Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §37.37.1-37.37.11

スキピオの息子の返還とアンティオコスの後退

1362 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

執政官はイリウムでミネルウァに犠牲を捧げた後カイコス川へ進み、エウメネス王も合流する。病のスキピオはアンティオコス王から息子の返還を受け、王に戦いを引き延ばすよう助言し、アンティオコスはこれに応じてマグネシアへ退き防衛陣地を築く。

§37.37.1consul omnibus praeparatis ad proposita exsequenda cum ex stativis movisset, Dardanum primum, deinde Rhoeteum utraque civitate obviam effusa venit.
執政官は、計画を実行するためのすべての準備が整うと、常設宿営地から出発し、まずダルダノスに、次いでロイテオンに到着したが、どちらの都市からも人々が挙って出迎えた。
§37.37.2inde Ilium processit, castrisque in campo, qui est subiectus moenibus, positis in urbem arcemque cum escendisset,
そこから彼はイリウムに進み、城壁の下に広がる平野に陣を敷いた後、市街と城砦に登った。
§37.37.3sacrificavit Minervae praesidi arcis et Iliensibus in omni rerum verborumque honore ab se oriundos Romanos praeferentibus et Romanis laetis origine sua.
彼は城砦の守護神ミネルウァに犠牲を捧げた。 その際、イリウム市民が、あらゆる行為と言葉による敬意をもって、ローマ人を自分たちから出た者たちとして誇らしげに語る一方で、ローマ人も自分たちの出自を喜んでいた。
inde profecti sextis castris ad caput Caici amnis pervenerunt.
そこから出発した彼らは、6回目の設営でカイコス川の源流に到着した。
§37.37.4eo et Eumenes rex, primo conatus ab Hellesponto reducere classem in hiberna Elaeam, adversis deinde ventis cum aliquot diebus superare Lecton promunturium non potuisset, in terram egressus, ne deesset principiis rerum, qua proximum fuit, in castra Romana cum parva manu contendit.
そこへエウメネス王も急ぎ向かった。 彼は初め、ヘレスポントスからエラエアの冬営地に艦隊を連れ戻そうと試みていたが、逆風のために数日の間レクトン岬を越えることができなかった。 そこで、事の始まりに遅れないようにと、上陸して、最も近い道を通って小勢を率いてローマの陣営へと急いだのである。
§37.37.5ex castris Pergamum remissus ad commeatus expediendos, tradito frumento quibus iusserat consul, in eadem stativa rediit.
彼は陣営から食糧調達の手配のためにペルガモンへ送り返され、執政官が命じた者たちに穀物を引き渡すと、同じ常設宿営地に戻った。
inde plurium dierum praeparatis cibariis consilium erat ire ad hostem, priusquam hiems opprimeret.
そこから数日分の食糧を準備し、冬が到来する前に敵に向かって進むことが計画された。
§37.37.6regia castra circa Thyatiram erant.
王の陣営はテュアティラ周辺にあった。
ubi cum audisset Antiochus P. Scipionem aegrum Elaeam delatum, legatos, qui filium ad eum reducerent, misit.
そこで、プブリウス・スキピオが病気のためにエラエアへ移送されたとアンティオコスが聞いたとき、彼はその息子を彼のもとに送り届けるための使者を送った。
§37.37.7non animo solum patrio gratum munus, sed corpori quoque salubre gaudium fuit;
この贈り物は、父親としての心にとって喜ばしいものであっただけでなく、体にとっても健康に良い喜びとなった。
§37.37.8satiatusque tandem complexu filii “renuntiate” inquit “gratias regi me agere, referre aliam gratiam nunc non posse, quam ut suadeam, ne ante in aciem descendat, quam in castra me redisse audierit.
ついに息子の抱擁に満ち足りると、彼は言った。 「戻って伝えよ、私が王に感謝していること、そして今、次のことを勧めること以外に別の方法で恩に報いることはできないということを。 それは、私が陣営に戻ったと聞くまでは、戦場に下りて戦いを交えてはならない、ということである。
§37.37.9quamquam sexaginta milia peditum, plus duodecim milia equitum animos interdum ad spem certaminis faciebant, motus tamen Antiochus tanti auctoritate viri, in quo ad incertos belli eventus omnis fortunae posuerat subsidia, recepit se et transgressus Phrygium amnem circa Magnesiam,
」 6万の歩兵と1万2千を超える騎兵が、時には戦いへの希望を抱かせてはいたものの、これほど偉大な人物の威信に動かされたアンティオコスは——彼は不確実な戦争の結末に対して、自らのすべての運命の救済をその男に託していたのだが——撤退し、フリュギオス川を渡って、シピュロス山麓のマグネシアの周辺に陣を敷いた。
§37.37.10quae ad Sipylum est, posuit castra; et ne, si extrahere tempus vellet, munimenta Romani temptarent, fossam sex cubita altam, duodecim latam cum duxisset,
そして、もし彼が時間を引き延ばそうとした場合に、ローマ軍がその防御陣地を攻撃してこないように、深さ6クビト、幅12クビトの堀を巡らせた。
§37.37.11extra duplex vallum fossae circumdedit, interiore labro murum cum turribus crebris obiecit, unde facile arceri transitu fossae hostis posset.
さらに、堀の外側に二重の土塁を巡らせ、その内側の縁に、多数の塔を備えた壁を築いて、そこから敵が堀を渡るのを容易に防ぐことができるようにした。

語釈・文法注

  1. 37.37.3Iliensibus ... praeferentibus et Romanis laetis — 二つの独立脱格(Ablative Absolute)が並列されている。前半の `Iliensibus ... praeferentibus` は現在分詞を伴う標準的な独立脱格であり、後半の `Romanis laetis` は存在を表す分詞の省略に伴い、形容詞 `laetis` が実質的に分詞の機能を担う独立脱格である。
  2. 37.37.5tradito frumento quibus iusserat consul — `quibus` の前に与格の先行詞(*iis*)が省略されており、`[iis] quibus consul [tradere] iusserat`(執政官が[引き渡すように]命じた人々[に])という構造である。
  3. 37.37.8aliam gratiam nunc non posse, quam ut suadeam — `alius` と `quam` が相関し、「〜以外の他の〜」を意味する。`non posse [referre] aliam gratiam, quam ut suadeam` となり、接続法現在 `suadeam` を伴う `ut` 節は、他の感謝の返礼の内容を説明・限定する名詞節(同格的用法)として機能している。
  4. 37.37.9in quo ad incertos belli eventus omnis fortunae posuerat subsidia — 前行詞である `tanti auctoritate viri`(スキピオ)を指す関係代名詞 `quo` が前置詞 `in` を伴っており、「彼(スキピオ)の中に(=スキピオの好意に)すべてを託していた」ことを表す。`ad incertos belli eventus` は「不確実な戦争の結末に対して」という目的・準備を表す副詞句である。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §37.37.1-37.37.11. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:37.37.1-37.37.11

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。