Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §36.39.1-36.39.10

フルウィウスの小凱旋式とコルネリウスの凱旋式請求

1319 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

フルウィウス・ノビリオルが小凱旋式を行い、ボイイ族を降伏させた執政官プブリウス・コルネリウスが凱旋式を請求するが、護民官センプロニウスがリグリア戦争の終結を優先して延期を主張する。

§36.39.1per eosdem dies M. Fulvius Nobilior ex ulteriore Hispania ovans urbem est ingressus.
同じ頃、マルクス・フルウィウス・ノビリオルは、遠ヒスパニアから小凱旋式を挙行しつつローマ市に入った。
§36.39.2argenti transtulit duodecim milia pondo, bigati argenti centum triginta, auri centum viginti septem pondo.
彼は銀1万2000ポンド、13万枚のビガートゥス銀貨、金127ポンドを運んできた。
§36.39.3P. Cornelius consul obsidibus a Boiorum gente acceptis agri parte fere dimidia eos multavit, quo, si vellet, populus Romanus colonias mittere posset.
執政官プブリウス・コルネリウスは、ボイイ族から人質を受け取ったのち、彼らの土地のほぼ半分を没収するという罰を科した。 それは、もし望むなら、ローマ人民がそこに植民市を送り出すことができるようにするためであった。
§36.39.4inde Romam ut ad triumphum haud dubium decedens exercitum dimisit, et adesse Romae ad diem triumphi iussit;
そこから、確実視される凱旋式を期待してローマへと退去しつつ、彼は軍隊を解散し、凱旋式の日にはローマに参集するよう彼らに命じた。
§36.39.5ipse postero die, quam venit, senatu in aedem Bellonae vocato cum de rebus ab se gestis disseruisset, postulavit, ut sibi triumphanti liceret urbem invehi.
自身は、到着した翌日に、元老院をベッローナ神殿に召集して自らの業績を報告したのち、凱旋式を挙行する者として市に乗り入れる許可を求めた。
§36.39.6P. Sempronius Blaesus tribunus plebis non negandum Scipioni, sed differendum honorem triumphi censebat: bella Ligurum Gallicis semper iuncta fuisse; eas inter se gentes mutua ex propinquo ferre auxilia.
護民官プブリウス・センプロニウス・ブラエススは、スキピオに対する凱旋式の栄誉は拒絶されるべきではなく、延期されるべきであると主張した。 すなわち、リグリア人との戦争は常にガリア人の戦争と結びついており、これらの民族は近隣から互いに援助を送り合っているからである。
§36.39.7si P. Scipio devictis acie Bois aut ipse cum victore exercitu in agrum Ligurum transisset, aut partem copiarum Q. Minucio misisset, qui iam tertium ibi annum dubio detineretur bello, debellari cum Liguribus potuisse;
もしプブリウス・スキピオが、戦場でボイイ族を打ち破った後に、自ら勝者の軍勢を率いてリグリア人の土地へ渡るか、あるいは、そこで既に3年目も勝敗の決しない戦争で留め置かれているクイントゥス・ミヌキウスに軍隊の一部を送っていたならば、リグリア人との戦争も終わらせることができたはずであった。
§36.39.8nunc ad triumphum frequentandum deductos esse milites, qui egregiam navare operam rei publicae potuissent, possent etiam, si senatus, quod festinatione triumphi praetermissum esset, id restituere differendo triumpho vellet.
いまや凱旋式を賑やかにするために兵士たちが呼び戻されてしまったが、彼らは国家のために素晴らしい貢献を果たすことができたはずであり、また、もし元老院が、凱旋式への急ぎから見過ごされたことを凱旋式の延期によって是正したいと望むなら、今からでも貢献できるのである。
§36.39.9iuberent consulem cum legionibus redire in provinciam, dare operam, ut Ligures subigantur.
元老院は執政官に対して、軍団とともに属州に戻り、リグリア人たちを服従させるよう尽力することを命じるべきである。
nisi illi cogantur in ius iudiciumque populi Romani, ne Boios quidem quieturos;
彼らがローマ人民の法と支配に服さない限り、ボイイ族さえも静穏を保たないだろう。
aut pacem aut bellum utrobique habenda.
両方の地で平和か戦争かのどちらかが維持されねばならない。
§36.39.10devictis Liguribus, paucos post menses proconsulem P. Cornelium multorum exemplo, qui in magistratu non triumphaverunt, triumphaturum esse.
リグリア人が征服された数ヶ月後には、前執政官プブリウス・コルネリウスは、在任中に凱旋式を行わなかった多くの先例に従って、凱旋式を挙行することになるだろう。

語釈・文法注

  1. §36.39.2bigati argenti centum triginta — bigati argenti は「2頭立て馬車(biga)が刻印された銀貨(デナリウス)」。数詞 centum triginta(130)の後に milia(千)が省略されており、戦利品などの目録における古代ラテン語の典型的な表現である。
  2. §36.39.3quo, si vellet, populus Romanus colonias mittere posset — quo は目的節を導く接続詞。通例は比較級を伴うが、ここでは比較級を直接伴わずに ut eo(それによって〜となるように)の意味で用いられている。
  3. §36.39.7debellari cum Liguribus potuisse — 間接話法における過去の反実仮想の帰結節。直接話法であれば debellari cum Liguribus potuit(可能性を表す動詞の直説法完了形。〜できたはずであった)となる箇所が、不定法完了 potuisse になっている。debellari は非人称の受動不定詞である。
  4. §36.39.8qui egregiam navare operam rei publicae potuissent, possent etiam — 関係節内における時制の対比。過去の反実仮想を表す接続法過去完了 potuissent(国家に貢献できたはずであったのに)と、現在の(条件付きの)可能性・事実を表す接続法未完了 possent(今でも貢献できる)が並置されている。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §36.39.1-36.39.10. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:36.39.1-36.39.10

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。