Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §37.38.1-37.38.9

フリュギオス川での小競り合いと渡河後の布陣

1363 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

執政官率いるローマ軍は王を追ってフリュギオス川の手前に陣を敷き、小競り合いで王の部隊を撃退する。その後、ローマ軍は渡河して敵の近くに陣を構え、両軍は決戦を控えて平原で対峙する。

§37.38.1consul circa Thyatiram esse regem ratus, continuis itineribus quinto die ad Hyrcanum campum descendit.
執政官は王がテュアティラ付近にいると考え、強行軍を続けて5日目にヒュルカニア平原へ下った。
§37.38.2inde cum profectum audisset, secutus vestigia citra Phrygium amnem, quattuor milia ab hoste posuit castra.
そこから王が出発したと聞くと、その足跡を追ってフリュギオス川の手前に、敵から4マイルの場所に陣を敷いた。
§37.38.3eo mille ferme equites — maxima pars Gallograeci erant, et Dahae quidam aliarumque gentium sagittarii equites intermixti — tumultuose amni traiecto in stationes impetum fecerunt.
そこへ、ほぼ1000の騎兵が——その大部分はガログラエキ人であり、そこにダハ人や他の部族の騎射兵が混じっていたが——騒然と川を渡って前哨部隊に突撃してきた。
§37.38.4primo turbaverunt incompositos; dein, cum longius certamen fieret et Romanorum ex propinquis castris facili subsidio cresceret numerus, regii fessi iam et pluris non sustinentes recipere se conati circa ripam amnis, priusquam flumen ingrederentur, ab instantibus tergo aliquot interfecti sunt.
初めは隊列の整っていないローマ兵を混乱に陥れたが、その後、戦いが長引き、近くの陣営からの容易な援助によってローマ兵の数が増加すると、王の兵たちはすでに疲弊し、もはや多数の敵に耐えかねて、川の岸辺のあたりで退却を試みた。 しかし、川に入る前に、背後から追撃する者たちによって何名かが殺された。
§37.38.5biduum deinde silentium fuit neutris transgredientibus amnem;
その後2日間は、双方が川を渡ることなく静寂が続いた。
tertio post die Romani simul omnes transgressi sunt et duo milia fere et quingentos passus ab hoste posuerunt castra.
3日目にローマ軍は一斉に全員が渡河し、敵からほぼ2500歩の場所に陣を敷いた。
§37.38.6metantibus et muniendo occupatis tria milia delecta equitum peditumque regiorum magno terrore ac tumultu advenere;
ローマ兵が陣地を測定し、要塞化の作業に没頭しているところへ、王の選り抜きの騎兵および歩兵3000名が、大きな恐怖と騒乱をもたらしながらやって来た。
§37.38.7aliquanto pauciores in statione erant;
前哨にいたのはかなり少数のローマ兵であった。
hi tamen per se, nullo a munimento castrorum milite avocato, et primo aequum proelium sustinuerunt, et crescente certamine pepulerunt hostis centum ex iis occisis, centum ferme captis.
しかし彼らは自力で、陣地の構築作業から一人の兵も呼び戻すことなく、最初は互角の戦いを維持し、戦いが激しくなるにつれて敵を撃退し、敵のうち100名を殺害し、ほぼ100名を捕虜にした。
§37.38.8per quadriduum insequens instructae utrimque acies pro vallo stetere;
続く4日の間、両軍の整列した戦列が土塁の前に対峙した。
§37.38.9quinto die Romani processere in medium campi;
5日目にローマ軍は平原の中央へと進んだ。
Antiochus nihil promovit signa, ita ut extremi minus mille pedes a vallo abessent.
アンティオコスは軍旗をまったく進めず、その結果、最後尾の兵たちが土塁から1000フィート未満しか離れていないほどであった。

語釈・文法注

  1. 37.38.1circa Thyatiram esse regem ratus — ratus は reor の完了分詞で、主格として主節の主語 consul を修飾する。形式は完了だが、主動詞と同時・継続的な認識状態(「〜と考えて」)を表す。目的語として対格不定詞句 circa Thyatiram esse regem を伴う。
  2. 37.38.4pluris non sustinentes — pluris は plures(比較級 plures の対格複数形)の古風な綴りで、現在分詞 sustinentes の直接目的語であり、敵の「より多くの人数(=増援)」を指す。
  3. 37.38.4ab instantibus tergo — instantibus は insto(〜に迫る、追いすがる)の現在分詞奪格複数で、前置詞 ab の支配下にある。tergo は insto が支配する与格であり、全体で「彼らの背後に迫る者たちによって(=追撃するローマ兵によって)」の意味を構成する。
  4. 37.38.6metantibus et muniendo occupatis — metantibus と occupatis は、分詞の与格複数名詞的用法(意味上の主語であるローマ兵を指す)で、自動詞 advenere(〜のもとに到着した)の宛先を示す。muniendo は動名詞の奪格で、occupatis(〜に従事している)の手段や領域を表す。
  5. 37.38.9nihil promovit signa — nihil は直接目的語ではなく、副詞的に用いられた対格(程度・範囲の対格)で、「まったく〜ない」という強い否定を表す。signa は promoveo の直接目的語であり、「軍旗を進める(=軍を進める)」の意。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §37.38.1-37.38.9. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:37.38.1-37.38.9

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。