Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §37.39.1-37.39.13

決戦前の進軍とローマ軍の布陣構成

1364 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

ローマの執政官はアンティオコスとの決戦に備えて兵士たちの熱意を背景に陣営を前進させ、他方アンティオコスも軍勢を引き出した。リウィウスは、ローマ軍の戦列の構成と配置、補助兵力、および予備の戦象について詳述する。

§37.39.1consul postquam detractari certamen vidit, postero die in consilium advocavit, quid sibi faciendum esset, si Antiochus pugnandi copiam non faceret?
執政官は、戦闘が避けられているのを見ると、翌日、もしアンティオコスが戦う機会を与えないならば、自分は何をすべきか、評議会を招集して諮問した。
§37.39.2instare hiemem; aut sub pellibus habendos milites fore, aut, si concedere in hiberna vellet, differendum esse in aestatem bellum.
冬が迫っており、兵士たちをテントにとどめるか、あるいは、もし冬営地へ退却させたいならば、戦争を夏まで延期せねばならない[という状況であった]。
§37.39.3nullum umquam hostem Romani aeque contempserunt.
ローマ人がこれほどまでに侮った敵はかつていなかった。
conclamatum undique est, duceret extemplo et uteretur ardore militum,
直ちに進軍し、兵士たちの熱意を利用すべきだと、至るところから叫び声が上がった。
§37.39.4qui, tamquam non pugnandum cum tot milibus hostium, sed par numerus pecorum trucidandus esset, per fossas, per vallum castra invadere parati erant, §37.39.5si in proelium hostis non exiret.
彼らは、まるでこれほど多くの数万の敵と戦うのではなく、同数の家畜を屠殺するかのようであり、もし敵が戦闘に出てこないならば、濠を越え、土塁を越えて陣営に突入する準備ができていた。
Cn. Domitius ad explorandum iter, et qua parte adiri hostium vallum posset, missus, postquam omnia certa rettulit, postero die propius admoveri castra placuit;
グナエウス・ドミティウスが経路と、敵の土塁のどの部分から接近できるかを偵察するために派遣され、彼が確実な情報をすべて持ち帰った後、翌日、陣営をより近くに進めることが決定された。
tertio signa in medium campi prolata et instrui acies coepta est.
3日目に、軍旗が平原の中央に進められ、戦列の整列が開始された。
§37.39.6nec Antiochus ultra tergiversandum ratus, ne et suorum animos minueret detractando certamen et hostium spem augeret, et ipse copias eduxit, tantum progressus a castris, ut dimicaturum appareret.
アンティオコスもまた、戦闘を避けることで味方の士気を低下させ、敵の希望を増大させないよう、これ以上引き延ばすべきではないと考え、自らも軍勢を率い出し、戦う意思があることが明らかになるほど陣営から前進した。
§37.39.7Romana acies unius prope formae fuit et hominum et armorum genere.
ローマの戦列は、人員および武器の種類において、ほぼ単一の構成であった。
duae legiones Romanae, duae socium ac Latini nominis erant; quina milia et quadringenos singulae habebant.
2個のローマ軍団と、同盟市およびラテン人の2個の軍団があり、それぞれ5,400名を擁していた。
§37.39.8Romani mediam aciem, cornua Latini tenuerunt;
ローマ人が戦列の中央を占め、ラテン人が両翼を占めた。
hastatorum prima signa, dein principum erant, triarii postremos claudebant.
ハスタティの軍旗が第一列に、次にプリンキペスがあり、トリアリイが最後尾を締めくくった。
§37.39.9extra hanc velut iustam aciem a parte dextra consul Achaeorum caetratis immixtos auxiliares Eumenis, tria milia ferme peditum, aequata fronte instruxit;
この、いわば正規の戦列の外側、右翼側に、執政官はアカイア人の軽装歩兵と混ざり合ったエウメネスの補助兵、ほぼ3,000名の歩兵を、前列を揃えて配置した。
ultra eos equitum minus tria milia opposuit, ex quibus Eumenis octingenti, reliquus omnis Romanus equitatus erat;
その外側に3,000名弱の騎兵を対置したが、そのうち800名はエウメネスの騎兵であり、残りはすべてローマの騎兵であった。
§37.39.10extremos Trallis et Cretensis — quingentorum utrique numerum explebant — statuit.
最外翼にトッラレス人とクレタ人——いずれも500名の数を満たしていた——を配置した。
§37.39.11laevum cornu non egere videbatur obiectis talibus auxiliis, quia flumen ab ea parte ripaeque deruptae claudebant;
左翼は、そのような補助部隊を配置する必要がないと思われた。 なぜなら、川と切り立った岸がその側を閉ざしていたからである。
§37.39.12quattuor tamen inde turmae equitum oppositae.
しかし、そこには4個の騎兵中隊が配置された。
haec summa copiarum erat Romanis, et duo milia mixtorum Macedonum Thracumque, qui voluntate secuti erant; hi praesidio castris relicti sunt.
これがローマ軍の総兵力であり、さらに自発的に従ってきたマケドニア人とトラキア人の混成部隊2,000名がいたが、彼らは陣営の守備隊として残された。
§37.39.13XVI elephantos post triarios in subsidio locaverunt;
トリアリイの後方に、予備として16頭の戦象を配置した。
nam praeterquam quod multitudinem regiorum elephantorum — erant autem quattuor et quinquaginta — sustinere non videbantur posse, ne pari quidem numero Indicis Africi resistunt, sive quia magnitudine — longe enim illi praestant — sive robore animorum vincuntur.
というのも、王の戦象の多数(54頭あったが)に対抗することはできないと思われたことに加えて、たとえ同数であってもアフリカ象はインド象に対抗できないからである。 それは、大きさにおいて——インド象の方がはるかに勝っているからだが——あるいは闘志において、劣るからである。

語釈・文法注

  1. 37.39.2sub pellibus — 「獣皮の下で」は、宿営用のテント(皮幕)にとどまることを意味し、快適な都市の冬営舎(hiberna)に入るのとは対照的に、野戦用の幕舎で冬を越す過酷な状況を示す。
  2. 37.39.3duceret — conclamatum est(叫び声が上がった)という発言を表す動詞に依存する、間接命令(あるいは勧告)の接続法(三人称単数、過去未完了)。主語は執政官。
  3. 37.39.4tamquam non pugnandum... esset — tamquam は反実の仮定を表す接続法を導き、「〜でないかのように」という比喩的な比較を表す。非人称の動形容詞構文 pugnandum [esset](戦われるべきである)が伴っている。
  4. 37.39.13Indicis Africi resistunt — Africi(アフリカ象)が主語で、Indicis(インド象、与格)が自動詞 resistunt(対抗する、抵抗する)の目的語。古代の軍事知識では、アフリカ産の象(当時北アフリカにいた比較的小型の森林象)はインド産の象(大型)よりも戦闘力で劣るとされていた。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §37.39.1-37.39.13. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:37.39.1-37.39.13

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。