Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §37.24.1-37.24.13

シデ沖海戦でのロドス軍の勝利とハンニバルの敗退

1349 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

ロドス艦隊の優れた戦術と奮闘により、ハンニバル率いる王の艦隊は敗北し撤退する。ロドス人は追撃を試みた後に帰還し、ハンニバルの行動を阻止するために守備隊を配置し、ローマ人へさらなる軍事行動を促す。

§37.24.1sed momento temporis et navium virtus et usus maritimae rei terrorem omnem Rhodiis dempsit. §37.24.2nam et in altum celeriter evectae naves locum post se quaeque venienti ad terram dedere, et si qua concurrerat rostro cum hostium nave, aut proram lacerabat, aut remos detergebat, aut libero inter ordines discursu praetervecta in puppim impetum dabat. §37.24.3maxime exterruit hepteris regia a multo minore Rhodia nave uno ictu demersa; §37.24.4itaque iam haud dubie dextrum cornu hostium in fugam inclinabat. Eudamum in alto multitudine navium maxime Hannibal, ceteris omnibus longe praestantem, urgebat, et circumvenisset, ni signo sublato ex praetoria nave, quo dispersam classem in unum colligi mos erat, omnes quae in dextro cornu vicerant naves ad opem ferendam suis concurrissent. §37.24.5tum et Hannibal quaeque circa eum naves erant capessunt fugam; nec insequi Rhodii ex magna parte aegris et ob id celerius fessis remigibus potuerunt. §37.24.6cum in alto, ubi substiterant, cibo reficerent vires, contemplatus Eudamus hostis claudas mutilatasque naves apertis navibus remulco trahentis, viginti paulo amplius integras abscedentis, e turri praetoriae navis silentio facto “exsurgite” inquit “et egregium spectaculum capessite oculis. ” §37.24.7consurrexere omnes, contemplatique trepidationem fugamque hostium prope una voce omnes, ut sequerentur, exclamaverunt. §37.24.8ipsius Eudami multis ictibus vulnerata navis erat; Pamphilidam et Chariclitum insequi, quoad putarent tutum, §37.24.9iussit. aliquamdiu secuti sunt; postquam terrae appropinquabat Hannibal, veriti, ne includerentur vento in hostium ora, ad Eudamum revecti hepterem captam, quae primo concursu icta erat, aegre Phaselidem pertraxerunt. §37.24.10inde Rhodum non tam victoria laeti, quam alius alium accusantes, quod, cum potuisset, non omnis submersa aut capta classis hostium foret, redierunt. §37.24.11Hannibal, ictus uno proelio adverso, ne tum quidem praetervehi Lyciam audebat, cum coniungi veteri regiae classi quam primum cuperet; §37.24.12et ne id ei facere liberum esset, Rhodii Chariclitum cum viginti navibus rostratis ad Patara et Megisten portum miserunt. §37.24.13Eudamum cum septem navibus maximis ex ea classe, cui praefuerat, Samum redire ad Romanos iusserunt, ut, quantum consilio, quantum auctoritate valeret, compelleret Romanos ad Patara expugnanda.
しかし、一瞬のうちに、船の優秀さと海戦における熟練が、ロドス人からすべての恐怖を取り除いた。というのも、沖合へと素早く進み出た船は、それぞれ自らの背後に、陸地へと向かってくる船のための場所を譲り、また、もし敵の船と衝角で衝突した船があれば、敵船の船首を破壊するか、あるいはその櫂をなぎ払い、あるいは列の間を自由に通り抜けて船尾に攻撃を加えたからである。特に恐怖を与えたのは、王の七段櫂船が、それよりもはるかに小さなロドス船によって、一撃で沈没させられたことであった。そのため、今や疑いなく敵の右翼は敗走しつつあった。沖合では、ハンニバルが多数の船を率いて、他の誰よりもはるかに優れていたエウダモスを特に激しく圧迫しており、もし、分散した艦隊を一つに集める慣例の信号が旗艦から掲げられ、右翼で勝利したすべての船が味方を救援するために駆けつけなかったならば、彼を包囲していたであろう。その時、ハンニバルと彼の周囲にいた船も逃走し始めた。ロドス人は、漕ぎ手の大部分が病気にかかっており、そのために早く疲労してしまったため、追撃することができなかった。彼らが停止していた沖合で食事によって体力を回復させているとき、エウダモスは、敵が損傷し不自由になった船を甲板のない船で曳航し、二十隻を少し超える程度の無傷の船が退却していくのを目にし、旗艦の楼から静粛を求めた上で、「立ち上がり、この素晴らしい光景をその目でしっかりと見よ」と言った。全員が立ち上がり、敵の動揺と逃走を目にすると、追撃すべきだと、ほぼ異口同音に叫んだ。エウダモス自身の船は多くの打撃によって損傷していた。彼はパンフィリダスとカリクリトスに、安全であると判断できる限り追撃するよう命じた。彼らはしばらくの間追撃したが、ハンニバルが陸地に近づくと、風によって敵の海岸に閉じ込められることを恐れ、エウダモスのもとへと引き返し、最初の衝突の際に打撃を受けて捕獲されていた七段櫂船を、かろうじてファセリスまで曳航した。そこから彼らはロドスへと帰還したが、勝利をそれほど喜ぶことはなく、可能であったにもかかわらず敵の艦隊すべてを沈没させるか捕獲することができなかったとして、互いに非難し合った。ハンニバルは、この一回の敗戦で打撃を受け、できるだけ早くかつての王の艦隊と合流することを望んでいたにもかかわらず、その時でさえリキアを通り過ぎて航行する勇気が出なかった。そして、彼がそれを自由に行うことができないようにするため、ロドス人はカリクリトスを二十隻の衝角船とともにパタラとメギステの港へと派遣した。彼らはエウダモスに対し、彼が指揮していた艦隊の中から最も大きな七隻の船を率いてサモスにいるローマ人のもとへ戻るよう命じた。それは、彼が助言と権威においてどれほど大きな影響力を行使できるかによって、ローマ人にパタラを攻略するよう促すためであった。

語釈・文法注

  1. 37.24.2locum post se quaeque venienti ad terram dedere — quaeque は主語 naves と同格(各々の船が)で、venienti は現在分詞単数与格であり、locum ... dedere の与格(間接目的語)として「[陸側へ]進んでくる各々の船に」かかる。
  2. 37.24.4circumvenisset, ni ... concurrissent — 接続法過去完了を用いた、過去の事実に反する条件文(反実仮想)。「もし[勝利した船が]救助に駆けつけていなかったならば、[ハンニバルはエウダモスを]取り囲んでいただろう」を意味する。
  3. 37.24.6hostis claudas mutilatasque naves apertis navibus remulco trahentis — trahentis は対格複数の現在分詞(-is は -es の古風な表記)で、対格複数の hostis(敵たち、hostes の古風な表記)にかかり、apertis navibus は手段の奪格(甲板のない船で)である。
  4. 37.24.10cum potuisset, non omnis submersa aut capta classis hostium foret — foret は esset の代替形。接続法過去完了 potuisset は非人称的(可能であったのに)または条件の含みを持つ接続法。quod ... foret は accusantes の理由、非難の根拠(〜という理由で)を示す従属節で、話者の主観や主張を表すために接続法が用いられている。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §37.24.1-37.24.13. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:37.24.1-37.24.13

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。