Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §36.40.1-36.40.14

スキピオ・ナシカのボイイ族に対する凱旋式

1320 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

執政官プブリウス・コルネリウス・スキピオ・ナシカは、ボイイ族に対する輝かしい勝利を主張して元老院に凱旋式を求め、護民官の反対を退けて無事に凱旋式を挙行し、兵士たちに戦利品を分配して軍を解散した。

§36.40.1ad ea consul neque se Ligures provinciam sortitum esse ait, neque cum Liguribus bellum gessisse, neque triumphum de iis postulare;
これに対し執政官は、自分はリグリアを属州として割り当てられておらず、リグリア人と戦争をしたわけでもなく、彼らに対する凱旋式を求めているのでもないと言った。
§36.40.2Q. Minucium confidere brevi subactis iis meritum triumphum postulaturum atque impetraturum esse;
クイントゥス・ミヌキウスが近く彼らを服従させて、受けるに値する凱旋式を要求し、獲得することになると確信している、と。
§36.40.3se de Gallis Bois postulare triumphum, quos acie vicerit, castris exuerit, quorum gentem biduo post pugnam totam acceperit in deditionem, a quibus obsides abduxerit, pacis futurae pignus.
自身は、戦闘で打ち破り、陣営を奪い、戦闘の2日後にその部族全体を無条件降伏させ、将来の平和の保証として人質を連れ帰った相手である、ガリアのボイイ族についての凱旋式を要求しているのである。
§36.40.4verum enimvero illud multo maius esse, quod tantum numerum Gallorum occiderit in acie, quot cum milibus certe Boiorum nemo ante se imperator pugnaverit.
しかし実に、それよりはるかに大きなことは、自分が戦場でこれほど多くの数のガリア人を殺害したことであり、それほどの数(何万もの)のボイイ族と自分以前のどの将軍も確実に戦ったことがなかったということである。
§36.40.5plus partem dimidiam ex quinquaginta milibus hominum caesam, multa milia capta; senes puerosque Bois superesse.
5万人のうち半分以上が殺害され、数千人が捕虜となり、ボイイ族には老人と子供しか残っていない。
§36.40.6itaque id quemquam mirari posse, cur victor exercitus, cum hostem in provincia neminem reliquisset, Romam venerit ad celebrandum consulis triumphum?
それゆえ、属州に敵を一人も残さなかった勝者の軍隊が、執政官の凱旋式を祝うためにローマに来たことを、誰かが不思議に思うことなどあり得ようか。
§36.40.7quorum militum si et in alia provincia opera uti senatus velit, utro tandem modo promptiores ad aliud periculum novumque laborem ituros credat, si persoluta eis sine detractatione prioris periculi laborisque merces sit, an si spem pro re ferentis dimittant, iam semel in prima spe deceptos?
元老院が彼ら兵士たちの労力を別の属州でも利用したいと望むなら、先の危険と労力に対する報酬が何の不満もなく彼らに支払われた場合と、最初の希望においてすでに一度裏切られた状態で、現実の報酬の代わりに空しい希望を持ち帰る者たちを解散させる場合と、いったいどちらの方法で、彼らが別の危険や新たな労力へより進んで赴くことになると信じるのだろうか。
§36.40.8nam quod ad se attineat, sibi gloriae in omnem vitam illo die satis quaesitum esse, quo se virum optimum iudicatum ad accipiendam matrem Idaeam misisset senatus.
なぜなら、自身に関する限り、元老院が自分を「最も優れた人物」と判定してイダの母を迎えるために派遣したあの日に、生涯にわたる十分な栄光がすでに獲得されたからである。
§36.40.9hoc titulo, etsi nec consulatus nec triumphus addatur, satis honestam honoratamque P. Scipionis Nasicae imaginem fore.
この肩書きがあれば、たとえ執政官職も凱旋式も付け加わらないとしても、プブリウス・スキピオ・ナシカの肖像は十分に名誉ある、栄誉に満ちたものとなるだろう、と。
§36.40.10universus senatus non ipse modo ad decernendum triumphum consensit, sed etiam tribunum plebis auctoritate sua compulit ad remittendam intercessionem.
元老院全体は、自ら凱旋式を議決することに同意しただけでなく、その権威によって護民官に拒否権の行使を断念するよう強制した。
§36.40.11P. Cornelius consul triumphavit de Bois.
執政官プブリウス・コルネリウスはボイイ族に対して凱旋式を挙行した。
in eo triumpho Gallicis carpentis arma signaque et spolia omnis generis travexit et vasa aenea Gallica et cum captivis nobilibus equorum quoque captorum gregem traduxit.
その凱旋式において、彼はガリアの二輪馬車に載せて、武器、軍旗、あらゆる種類の戦利品を運び、またガリアの青銅の器を運び、高貴な捕虜たちとともに、捕獲した馬の群れをも行進させた。
§36.40.12aureos torques transtulit mille quadringentos septuaginta unum, ad hoc auri pondo ducenta quadraginta septem, argenti infecti factique in Gallicis vasis, non infabre suo more factis, duo milia trecenta quadraginta pondo,
彼は金製の首飾り(トルク)1471個、それに加えて金247ポンド、そしてガリアの器(彼らの流儀で巧みに作られたもの)に入った、あるいは器に加工された銀、および未加工の銀2340ポンドを運んだ。
§36.40.13bigatorum nummorum ducenta triginta quattuor.
さらにビガートゥス銀貨23万4000枚を運んだ。
militibus, qui currum secuti sunt, centenos vicenos quinos asses divisit, duplex centurioni, triplex equiti.
戦車に従った兵士たちには、一人につき125アスずつ分配し、百人隊長にはその2倍、騎兵には3倍を分配した。
§36.40.14postero die contione advocata de rebus ab se gestis et de iniuria tribuni bello alieno se illigantis, ut suae victoriae fructu se fraudaret, cum disseruisset, milites exauctoratos dimisit.
翌日、彼は市民集会を招集し、自らの業績について、また自分をその勝利の成果からだまし取ろうとして他人の戦争に介入した護民官の不正について論じたのち、兵士たちを兵役から解放して解散させた。

語釈・文法注

  1. §36.40.4quot cum milibus — quotは関係形容詞でmilibusを修飾しており、「それほど多くの(何千もの)ボイイ族と、彼以前のいかなる将軍も戦ったことがないほどの」という意味を表す。
  2. §36.40.7spem pro re ferentis — ferentisは現在分詞ferentes(対格・複数・男性)の古風な表記で、dimittantの直接目的語。proは「〜の代わりに」の意で、re(実際の報酬)に対するspem(希望)の対比を表す。
  3. §36.40.8satis gloriae — gloriaeは中性代名詞/副詞satisに依存する部分属格。「十分な栄光が」を意味する。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §36.40.1-36.40.14. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:36.40.1-36.40.14

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。