§37.41.1rex ipse in dextro cornu erat;
王自身は右翼にいた。
Seleucum filium et Antipatrum fratris filium in laevo praeposuit;
息子のセレウコスと、兄弟の息子アンティパトロスを左翼の指揮に配置した。
media acies tribus permissa, Minnioni et Zeuxidi et Philippo, magistro elephantorum.
中央の戦列は、ミンニオン、ゼウクシス、そして象の指揮官であるピリッポスの3人に委ねられた。
§37.41.2nebula matutina, crescente die levata in nubes, caliginem dedit;
朝の霧は、日が昇るにつれて雲へと立ち上り、暗がりをもたらした。
umor inde ab austro velut * perfudit omnia;
さらに、南からの湿気があたかも * すべてのものを濡らした。
§37.41.3quae nihil admodum Romanis, eadem perincommoda regiis erant;
このことはローマ人には全く不都合でなかったが、同じことが王の軍勢には極めて不都合であった。
nam et obscuritas lucis in acie modica Romanis non adimebat in omnis partes conspectum, et umor toto fere gravi armatu nihil gladios aut pila hebetabat;
というのも、戦列が比較的小さかったローマ人にとっては、光の暗さも四方への視界を奪うことがなく、また、ほぼ全員が重武装であったため、湿気も彼らの剣や投げ槍を少しも鈍らせることがなかったからである。
§37.41.4regii tam lata acie ne ex medio quidem cornua sua conspicere poterant, nedum extremi inter se conspicerentur, et umor arcus fundasque et iaculorum amenta emollierat.
これに対して、王の軍勢は戦列が非常に広かったため、中央からさえ自分たちの翼を見ることができず、ましてや両端の者たちが互いに見え合うことなど到底できなかった。 さらに湿気が、弓や投石器、そして投げ槍の革紐をふやかしてしまっていた。
§37.41.5falcatae quoque quadrigae, quibus se perturbaturum hostium aciem Antiochus crediderat, in suos terrorem verterunt.
アンティオコスが敵の戦列を混乱させるだろうと信じていた鎌付きの戦車もまた、味方に恐怖をもたらす結果となった。
§37.41.6armatae autem in hunc maxime modum erant: cuspides circa temonem ab iugo decem cubita exstantis velut cornua habebant,
それらは主として以下のような方法で武装されていた。 長い引き棒のあたりで、軛から10クビトゥス突き出た尖端を角のように有していた。
§37.41.7quibus, quidquid obvium daretur, transfigerent, et in extremis iugis binae circa eminebant falces, altera aequata iugo, altera inferior in terram devexa, illa ut, quidquid ab latere obiceretur, abscideret, haec ut prolapsos subeuntisque contingeret;
それは、出くわすものは何であれ突き刺すためであった。 そして軛の両端には、それぞれ2つの鎌が突き出ており、一方は軛と水平に、他方はそれより低く地面へと傾けられていた。 前者は側面に遮るものは何であれ切り裂くためであり、後者は倒れた者や下に入り込む者に届くためであった。
item ab axibus rotarum utrimque binae eodem modo diversae deligabantur falces.
同様に、車輪の軸からも両側に、同じように異なる方向を向いた2つずつの鎌が結びつけられていた。
§37.41.8sic armatas quadrigas, quia, si in extremo aut in medio locatae forent, per suos agendae erant, in prima acie, ut ante dictum est, §37.41.9locaverat rex.
このように武装された戦車は、もし翼の端や中央に配置されていたならば味方の間を通って走らせねばならなかったため、以前に述べられたように、最前列に、王は配置していた。
quod ubi Eumenes vidit, haud ignarus, quam anceps esset pugnae et auxilii genus, si quis pavorem magis equis iniceret, quam iusta adoriretur pugna, Cretenses sagittarios funditoresque et iaculatores cum aliquot turmis equitum non confertos, sed quam maxime possent dispersos excurrere iubet et ex omnibus simul partibus tela ingerere.
これを見たエウメネスは、もし誰かが、まっとうな戦闘を挑むよりもむしろ、馬たちに恐怖を吹き込むならば、これが戦闘および補助の手段としていかに当てにならないものであるかをよく知っていたので、クレタ人の弓兵、投石兵、投げ槍兵に、いくつかの騎兵部隊を伴わせて、密集せず、できる限り散開して突撃し、四方八方から同時に投射兵器を浴びせるよう命じた。
§37.41.10haec velut procella partim vulneribus missilium undique coniectorum partim clamoribus dissonis ita consternavit equos, ut repente velut effrenati passim incerto cursu ferrentur;
この嵐のような攻撃は、一方では至る所から投げ込まれた投射物の傷によって、他方では不協和な叫び声によって、馬たちを非常に怯えさせたので、突然、まるで手綱を失ったかのように、あちこちへと不確かな進路で暴走するほどであった。
§37.41.11quorum impetus et levis armatura et expediti funditores et velox Cretensis momento declinabant;
それらの突進を、軽装歩兵も、身軽な投石兵も、敏捷なクレタ人も一瞬でかわした。
et eques insequendo tumultum ac pavorem equis camelisque, et ipsis simul consternatis, augebat clamore et ab alia circumstantium turba multiplici adiecto.
そして、騎兵は追撃することによって、馬や、同様に怯えていた駱駝たちに、叫び声と、周囲にいる他の群衆から加えられた何倍もの叫び声によって、混乱と恐怖を増大させた。
§37.41.12ita medio inter duas acies campo exiguntur quadrigae;
こうして、両軍の戦列の間の中間の平原から戦車は追い払われた。
amotoque inani ludibrio, tum demum ad iustum proelium signo utrimque dato concursum est.
そして、この無駄な見せ物が取り除かれると、その時になって初めて、両陣営から合図が与えられて、本格的な戦闘へと衝突した。