Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §36.44.1-36.44.11

リウィウス艦隊とポリュクセニダスの海戦

1324 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

ローマ艦隊とポリュクセニダス率いる王の艦隊が海戦に突入する。カルタゴ船の苦戦を契機にリウィウスが旗艦で突撃して形勢を逆転させ、エウメネスも合流して敵の右翼を襲撃する。

§36.44.1Polyxenidas, ut appropinquare hostis adlatum est, occasione pugnandi laetus sinistrum ipse cornu in altum extendit, dextrum cornu praefectos navium ad terram explicare iubet, et aequa fronte ad pugnam procedebat.
ポリュクセニダスは、敵が接近しているとの知らせを受け取ると、戦う機会を得たことを喜び、自ら左翼を沖合へと伸ばし、船長たちには右翼を陸に向かって展開するよう命じて、整った戦列で戦闘へと進んだ。
§36.44.2quod ubi vidit Romanus, vela contrahit malosque inclinat et simul armamenta componens opperitur insequentis navis.
ローマの司令官はこれを見ると、帆を畳み、マストを倒し、同時に用具を整理しながら、後続の船を待った。
§36.44.3iam ferme triginta in fronte erant, quibus ut aequaret laevum cornu, dolonibus erectis altum petere intendit, iussis qui sequebantur adversus dextrum cornu prope terram proras derigere.
すでに約30隻が正面に並んでおり、これらによって敵の左翼と戦列の幅を等しくするために、彼は補助帆を掲げて沖合を目指して進もうとし、後続の者たちには、陸に近い敵の右翼に対して船首を向けるよう命じた。
§36.44.4Eumenes agmen cogebat;
エウメネスは後衛を率いていた。
ceterum, ut demendis armamentis tumultuari primum coeptum est, et ipse, quanta maxime celeritate potest, §36.44.5concitat naves.
しかし、用具の片付けでまず混乱が生じ始めると、彼自身もできる限りの速さで、船を急がせた。
iam omnibus in conspectu erant.
すでに全員が互いを目にしていた。
duae Punicae naves antecedebant Romanam classem, quibus obviae tres fuerunt regiae naves;
2隻のカルタゴ船がローマ艦隊に先んじて進んでいたが、これらに立ちふさがるように王の船3隻が現れた。
§36.44.6et, ut in numero impari, duae regiae unam circumsistunt, et primum ab utroque latere remos detergunt, deinde transcendunt armati et deiectis caesisque propugnatoribus navem capiunt;
そして、不均等な数のため、王の船2隻が(カルタゴの)1隻を取り囲み、まず両側から櫂を削ぎ落とし、次いで武装兵たちが乗り込んで、防御兵たちを突き落とし、また殺害して、その船を拿捕した。
§36.44.7una, quae pari Marte concurrerat, postquam captam alteram navem vidit, priusquam ab tribus simul circumveniretur, retro ad classem refugit.
互角の戦いで交戦していたもう1隻は、もう1隻の船が拿捕されたのを見ると、3隻から同時に包囲される前に、後方の艦隊へと逃げ帰った。
§36.44.8Livius indignatione accensus praetoria nave in hostes tendit.
リウィウスは憤慨に燃え、旗艦で敵に向かって進んだ。
adversus quam eadem spe duae, quae Punicam unam navem circumvenerant, cum inferrentur, demittere remos in aquam ab utroque latere remiges stabiliendae navis causa iussit, et in advenientis hostium naves ferreas manus inicere et, §36.44.9ubi pugnam pedestri similem fecissent, meminisse Romanae virtutis nec pro viris ducere regia mancipia.
この旗艦に対して、同じ勝利の希望を抱いて、カルタゴの1隻を包囲したあの2隻が突っ込んできたとき、彼は船を安定させるために、漕ぎ手たちに両側から櫂を水中に下ろすよう命じ、かつ迫り来る敵の船に鉄の鉤手を投げ込ませ、接舷して白兵戦のようになったときには、ローマ人の勇気を思い出し、王の奴隷どもを男とみなさないようにと(命じた)。
haud paulo facilius quam ante duae unam, tunc una duas naves expugnavit cepitque.
かつて2隻が1隻を制した時よりもはるかに容易に、今度は1隻が2隻の船を攻め落とし、拿捕した。
§36.44.10et iam classes quoque undique concurrerant, et passim permixtis navibus pugnabatur.
そしてすでに両艦隊も至る所で衝突しており、あちこで船が入り乱れて戦いが行われていた。
§36.44.11Eumenes, qui commisso certamine advenerat, ut animadvertit laevum cornu hostium ab Livio turbatum, dextrum ipse, ubi aequa pugna erat, invadit.
戦闘が始まった後に到着していたエウメネスは、敵の左翼がリウィウスによって混乱させられているのに気づると、自らは、互角の戦いが行われていた右翼へと襲いかかった。

語釈・文法注

  1. §36.44.1hostis — hostis は対格複数形(hostes と同義)で、不定詞 appropinquare の意味上の主語。非人称受動 adlatum est(報じられた)の真の主語となる対格不定詞句(hostis appropinquare)を形成している。
  2. §36.44.3iussis qui sequebantur ... proras derigere — iussis は過去分詞の奪格で、絶対奪格構文(iussis + qui sequebantur を含む名詞的要素)を構成している。先行詞の指示代名詞(eis)が省略されており、関係代名詞 qui が導く節がその代わりを務めている。不定詞 derigere は iussis(命じられた)の内容を示す。
  3. §36.44.4demendis armamentis — demendis armamentis は動形容詞(ゲルンディウーム)が名詞 armamentis と性・数・格で一致した奪格表現。ここでは戦闘準備のために帆やマストなどの不要な用具を「取り外すことによって(またはその際に)」という手段や状況を表す。
  4. §36.44.8stabiliendae navis causa — stabiliendae navis causa は目的を表す動形容詞(ゲルンディウーム)構文。属格の名詞 navis に動形容詞 stabiliendae が一致し、causa とともに「船を安定させるために」という目的を表している。
  5. §36.44.9meminisse Romanae virtutis nec pro viris ducere regia mancipia — 不定詞 meminisse(思い出すこと)と ducere(みなすこと)は、前文の iussit(命じた)の支配下にある。meminisse は記憶を表す動詞として属格の Romanae virtutis を目的語に取っている。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §36.44.1-36.44.11. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:36.44.1-36.44.11

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。