§37.53.1reductus a praetore in templum rex et dicere iussus “perseverassem” inquit “tacere, patres conscripti, nisi Rhodiorum legationem mox vocaturos vos scirem, et illis auditis mihi necessitatem fore dicendi.
法務官によって神殿に連れ戻され、発言を命じられた王は言った。 「元老院議員の諸君、もしあなたがたが間もなくロドス人の使節を召喚することを知らず、また彼らの言い分が聞かれた後に私に発言の必要性が生じるであろうことを知っていなければ、私は沈黙を守り続けたことでしょう。
§37.53.2quae quidem eo difficilior oratio erit, quod ea postulata eorum futura sunt, ut non solum nihil, quod contra me sit, sed ne quod ad ipsos quidem proprie pertineat, petere videantur.
私のこの演説はそれだけいっそう困難なものとなるでしょう。 というのも、彼らの要求は次のようなものになるはずだからです。 すなわち、彼らは私に不利益なものを何も求めていないだけでなく、彼ら自身に固有に関連するものすら何も求めていないように見える、というような要求です。
§37.53.3agent enim causam civitatium Graecarum, et liberari eas dicent debere.
実際、彼らはギリシア諸都市の利益を代弁し、それらが解放されるべきだと主張するでしょう。
quo impetrato, cui dubium est, quin et a nobis aversuri sint non eas modo civitates, quae liberabuntur, sed etiam veteres stipendiarias nostras, §37.53.4ipsi autem tanto obligatos beneficio verbo socios, re vera subiectos imperio et obnoxios habituri sint?
それが聞き入れられた場合、彼らが、解放されるそれらの都市だけでなく、我々の古い貢納都市さえも我々から引き離し、彼ら自身が、これほど大きな恩恵によって恩義を着せられた人々を、言葉の上では同盟者、実際には自らの支配に服し従属する者として従わせるであろうことを、誰が疑うでしょうか。
§37.53.5et, si dis placet, cum has tantas opes affectabunt, dissimulabunt ulla parte id ad se pertinere;
しかも、あきれたことに、彼らはこれほど大きな権力を追い求める一方で、それが少しでも自分たちに関係していることを隠そうとするでしょう。
vos modo id decere et convenient esse ante factis dicent.
ただ、それがあなたがたにふさわしく、あなたがたのこれまでの実績に合致しているとだけ言うでしょう。
§37.53.6haec vos ne decipiat oratio, providendum vobis erit, neve non solum inaequaliter alios nimium deprimatis ex sociis vestris, alios praeter modum extollatis, sed etiam ne, qui adversus vos arma tulerint, §37.53.7in meliore statu sint, quam socii et amici vestri.
この演説にあなたがたが欺かれることのないよう、あなたがたは警戒せねばなりません。 また、あなたがたの同盟者のうちで、ある人々を不当にあまりにも引き下げ、別の人々を度を越して引き上げるという不均衡を避けるだけでなく、あなたがたに対して武器を取った者たちが、あなたがたの同盟者や友人よりも有利な状態に置かれることのないようにも(警戒せねばなりません)。
quod ad me attinet, in aliis rebus cessisse intra finem iuris mei cuilibet videri malim, quam nimis pertinaciter in obtinendo eo tetendisse;
私に関する限り、他の事柄においては、自分の権利の限界の内側で誰に対しても譲歩したと見なされるほうが、それを維持するためにあまりにも執拗に固執したと見なされるよりも好ましいです。
in certamine autem amicitiae vestrae, benevolentiae erga vos, honoris, qui ab vobis habebitur, minime aequo animo vinci possum.
しかし、あなたがたとの友情、あなたがたに対する好意、そしてあなたがたから与えられる名誉の競争においては、私は決して平気で敗れるわけにはいきません。
hanc ego maximam hereditatem a patre accepi, qui primus omnium Asiam Graeciamque incolentium in amicitiam venit vestram eamque perpetua §37.53.8et constanti fide ad extremum vitae finem perduxit;
私はこの最大の遺産を父から受け継ぎました。 父は、アジアとギリシアに住むすべての人々の中で最初にあなたがたとの友情を結び、それを生涯の最期まで、絶え間なくかつ揺るぎない忠誠をもって維持しました。
§37.53.9nec animum dumtaxat vobis fidelem ac bonum praestitit, sed omnibus interfuit bellis, quae in Graecia gessistis, terrestribus navalibus, omni genere commeatuum, ita ut nemo sociorum vestrorum ulla parte aequari posset, vos adiuvit;
父は、あなたがたに対して忠実で善良な心を示しただけでなく、あなたがたがギリシアで行ったすべての戦争に、陸上でも海上でも自ら参加し、あらゆる種類の補給物資をもってあなたがたを助け、その点ではあなたがたの同盟者の誰も、いかなる部分においても及ばないほどでした。
§37.53.10postremo, cum Boeotos ad societatem vestram hortaretur, in ipsa contione intermortuus haud multo post exspiravit.
最後には、ボイオティア人たちにあなたがたとの同盟を勧めている最中に、まさにその民会の場で倒れ、それから間もなく息を引き取りました。
§37.53.11huius ego vestigia ingressus voluntati quidem et studio in colendis vobis adicere — etenim inexsuperabilia haec erant — nihil potui;
私はこの父の足跡を追い、あなたがたを敬うことへの意志と情熱については、これらは超えられないものであったため、何も付け加えることはできませんでした。
§37.53.12rebus ipsis meritisque et impensis officiorum ut superare possem, fortuna tempora Antiochus et bellum in Asia gestum praebuerunt materiam.
実際の行動、功績、そして尽力の多さにおいて(父を)凌駕できるようにと、運命、時代、アンティオコス、そしてアジアで行われた戦争が、その機会を提供してくれました。
§37.53.13rex Asiae et partis Europae Antiochus filiam suam in matrimonium mihi dabat;
アジアおよびヨーロッパの一部の王であるアンティオコスは、自分の娘を私に妻として与えようとしました。
restituebat extemplo civitates, quae defecerant a nobis; spem magnam in posterum amplificandi regni faciebat, §37.53.14si secum bellum adversus vos gessissem.
我々から離反した都市を直ちに返還しようとし、将来の王国の拡大について大きな希望を抱かせました、もし私が彼とともに、あなたがたに対して戦争を行っていたならば。
non gloriabor eo, quod nihil in vos deliquerim;
私はあなたがたに対して何の過ちも犯さなかったということを自慢するつもりはありません。
illa potius, quae vetustissima domus nostrae vobiscum amicitia digna sunt, referam.
むしろ、我が家系とあなたがたとの非常に古い友情にふさわしい事柄を語ることにしましょう。