Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §36.23.1-36.23.10

ヘラクレア攻防の消耗戦と執政官の計略

1303 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

ローマ軍とアイトリア軍はヘラクレアの城壁を巡り、昼夜を問わぬ消耗戦を繰り広げる。執政官は敵の疲弊を察知し、攻撃を意図的に断続させることで敵を油断させる計略を立てる。

§36.23.1et Romani quidem operibus magis quam armis urbem oppugnabant, Aetoli contra armis se tuebantur.
そしてローマ人は実に攻城土木工事によって武器(武力)によるよりも多く都市を攻撃し、これに対してアイトリア人は武器によって身を守った。
§36.23.2nam cum ariete quaterentur muri, non laqueis, ut solet, exceptos declinabant ictus, sed armati frequentes erumpebat, quidam aggeribus inicerent, ferebant.
というのも、破城槌によって城壁が揺さぶられたとき、彼らはよくあるように、罠でその一撃を受け止めてそらすのではなく、武装して大挙して打って出て、ある者たちは土塁に投げつけるためのものを運んできたからである。
§36.23.3fornices quoque in muro erant apti ad excurrendum, et ipsi, cum pro dirutis reficerent muros, crebriores eos, ut pluribus erumperetur in hostem locis, faciebant.
また、城壁には出撃に適したアーチ型の通路もあり、彼ら自身、破壊された城壁の代わりに再建する際に、より多くの場所から敵に向かって打って出られるよう、それらをより頻繁に作った。
§36.23.4hoc primis diebus, dum integrae vires erant, et frequentes et inpigre fecerunt; in dies deinde pauciores et segnius.
彼らは最初の数日間、力が衰えていないうちは、これを大人数で精力的に行ったが、その後は日に日により少人数で、より緩慢に行うようになった。
§36.23.5etenim cum multis urgerentur rebus, nulla eos res aeque ac vigiliae conficiebant, Romanis in magna copia militum succedentibus aliis in stationem aliorum, Aetolos propter paucitatem eosdem dies noctesque adsiduo labore urente.
というのも、彼らは多くの事柄に苦しめられていたが、不眠ほど彼らを消耗させるものはなかった。 ローマ人には豊富な兵員がいて、次々と交代して哨所に就いたのに対し、アイトリア人は人数が少なかったため、同じ人々が昼も夜も絶え間ない労苦に身を削られていたからである。
§36.23.6per quattuor et viginti dies, ita ut nullum tempus vacuum dimicatione esset, adversus quattuor e partibus simul oppugnantem hostem nocturnus diurno continuatus labor est.
24日間のあいだ、戦闘のない時間が一瞬たりともないほどに、同時に4つの方向から攻撃してくる敵に対して、夜間の労苦が昼間のそれに引き続いて行われた。
§36.23.7cum fatigatos iam Aetolos sciret consul et ex spatio temporis et quod ita transfugae adfirmabant, tale consilium init.
執政官は、時間の経過からも、また脱走兵たちがそのように主張していたことからも、アイトリア人がすでに疲弊していることを知り、次のような計画を立てた。
§36.23.8media nocte receptui signum dedit et ab oppugnatione simul milites omnes deductos usque ad tertiam dici horam quietos in castris tenuit;
彼は真夜中に退却の合図を送り、同時にすべての兵士を攻撃から引き揚げさせて、翌日の第3時まで陣営の中で休ませた。
§36.23.9inde coepta oppugnatio ad mediam rursus noctem perducta est, intermissa deinde usque ad tertiam dici horam.
そこから再開された攻撃は再び真夜中まで続けられ、その後、翌日の第3時まで中断された。
§36.23.10fatigationem rati esse causam Aetoli non continuandae oppugnationis, quae et ipsos adfecerat, ubi Romanis datum receptui signum esset, velut ipsi quoque revocati pro se quisque ex stationibus decedebant, nec ante tertiam dici horam armati in muris apparebant.
アイトリア人は、攻撃が継続されない原因は疲労(それは彼ら自身をも襲っていたのだが)にあると考え、ローマ人に退却の合図が出されると、まるで自分たちも退却を命じられたかのように、それぞれが自らの哨所から離れ、翌日の第3時より前には、城壁の上に武装した姿を現さなくなった。

語釈・文法注

  1. §36.23.2quidam aggeribus inicerent, ferebant — 提供されたテキストの quidam は、一般的な校訂本の ignemque, quem(「〜に投げつけるための火」)が写本伝承や転記の過程で崩れたものと考えられます。ここでは quidam を主語(「ある人々は」)とし、inicerent を目的・意図を表す接続法(「土塁に投げつけるために」)、ferebant を主動詞(「運んでいた」)として解釈しています。
  2. §36.23.5Aetolos propter paucitatem eosdem dies noctesque adsiduo labore urente — adsiduo labore urente は奪格独立分詞構文で、urente は Aetolos(「アイトリア人たちを」)を直接目的語に取る現在分詞です。文前半の Romanis... succedentibus(「ローマ人たちが交代しながら」)というもう一つの奪格独立構文と対比されています。
  3. §36.23.8dici — dici は名詞 dies(日)の古い、または異綴の属格形(通常は diei)であり、「その日の第3時」(tertiam horam)を意味します。この形は第9節および第10節の同句でも繰り返されています。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §36.23.1-36.23.10. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:36.23.1-36.23.10

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。