Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §37.34.1-37.34.8

アンティオコスの使者の到着とスキピオの息子の捕縛

1359 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

アンティオコスの使者ヘラクレイデスが和議を提案しにローマの陣営に到着し、まず影響力のあるプブリウス・スキピオの到着を待つ。また、王のもとで手厚い扱いを受けていたスキピオの息子の捕縛を巡る諸説が紹介される。

§37.34.1per eos forte dies legatus ab Antiocho in castra venerat Byzantius Heraclides, de pace adferens mandata;
ちょうどその頃、アンティオコスからの使者としてビザンティウムのヘラクレイデスが、和平の提案を携えて陣営にやって来ていた。
§37.34.2quam impetrabilem fore magnam ei spem attulit mora et cunctatio Romanorum, quos, simul Asiam attigissent, effuso agmine ad castra regia ituros crediderat.
ローマ人たちの遅延と躊躇が、彼に、その和平が達成されうるであろうという大きな希望をもたらした。 彼は、ローマ人たちがアジアに足を踏み入れるやいなや、一気呵成に王の陣営へと進軍するだろうと信じていたからである。
§37.34.3statuit tamen non prius consulem adire quam P. Scipionem, et ita mandatum ab rege erat.
しかし彼は、プブリウス・スキピオより前には執政官のもとを訪れないことを決めた。 王からもそのように命じられていたのである。
in eo maximam spem habebat, praeterquam quod et magnitudo animi et satietas gloriae placabilem eum maxime faciebat, §37.34.4notumque erat gentibus, qui victor ille in Hispania, qui deinde in Africa fuisset, etiam quod filius eius captus in potestate regis erat.
彼はスキピオに最大の希望を抱いていた。 その理由は、彼の精神の偉大さと栄光への満ち足り(飽くこと)の両方が彼をきわめて寛大にさせていたことに加え、かつてヒスパニアで、次いでアフリカで勝者となったあの人物がどのような者であるかが諸民族に知れ渡っていたこと、さらには彼の捕らえられた息子が王の手元にあったことであった。
§37.34.5is ubi et quando et quo casu captus sit, sicut pleraque alia, parum inter auctores constat.
この息子がどこで、いつ、どのような状況で捕らえられたかは、他の多くの事柄と同様、著者たちの間でほとんど見解が一致していない。
alii principio belli, a Chalcide Oreum petentem, circumventum ab regiis navibus tradunt;
ある人々は、戦争の初めに、カルキスからオレウスへ向かっていた彼が、王の船に包囲されたと伝えている。
§37.34.6alii, postquam transitum in Asiam est, cum turma Fregellana missum exploratum ad regia castra, effuso obviam equitatu cum reciperet sese, in eo tumultu delapsum ex equo cum duobus equitibus oppressum, ita ad regem deductum esse.
また他の人々は、アジアへの渡海が行われたのち、フレゲッラエの騎兵隊とともに王の陣営への偵察に派遣された彼が、敵の騎兵が押し寄せて退却する際、その混乱の中で馬から落ち、2人の騎兵とともに捕らえられ、そのようにして王のもとへ連行されたのだと伝えている。
§37.34.7illud satis constat, si pax cum populo Romano maneret hospitiumque privatim regi cum Scipionibus esset, neque liberalius neque benignius haberi colique adolescentem, quam cultus est, potuisse.
ただし、次のことは十分に明らかである。 仮にローマ人民との間に和平が保たれ、王とスキピオ家との間に個人的な客連関係があったとしても、その若者が実際に尊ばれた以上に、寛大かつ親切に扱われ、尊ばれることはあり得なかったということである。
§37.34.8ob haec cum adventum P. Scipionis legatus expectasset, ubi is venit, consulem adit petitque, ut mandata audiret.
これらの理由から、使者はプブリウス・スキピオの到着を待っていたが、彼が到着すると、執政官のもとへ行き、提案を聞くよう求めた。

語釈・文法注

  1. §37.34.2quam impetrabilem fore — 関係代名詞 `quam` は前文の `peace`(和平)を先行詞とし、主節の動詞 `attulit` にかかる一連の句の導入(連結の関係代名詞)として機能している。ここでは `quam` が対格不定詞構文 `quam impetrabilem fore [esse]` の主語となっており、「その和平が達成されうるであろうこと」という名詞句を形成して `spem` の同格あるいはその具体的内容を表している。
  2. §37.34.2quos, simul Asiam attigissent, effuso agmine ad castra regia ituros crediderat — 主動詞 `crediderat`(彼は信じていた)が対格主語 `quos`(彼ら=ローマ人たちが)と未来不定詞 `ituros [esse]`(進軍するだろう)を支配する。その間に、接続法過去完了 `attigissent`(彼らがアジアに到着したなら)を伴う時・条件の従属節 `simul [atque]`(〜するやいなや)が挿入されている。過去完了接続法は、過去の視点から見た未来完了(past perspectiveにおけるfuture perfect)の役割を果たしている。
  3. §37.34.7neque liberalius neque benignius haberi colique adolescentem, quam cultus est, potuisse — この部分は非人称表現 `illud satis constat`(次のことは十分に明らかである)に続く対格不定詞句であり、`potuisse`(〜し得たであろうこと)がその中心。仮定法過去(反実仮想)の帰結節が間接話法に入る際、本来の `potuit`(あるいは `potuisset`)が完了不定詞 `potuisse` に変化したものである。`haberi colique` は受動不定詞で `adolescentem`(若者、すなわちスキピオの息子)に係る。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §37.34.1-37.34.8. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:37.34.1-37.34.8

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。