Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §37.52.1-37.52.10

コッタの戦勝報告とエウメネス王の元老院引見

1377 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

コッタがアジアでの戦況を報告し、感謝祭が執り行われた。その後、元老院に迎えられたエウメネス王は自身の功績を語ることを謙遜して辞退し、元老院に要望を委ねたが、元老院は彼に具体的な要求を表明するよう求めた。

§37.52.1haud multo post M. Aurelius Cotta legatus L. Scipionis cum Antiochi regis legatis et Eumenes rex Rhodiique Romam venerunt.
その後間もなく、ルキウス・スキピオの使節マルクス・アウレリウス・コッタが、アンティオコス王の使節たちとともに、またエウメネス王およびロドス人たちとともにローマに到着した。
§37.52.2Cotta in senatu primum, deinde in contione iussu patrum, quae acta in Asia essent, exposuit.
コッタは元老院議員たちの命令により、まず元老院において、次いで民会において、アジアで何が行われたかを説明した。
supplicatio inde in triduum decreta est, et quadraginta maiores hostiae immolari iussae.
その後、3日間の感謝祭が議決され、40頭のより大きな犠牲獣を捧げることが命じられた。
§37.52.3tum omnium primum Eumeni senatus datus est.
そのとき何よりもまず、エウメネスに元老院の謁見が与えられた。
is cum breviter et egisset gratias patribus, quod obsidione se ac fratrem exemissent regnumque ab iniuriis Antiochi vindicassent, et gratulatus esset, §37.52.4quod terra marique res prospere gessissent, quodque regem Antiochum fusum fugatumque et exutum castris prius Europa, post et Asia, quae cis Taurum montem est, §37.52.5expulissent, sua deinde merita malle eos ex imperatoribus suis legatisque quam se commemorante cognoscere dixit.
彼は元老院議員たちに対し、自分と兄弟を包囲から救い出し、自らの王国をアンティオコスの不法な侵害から守ってくれたことについて手短に感謝を述べ、また、陸でも海でも輝かしい成果を収めたこと、そしてアンティオコス王を打ち破り、退散させ、陣営から追い落として、最初はヨーロッパから、次いでタウルス山脈のこちら側のアジアからも追い出したことを祝した上で、自分自身の功績については、自分自身が語るよりも、自分たちの将軍たちや使節たちから議員たちが知ることを望む、と述べた。
§37.52.6haec approbantibus cunctis iubentibusque dicere ipsum, omissa in id verecundia, quid sibi ab senatu populoque Romano tribui aequum censeret;
全員がこれに賛同し、彼自身に、その点についての遠慮を捨てて、ローマの元老院と民衆から自分に何が与えられるのが妥当と考えるかを語るようにと促した。
propensius cumulatiusque, si quo possit, prout eius merita sint,
元老院としては、彼の功績に応じて、可能であればより寛大に、かつより豊富に報いるつもりであると(伝えた)。
§37.52.7senatum facturum, ad ea rex, si ab aliis sibi praemiorum optio deferretur, libenter, data modo facultate consulendi senatum Romanum, consilio amplissimi ordinis usurum fuisse, ne quid aut immoderate cupisse aut petisse parum modeste videri posset;
これに対し王は、もし他の人々から自分に褒賞の選択権が提示されるのであれば、節度を欠いて何かを望んだり、不相応に不遠慮に何かを求めたりしたように見えないようにするために、ローマの元老院に相談する機会さえ与えられるなら、喜んでこの最も尊い身分の助言に従ったであろう、と答えた。
§37.52.8verum enimvero cum ipsi daturi sint, multo magis munificentiam eorum in se fratresque suos ipsorum arbitrii debere esse.
しかしながら、彼ら自身が与えようとしているのであるから、自分と兄弟に対する元老院の寛大さは、なおいっそう彼ら自身の裁量に委ねられるべきである、とした。
§37.52.9nihil hac oratione eius patres conscripti deterriti sunt, quo minus dicere ipsum iuberent, et, cum aliquamdiu hinc indulgentia hinc modestia inter permittentis in vicem non magis mutua quam inexplicabili facilitate certatum esset, Eumenes ex templo excessit.
元老院議員たちは彼のこの演説によっても、彼自身に(望みを)言うようにと命じることを少しも思いとどまらなかった。 そして、一方では(元老院の)好意が、他方では(王の)謙遜が、互いに譲り合う人々の間で、相互的であるのと同様に解決しがたい好意をもってしばらくの間競い合われた後、エウメネスは議場から退出した。
§37.52.10senatus in eadem perstare sententia, ut absurdum esse diceret ignorare regem, quid sperans aut petens venerit; quae accommodata regno suo sint, ipsum optime scire; Asiam longe melius quam senatum nosse; revocandum igitur et cogendum, quae vellet quaeque sentiret, expromere.
元老院は同じ方針を維持し、王が何を期待し何を求めてやって来たのかを知らないというのは不条理である、彼の王国にとって何がふさわしいかは彼自身が最もよく知っている、アジアのことは元老院よりも彼のほうがはるかに熟知している、したがって、彼を呼び戻し、何を望み何を考えているかを表明させるべきである、と述べた。

語釈・文法注

  1. 37.52.5se commemorante — 奪格名詞(代名詞)と現在分詞による独立奪格(Ablative Absolute)。"quam se commemorante [cognoscere]" の構造になっており、"se" は主節の主語であるエウメネス自身を指す。「自分が語ることによって」の意。
  2. 37.52.6propensius cumulatiusque — 間接話法における動詞 `facturum`([senatum] facturum [esse])に係る比較級副詞。先行する `iubentibus`(命じながら)や、元老院の意向を伝える伝達動詞が背後に想定されており、文脈上「元老院は〜するつもりであると[言いながら]」という形で対格不定詞句が導かれている。
  3. 37.52.7usurum fuisse — 非事実の条件文(仮定法過去完了 `usurus fuissem` または直説法 `usurus fui`)が、主節の動詞 `dixit`(王は答えた)に基づく間接話法(対格不定詞構文)に組み込まれた形。`si... deferretur... usurum fuisse` で、「もし提示されるのであれば、〜したであろう」という過去の反実仮想、あるいは現在の仮定を表す。
  4. 37.52.9quo minus — 妨げや阻止を意味する動詞 `deterreri`(思いとどまる、阻止される)の否定形(`nihil deterriti sunt`)に続く接続法節(`iuberent`)を導く接続詞。「彼らが(王に)言うように命じるのを少しも思いとどまらせなかった」の意。
  5. 37.52.10senatus in eadem perstare sententia — 主詞 `senatus` に対する歴史的不定詞 `perstare`。過去の生き生きとした描写に用いられ、直説法未完了過去(`perstabat`)と同等。続く `ut... diceret` はその結果または具体的内容を説明する。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §37.52.1-37.52.10. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:37.52.1-37.52.10

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。