語 milia が省略されており、caesa は省略された中性複数対格の主語に一致する形容詞。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §38.23.1-38.23.11. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:38.23.1-38.23.11

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。