Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §37.57.1-37.57.15

ヒスパニアの戦況とボノニア植民および監察官選挙

1384 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

法務官バエビウスの死に伴うヒスパニアの担当交代と、アエミリウス・パウルスのルシタニア人に対する勝利が描かれる。また、ボノニアへの植民都市建設と、監察官選挙におけるカトの証言によるグラブリオの訴追および立候補辞退が記される。

§37.57.1per eos dies, quibus haec gesta sunt, legati Massiliensium nuntiarunt L. Baebium praetorem in provinciam Hispaniam proficiscentem ab Liguribus circumventum,
これらの出来事が行われていた日々の間に、マッシリアの使節たちが、法務官ルキウス・バエビウスが自らの属州ヒスパニアへと出発する途上でリグリア人たちに包囲されたと報告した。
§37.57.2magna parte comitum caesa vulneratur ipsum cum paucis sine lictoribus Massiliam perfugisse et intra triduum exspirasse.
同伴の大部分が殺害され、彼自身も負傷して、少数の者たちとともに護衛兵なしでマッシリアに逃げ込み、三日以内に息を引き取ったという。
§37.57.3senatus ea re audita decrevit, uti P. Iunius Brutus, qui propraetor in Etruria esset, provincia exercituque traditis uni, cui videretur, ex legatis, ipse in ulteriorem Hispaniam proficisceretur, eaque ei provincia esset.
元老院はこの知らせを聞くと、エトルリアのプロプラエトルであったプブリウス・ユニウス・ブルトゥスが、属州と軍隊を自らが適当と認める使節の一人に委ね、自らは遠ヒスパニアへと出発し、そこを自らの属州とするよう議決した。
§37.57.4hoc senatus consultum litteraeque a Sp. Postumio praetore in Etruriam missae sunt, profectusque in Hispaniam est P. Iunius propraetor.
この元老院決議と書簡は、法務官スプリウス・ポストゥミウスによってエトルリアに送られ、プロプラエトルのプブリウス・ユニウスはヒスパニアへと出発した。
§37.57.5in qua provincia prius aliquanto, quam successor veniret, L. Aemilius Paulus, qui postea regem Persea magna gloria vicit, cum priore anno haud prospere rem gessisset, tumultuario exercitu collecto signis collatis cum Lusitanis pugnavit.
この属州では、後継者が到着するよりかなり前に、後にペルセウス王を破って大いなる栄光を得ることになるルキウス・アエミリウス・パウルスが、前年にはあまり芳しい成果を上げていなかったものの、急造の軍隊を集めて、ルシタニア人たちと正面から交戦した。
§37.57.6fusi fugatique hostes;
敵は壊滅して敗走した。
caesa decem octo milia armatorum; duo milia trecenti capti et castra expugnata.
武装した兵士一万八千人が殺害され、二千三百人が捕虜となり、陣営は攻略された。
huius victoriae fama tranquilliores in Hispania res fecit.
この勝利の噂によって、ヒスパニアの情勢はより平穏になった。
§37.57.7eodem anno ante diem tertium Kal. Ianuarias Bononiam Latinam coloniam ex senatus consulto L. Valerius Flaccus M. Atilius Serranus L. Valerius Tappo triumviri deduxerunt.
同じ年、一月一日の三日前(十二月三十日)に、元老院決議に基づき、三人委員であるルキウス・ヴァレリウス・フラックス、マルクス・アティリウス・セッラヌス、ルキウス・ヴァレリウス・タッポがラテン市民植民地ボノニアを建設した。
§37.57.8tria milia hominum sunt deducta;
三千人の人々が移住させられた。
equitibus septuagena iugera, ceteris colonis quinquagena sunt data.
騎兵には各七十ユゲラ、その他の入植者には各五十ユゲラが与えられた。
ager captus de Gallis Bois fuerat;
その土地はガリア人のボイイ族から奪ったものであった。
Galli Tuscos expulerant.
ガリア人はエトルリア人を追放していた。
§37.57.9eodem anno censuram multi et clari viri petierunt.
同じ年、多くの著名な人々が監察官に立候補した。
