Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §38.21.1-38.21.15

軽装兵による射撃戦とオリュンポス山の丘の制圧

1408 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

ローマ軍の軽装兵による投射攻撃によって、地形的有利を活かせないガリア人が一方的に圧倒され、混乱のうちに陣地へと敗走する。勝利したローマ軍はガリア人が放棄した山頂の拠点を占領する。

§38.21.1Galli ab duobus lateribus satis fidentes invia esse, ab ea parte, quae in meridiem vergeret, ut armis clauderent viam, quattuor milia fere armatorum ad tumulum imminentem viae minus mille passuum a castris occupandum mittunt,
ガリア人は、二つの側面からは地勢が通行不能であると十分に確信していたので、南に傾斜している側から、武器によって道を塞ぐために、陣地から1マイルに満たない距離で道の上にそびえ立つ丘を占領させるべく、約4,000名の武装兵を派遣する。
§38.21.2eo se rati veluti castello iter impedituros.
そこをあたかも砦のようにして、ローマ軍の行軍を妨害するだろうと考えたからである。
quod ubi Romani viderunt, expediunt sese ad pugnam.
ローマ軍はこれを見ると、戦いの準備を整える。
ante signa modico intervallo velites eunt et ab Attalo Cretenses sagittarii et funditores et Tralli et Thraeces;
軍旗の前方を少しの間隔を置いて、軽装兵、およびアッタロスから送られたクレタ人の弓兵と投石兵、ならびにトラッレス人、トラキア人が進む。
§38.21.3signa peditum, ut per arduum, leni gradu ducuntur,
歩兵の軍旗は、険しい場所を進む時のように、緩やかな歩調で率いられる。
§38.21.4ita prae se habentium scuta, ut missilia tantum vitarent, pede collato non viderentur pugnaturi.
その歩兵たちが、ただ投射兵器を避けるためだけに盾を前方に構えていたので、白兵戦で戦うつもりはないかのように見えた。
missilibus ex intervallo loci proelium commissum est, primo par, Gallos loco adiuvante, Romanos varietate et copia telorum;
距離を置いた場所からの投射兵器によって戦いが開始され、最初は、ガリア人には地勢の有利があり、ローマ人には投射兵器の多様さと豊富さがあって、互角であった。
procedente certamine nihil iam aequi erat.
しかし、戦闘が進むにつれて、もはや何ら対等なものはなくなった。
scuta longa ceterum ad amplitudinem corporum parum lata, et ea ipsa plana, male tegebant Gallos.
ガリア人の盾は、長さはあるものの体の大きさに比して幅が狭すぎ、しかも平らであったため、彼らを十分に保護しなかった。
§38.21.5nec tela iam alia habebant praeter gladios, quorum, cum manum hostis non consereret, nullus usus erat.
また彼らは、剣のほかにはもはや何の武器も持っていなかったが、敵が接近戦を挑んでこなかったため、剣は何の役にも立たなかった。
§38.21.6saxis nec modicis, ut quae non praeparassent, sed quod cuique temere trepidanti ad manum venisset, et ut insueti, nec arte nec viribus adiuvantes ictum, utebantur.
彼らは石を用いたが、それもあらかじめ準備していたものではないため適度な大きさではなく、慌てふためいている各人の手にたまたま入ったものであり、また石投げに不慣れであったため、技術によっても力によっても打撃を強めることなしに投げた。
§38.21.7sagittis glande iaculis incauti ab omni parte configebantur nec, quid agerent, ira et pavore occaecatis animis cernebant, et erant deprensi genere pugnae, in quod minime apti sunt.
彼らは無防備な状態で、あらゆる側から矢、弾丸、投げ槍によって射抜かれ、怒りと恐怖によって心を眩まされていたので、自分たちが何をすべきかも分からず、自分たちが最も適していない種類の戦いに直面していた。
§38.21.8nam quemadmodum comminus, ubi in vicem pati et inferre vulnera licet, accendit ira animos eorum, ita, ubi ex occulto et procul levibus telis vulnerantur, nec, quo ruant caeco impetu, habent, velut ferae transfixae in suos temere incurrunt.
なぜなら、近接戦においては、互いに傷を被り、また与えることができるため、怒りが彼らの心を燃え立たせるのであるが、このように、隠れた場所や遠くから軽い兵器で傷つけられ、盲目的な勢いでどこへ突進すべきかも分からないときには、射抜かれた野獣のように、盲目的に味方へと襲いかかるからである。
§38.21.9detegebat vulnera eorum, quod nudi pugnant, et sunt fusa et candida corpora, ut quae numquam nisi in pugna nudentur;
彼らが裸で戦うという事実が、その傷口をあらわにしていた。 また、戦闘の時以外には決して裸にされることがないため、彼らの体は大きく白かった。
ita et plus sanguinis ex multa carne fundebatur, et foediores patebant plagae, et candor corporum magis sanguine atro maculabatur.
そのため、豊かな肉からより多くの血が流れ出し、傷口はより無惨に開き、体の白さは黒い血によっていっそう汚された。
§38.21.10sed non tam patentibus plagis moventur;
しかし彼らは開いた傷口にはそれほど動揺しない。
interdum insecta cute, ubi latior quam altior plaga est, etiam gloriosius se pugnare putant;
時には、皮膚が切られただけで、傷が深いというよりは広い場合、自分たちがいっそう誇り高く戦っているとさえ考える。
§38.21.11iidem, cum aculeus sagittae aut glandis abditae introrsus tenui vulnere in speciem urit, et scrutantis, qua evellant, telum non sequitur, tum in rabiem et pudorem tam parvae perimentis versi pestis prosternunt corpora humi, sicut tum passim procumbebant;
同じ彼らが、矢の返しや内部に深く入り込んだ弾丸が、見かけ上はわずかな傷でありながら内側で疼き、どこから引き抜くべきかを探っても武器が抜けてこないとき、自分を死に至らしめるそのような小さな害悪に対する狂気と恥辱に陥り、当時そこら中で倒れ伏していたように、体を地面に投げ出すのである。
§38.21.12alii ruentes in hostem undique configebantur et, cum comminus venerant, gladiis a velitibus trucidabantur.
他の者たちは敵に向かって突進しつつ、あらゆる側から射抜かれ、近接したときには、軽装兵によって剣で虐殺された。
§38.21.13hic miles tripedalem parmam habet et in dextera hastas, quibus eminus utitur;
この兵士は、3フィートの丸盾を持ち、右手には遠距離用に使用する槍を持っている。
gladio Hispaniensi est cinctus; quodsi pede collato pugnandum est, translatis in laevam hastis stringit gladium.
スペイン式の剣を帯びており、もし接近戦で戦わねばならないなら、槍を左手に持ち替えて剣を抜く。
§38.21.14pauci iam supererant Gallorum, qui, postquam ab levi armatura superatos se viderunt et instare legionum signa, effusa fuga castra repetunt pavoris et tumultus iam plena, ut ubi feminae puerique et alia imbellis turba permixta esset.
ガリア人のうち、もはや少数しか生き残っていなかったが、彼らは自分たちが軽装兵によって圧倒され、レギオの軍旗が迫っているのを見ると、四方へと逃走して陣地へと引き返した。 陣地は、女や子供、その他の戦闘能力のない群衆が混じり合っている場所であるため、すでに恐怖と大混乱に満ちていた。
§38.21.15Romanos victores deserti fuga hostium acceperunt tumuli.
勝利したローマ軍を、敵が逃走して無人となった丘が迎えた。

