Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §36.1.1-36.1.9

アンティオコス3世への宣戦布告と軍備の配分

1281 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

新たな執政官スキピオとグラブリオが就任し、アンティオコス3世との戦争開始に向けて神事を行い吉兆を得る。民会で宣戦布告の法案が可決され、両執政官の属州割り当てと軍の再配置が決定される。

§36.1.1P. Cornelium Cn. filium Scipionem et M’. Acilium Glabrionem consules inito magistratu patres, §36.1.2priusquam de provinciis agerent, res divinas facere maioribus hostiis iusserunt in omnibus fanis, in quibus lectisternium maiorem partem anni fieri solet, precarique, quod senatus de novo bello in animo haberet, ut ea res senatui populoque Romano bene atque feliciter eveniret.
プブリウス・コルネリウス・スキピオ(グナエウスの子)とマニウス・アシリウス・グラブリオの両執政官が任期を開始すると、元老院議員たちは、属州の割り当てについて協議する前に、一年の大半において神々の供宴が催されるのが常であるすべての神殿において、より大きな犠牲獣をもって神事を行い、元老院が新たな戦争について計画していることが、ローマの元老院と市民にとって幸いにかつめでたく運ぶようにと祈ることを命じた。
§36.1.3ea omnia sacrificia laeta fuerunt, primisque hostiis perlitatum est, et ita haruspices responderunt, eo bello terminos populi Romani propagari, victoriam ac triumphum ostendi.
これらすべての犠牲式は吉兆であり、最初の犠牲獣によって神々の好意は完全に得られ、ハルスペクスたちは、この戦争によってローマ人民の領土が拡張され、勝利と凱旋式が示されている、と答えた。
§36.1.4haec cum renuntiata essent, solutis religione animis patres rogationem ad populum ferri iusserunt,
これらのことが報告されると、宗教的な懸念から心が解放された元老院議員たちは、民会に法案を提出することを命じた。
§36.1.5vellent iuberentne cum Antiocho rege, quique eius sectam secuti essent, bellum iniri;
その内容は、アンティオコス王およびその党派に付き従った者たちとの間で戦争を開始することを人民が望み、かつ命じるかどうかというものであった。
si ea perlata rogatio esset, tum, si ita videretur consulibus, §36.1.6rem integram ad senatum referrent.
もしこの法案が可決されたならば、そのとき、もし執政官たちに適切と思われるなら、未解決の事案全体を元老院に付託することになっていた。
P. Cornelius eam rogationem pertulit;
プブリウス・コルネリウスがこの法案を可決させた。
tum senatus decrevit, ut consules Italiam et Graeciam provincias sortirentur;
そこで元老院は、執政官たちがイタリアとギリシアの属州をくじで分けることを決定した。
cui Graecia evenisset, ut praeter eum numerum militum, quem L. Quinctius consul in eam provinciam ex auctoritate senatus scripsisset imperassetve, §36.1.7ut eum exercitum acciperet, quem M. Baebius praetor anno priore ex senatus consulto in Macedoniam traiecisset;
そしてギリシアが当たった者は、ルキウス・クィンクティウス執政官が元老院の権威に基づいてその属州のために徴募した、あるいは要求した兵士の数に加えて、マルクス・バエビウス法務官が前年に元老院決議に基づいてマケドニアに渡らせていたあの軍勢を受け取るように、と決定した。
§36.1.8et extra Italiam permissum, ut, si res postulasset, auxilia ab sociis ne supra quinque milium numerum acciperet.
また、イタリア国外においては、もし状況が要求するならば、同盟国から五千人を超えない範囲で補助兵を受け取ることが許可された。
L. Quinctium superioris anni consulem legari ad id bellum placuit.
前年の執政官であるルキウス・クィンクティウスを、この戦争のために副官として派遣することが合意された。
§36.1.9alter consul, cui Italia provincia evenisset, cum Bois iussus bellum gerere utro exercitu mallet ex duobus, quos superiores consules habuissent, alterum ut mitteret Romam, eaeque urbanae legiones essent paratae quo senatus censuisset.
イタリア属州が当たったもう一人の執政官は、前年の執政官たちが有していた二つの軍勢のうち、自身が望む方の軍勢を用いてボイイ族と戦争を行うよう命じられ、もう一方の軍勢をローマに送ること、そしてそれらが元老院が決議する場所に備える市衛軍団となるようにすることが命じられた。

語釈・文法注

  1. 36.1.1P. Cornelium Cn. filium Scipionem et M’. Acilium Glabrionem consules inito magistratu patres ... iusserunt — 対格の名詞句 P. Cornelium... consules は、下文 §36.1.2 にある iusserunt の補語である対格不定詞構文(res divinas facere... precarique)の意味上の主語。inito magistratu は「任期が開始されるとすぐに」を表す絶対奪格。
  2. 36.1.2quod senatus de novo bello in animo haberet, ut ea res senatui populoque Romano bene atque feliciter eveniret — quod 節(senatus... haberet)は、precari(祈る)の対象となる内容を先取りする関係節。接続法 haberet は、間接話法(元老院が心に抱いていること)による。ut 節は precari が導く名詞節で、祈りの具体的内容を表す。
  3. 36.1.3perlitatum est — 自動詞 perlitare(犠牲を捧げて神々の好意を完全に得る)の非人称受動態。「最初の犠牲獣によって(神々への贖いが)完全に行われた」の意味。
  4. 36.1.5vellent iuberentne — 民会における伝統的な表決の定型句 velitis iubeatisne(あなたがたは望み、かつ命じるか)が、過去の主動詞 iusserunt に従属して、未完了過去接続法の間接疑問として現れた形。
  5. 36.1.6cui Graecia evenisset, ut... ut eum exercitum acciperet — decrevit に導かれる ut 節(ut consules... sortirentur)の後に、さらに cui Graecia evenisset(ギリシアが当たった者)を主語とする ut 節が続くが、ここで ut が重複して使われている(anacoluthon または冗長な反復)。
  6. 36.1.9alter consul... ut mitteret — alter consul(主格)は iussus(命令されて)の主語。普通 iubeo は対格+不定詞をとるが、ここでは間接命令文のように ut mitteret... essentque paratae が続いている。これは前文の decrevit ut や間接話法の命令概念の混入によるもの。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §36.1.1-36.1.9. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:36.1.1-36.1.9

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。