§37.1.1L. Cornelio Scipione C. Laelio consulibus nulla prius secundum religiones acta in senatu res est quam de Aetolis.
ルキウス・コルネリウス・スキピオとガイウス・ラエリウスが執政官のとき、元老院では神事に次いで、アイトリア人に関する件より先に審議された議案はなかった。
et legati eorum institerunt, quia brevem indutiarum diem habebant, et ab T. Quinctio, qui tum Romam ex Graecia redierat, adiuti sunt.
彼らの使節たちも、休戦の期限が短かったために強く要求し、また当時ギリシアからローマに帰還していたティトゥス・クィンクティウスによって助けられた。
§37.1.2Aetoli, ut quibus plus in misericordia senatus quam in causa spei esset, suppliciter egerunt, veteribus benefactis nova pensantes maleficia.
アイトリア人は、自らの大義よりも元老院の慈悲に多くの希望を抱く者たちとして、古い恩義によって新たな悪行を相殺しようと試みつつ、哀願するように交渉した。
§37.1.3ceterum et praesentes interrogationibus undique senatorum, confessionem magis noxae quam responsa exprimentium, fatigati sunt, et excedere curia iussi magnum certamen praebuerunt.
しかし彼らは、その場にいて、回答というよりは罪の告白を絞り出そうとする議員たちの至る所からの質問によって疲弊させられ、また議事堂から退室するよう命じられると、大きな議論を引き起こした。
§37.1.4plus ira quam misericordia in causa eorum valebat, quia non ut hostibus modo, sed tamquam indomitae et insociabili genti suscensebant.
彼らの件においては慈悲よりも怒りの方が強く作用していた。 なぜなら、単に敵としてだけでなく、あたかも手懐けがたく協調性のない民族であるかのように彼らに対して憤っていたからである。
§37.1.5per aliquot dies cum certatum esset, postremo neque dari neque negari pacem placuit;
数日間にわたって議論が交わされた後、ついに、和約を与えることも拒否することもしないことが決定された。
duae condiciones iis latae sunt: vel senatui liberum arbitrium de se permitterent, vel mille talentum darent eosdemque amicos atque inimicos haberent.
彼らに対して2つの条件が提示された。 すなわち、自らの処分について元老院に無条件の決定権を委ねるか、あるいは1000タラントンを支払い、同じ友と敵を持つかである。
§37.1.6exprimere cupientibus, quarum rerum in se arbitrium senatui permitterent, nihil certi responsum est.
自分たちがどのような事柄について決定権を元老院に委ねるべきなのかを彼らが聞き出そうとしたが、確実な回答は何もなされなかった。
ita infecta pace dimissi urbe eodem die, Italia intra quindecim dies excedere iussi.
こうして、和約は成立しないまま同日に市から退去させられ、15日以内にイタリアから出国するよう命じられた。
§37.1.7tum de consulum provinciis coeptum agi est.
次に、執政官たちの担当任務についての議論が始められた。
ambo Graeciam cupiebant.
両者ともギリシアを望んでいた。
multum Laelius in senatu poterat.
ラエリウスは元老院で強い影響力を持っていた。
is, cum senatus aut sortiri aut comparare inter se provincias consules iussisset, elegantius facturos dixit, si iudicio patrum quam si sorti eam rem permisissent.
彼は、元老院が執政官たちに担当任務を抽選にするか相互に協議して決めるよう命じた際、もしその決定を抽選よりも父老たちの判断に委ねるならば、より洗練されたやり方になるだろう、と言った。
§37.1.8Scipio responso ad hoc dato cogitaturum, quid sibi faciendum esset, cum fratre uno locutus iussusque ab eo permittere audacter senatui, renuntiat collegae facturum se, quod is censeret.
スキピオは、これに対して自分に何がなされるべきか考えるつもりであるという回答を与え、ただ一人の兄弟と話し合い、彼から大胆に元老院に委ねるよう命じられると、同僚に対し、彼が提案することを自分は行うつもりだと告げた。
§37.1.9cum res aut nova aut vetustate exemplorum memoriae iam exoletae relata expectatione certaminis senatum erexisset, P. Scipio Africanus dixit, si L. Scipioni fratri suo provinciam Graeciam decrevissent, se ei legatum iturum.
この件は、前例がないか、あるいは前例が古すぎて記憶からすでに消え去っており、議論の予想によって元老院を興奮させていたが、プブリウス・スキピオ・アフリカヌスが、もし自分の兄弟であるルキウス・スキピオにギリシアの任務を割り当てるなら、自分が彼の副官として赴くつもりだ、と言った。
§37.1.10haec vox magno adsensu audita sustulit certamen;
この発言は大きな賛同をもって聞かれ、議論を解消した。
experiri libebat, utrum plus regi Antiocho in Hannibale victo an in victore Africano consuli legionibusque Romanis auxilii foret;
敗北したハンニバルにおいてアンティオコス王にとっての援助の方が大きいか、あるいは勝者であるアフリカヌスにおいて執政官とローマの軍団にとっての援助の方が大きいかを、試してみたいという気になったのである。
ac prope omnes Scipioni Graeciam, Laelio Italiam decreverunt.
そして、ほぼすべての者がスキピオにギリシアを、ラエリウスにイタリアを割り当てた。