quae res, tamquam in se parum magni certaminis causam haberet, aliam contentionem multo maiorem excitavit.
この件は、それ自体が大きな争いの原因とはなりそうにないように見えながらも、遥かに大きな別の論争を引き起こすこととなった。
§37.57.10petebant T. Quinctius Flamininus P. Cornelius Cn. F. Scipio L. Valerius Flaccus M. Porcius Cato M. Claudius Marcellus M’. Acilius Glabrio, qui Antiochum ad Thermopylas Aetolosque devicerat.
立候補していたのは、ティトゥス・クィンクティウス・フラミニヌス、グナエウスの子プブリウス・コルネリウス・スキピオ、ルキウス・ヴァレリウス・フラックス、マルクス・ポルキウス・カト、マルクス・クラウディウス・マルケッルス、そしてテルモピュライでアンティオコスとアイトリア人たちを破ったマニウス・アキリウス・グラブリオであった。
§37.57.11in hunc maxime, quod multa congiaria distribuerat, quibus magnam partem hominum obligarat, favor populi se inclinabat.
この者のところへ、多くの金品を分配して多くの人々を恩義で縛っていたために、民衆の支持が最も強く傾いていた。
§37.57.12id cum aegre paterentur tot nobiles, novum sibi hominem tantum praeferri, P. Sempronius Gracchus et C. Sempronius Rutilus, tribuniplebis, ei diem dixerunt, quod pecuniae regiae praedaeque aliquantum captae in Antiochi castris neque in triumpho tulisset, neque in aerarium rettulisset.
非常に多くの貴族たちが、このような「新人」が自分たちを差し置いてこれほど重んじられることを不快に思っていたため、護民官プブリウス・センプロニウス・グラックスとガイウス・センプロニウス・ルティルスは、彼がアンティオコスの陣営で獲得された王の財宝や戦利品の少なからぬ量を、凱旋式で運ぶこともせず、国庫に返還することもしなかったとして、彼を告発(訴訟の日を指定)した。
§37.57.13varia testimonia legatorum tribunorumque militum erant.
使節たちや軍事知事(トリブヌス・ミリトゥム)たちの証言はまちまちであった。
M. Cato ante alios testis conspiciebatur; cuius auctoritatem perpetuo tenore vitae partam toga candida elevabat.
マルクス・カトが他の誰よりも証人として注目されていたが、生涯の不変の歩みによって獲得された彼の権威を、白いトガが弱めていた。
§37.57.14is testis, quae vasa aurea atque argentea castris captis inter aliam praedam regiam vidisset, ea se in triumpho negabat vidisse.
彼は証人として、陣営が攻略された際に他の王の戦利品の中に見ていた金銀の器を、凱旋式では見なかったと否定した。
§37.57.15postremo in huius maxime invidiam desistere se petitione Glabrio dixit, quando, quod taciti indignarentur nobiles homines, id aeque novus competitor intestabili periurio incesseret.
最後にグラブリオは、主にこの者に対する不名誉となるように、自らが立候補を辞退すると宣言した。 それは、貴族たちが沈黙のうちに憤慨していたそのことを、同様に「新人」である競争相手が、いまや憎むべき偽証によって攻撃しているから、というものであった。

語釈・文法注

  1. §37.57.2vulneratur — 提供された原文は vulneratur(直説法受動態三人称単数)となっているが、間接話法(nuntiarunt に続く対格不定詞構文)の文脈上、また主語である ipsum(ベビウス自身)を修飾する分詞として、標準的な校訂本にみられる vulneratum(完了受動分詞対格)として解釈するのが自然である。
  2. §37.57.13elevabat — 「(重みを)軽くする」から転じて、権威や評判を「弱める、おとしめる、台無しにする」の意。カトが監察官に立候補中(toga candida「白いトガ」が立候補を意味する)であったため、証言者としての信頼性が政治的野心によって損なわれたことを示す。
  3. §37.57.15in huius maxime invidiam — 前述の目立つ証言者であった M. Cato(指示代名詞 huius が指す対象)に対する反感や不評(invidia)を買わせるために、という意味。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §37.57.1-37.57.15. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:37.57.1-37.57.15

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。