語釈・文法注

  1. 38.21.1invia esse — 現在分詞 fidentes の目的語となる対格不定詞構文。invia は中性複数形容詞 invius の名詞化(「通行不可能な場所」)で、この不定詞句の対格主語。または主語代名詞 se が省略され、invia が述語(「(自分たちの両側面が)通行不能なこと」)として使われている。
  2. 38.21.4habentium — 前節(§38.21.3)の peditum(歩兵たちの)を修飾する現在分詞属格。後続する結果節(ita... ut...)と相関し、「彼らが(盾を)そのように保持していたので、接近戦で戦う(pugnaturi [esse])つもりはないかのように見えた(viderentur)」という構造を成す。
  3. 38.21.6ut quae non praeparassent — 関係代名詞の理由節(ut qui/quae + 接続法)。先行詞は saxis(中性複数)であり、quae はその関係代名詞対格。「彼らがそれら(石)を準備していなかったため」という付随的な理由・因果関係を表す。
  4. 38.21.9quod nudi pugnant — 主節の動詞 detegebat の主語となる、quod に導かれる事実を示す名詞節(「彼らが裸で戦うという事実が、彼らの傷をあらわにした」)。
  5. 38.21.11scrutantis — 現在分詞 scrutans(探る、引き抜こうとする)の対格複数形。古形の語尾 -is(= -es)が用いられており、一般に「(どこから引き抜くべきか)探っている人々(=負傷したガリア人自身、あるいはその介助者)を、武器が追わない(=引き抜こうとする手に付いてこない、抜けない)」という意味になる。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §38.21.1-38.21.15. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:38.21.1-38.21.15

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。