Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §35.8.1-35.8.9

コルネリウスの凱旋式要求と元老院の紛争

1237 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

執政官ルキウス・コルネリウスはローマに帰還して凱旋式を要求したが、クイントゥス・メテッルスは副官マルケッルスの批判的書簡を理由に、副官不在での議決に反対した。執政官が強引に決議を求めると、護民官たちが拒否権の発動を予告した。

§35.8.1cum haec in Hispania gerebantur, comitiorum iam appetebat dies.
ヒスパニアでこれらのことが行われていた時、すでに選挙の日が近づいていた。
itaque L. Cornelius consul relicto ad exercitum M. Claudio Romam venit.
そのため、執政官ルキウス・コルネリウスは軍をマルクス・クラウディウスに委ねて、ローマに帰還した。
§35.8.2is in senatu cum de rebus ab se gestis disseruisset, §35.8.3quoque statu provincia esset, questus est cum patribus conscriptis, quod tanto bello una secunda pugna tam feliciter perfecto non esset habitus diis immortalibus honos.
彼が元老院において自身の成し遂げた事績について演説し、また属州がどのような状態にあるかを説明した際、これほどの大戦がたった一度の勝利の戦闘によってこれほど幸運に終結したというのに、不死の神々に感謝の敬意が払われていないことを元老院議員たちに訴えた。
§35.8.4postulavit deinde, supplicationem simul triumphumque decernerent.
その後、彼は感謝祭と凱旋式を同時に議決するよう要求した。
prius tamen quam relatio fieret, Q. Metellus, qui consul dictatorque fuerat, litteras eodem tempore dixit et consulis L. Corneli ad senatum et M. Marcelli ad magnam partem senatorum adlatas esse inter se pugnantis,
しかし、提案がなされる前に、かつて執政官および独裁官を務めたクイントゥス・メテッルスが、執政官ルキウス・コルネリウスの元老院宛ての書簡と、マルクス・マルケッルスの多くの元老院議員宛ての書簡が同時に届いており、それらは互いに矛盾していると述べた。
§35.8.5eoque dilatam esse consultationem, ut praesentibus auctoribus earum litterarum disceptaretur.
そして、それらの書簡の送り主たちが立ち会ったうえで議論がなされるよう、審議は延期されたのだ(とメテッルスは述べた)。
itaque expectasse sese, ut consul, qui sciret ab legato suo adversus se scriptum aliquid, cum ipsi veniendum esset, deduceret eum secum Romam,
したがって、自分の副官から自分に不利な内容が書かれたことを知っている執政官であるなら、自身が帰還せねばならなかった時に、その副官を自分と一緒にローマに連れてくることを自分は期待していた、と。
§35.8.6cum etiam verius esset Ti. Sempronio imperium habenti tradi exercitum quam legato:
しかも、副官にではなく、インペリウムを保持するティベリウス・センプロニウスに軍を引き渡す方が、いっそう正当であったにもかかわらず。
§35.8.7nunc videri esse amotum de industria, qui, si ea, quae scripsisset, praesens diceret, et arguere coram, et, si quid vani adferret, argui posset, donec ad liquidum veritas explorata esset.
今や、その副官は意図的に遠ざけられたように見える。 彼がもしその場にいて、自分が書いたことを話すならば、直接(執政官を)告発することもできたであろうし、また、もし根拠のないことを申し立てるなら、真実が明確に究明されるまで、自身が反論されることもあり得たであろう。
§35.8.8itaque nihil eorum, quae postularet consul, decernendum in praesentia censere.
それゆえ、執政官が要求している事柄については、現時点では何一つ議決すべきではないと判断する(とメテッルスは主張した)。
§35.8.9cum pergeret nihilo segnius referre, ut supplicationes decernerentur triumphantique sibi urbem invehi liceret, M. et C. Titinii tribuni plebis se intercessuros, si de ea re fieret senatus consultum, dixerunt.
執政官がそれにもかかわらず、感謝祭が議決され、凱旋する自身が市内に進入することが許されるようにと提案を執拗に進めようとしたとき、護民官のマルクスとガイウスのティティニウス兄弟は、もしその件について元老院決議がなされるなら、自分たちは介入すると述べた。

語釈・文法注

  1. §35.8.3quoque statu provincia esset — quoque は接続詞 -que と疑問形容詞 qui の奪格形 quo が結合したものであり、間接疑問節を導いて先行する disseruisset(§35.8.2)にかかる。statu と一致する形容詞として機能している。
  2. §35.8.3quod... non esset habitus diis immortalibus honos — 不満(questus est)の理由を示す quod 節。接続法 esset habitus が用いられているのは、不満の内容が執政官自身の主観的主張であることを示している。
  3. §35.8.4decernerent — 要求の動詞 postulavit に続く名詞節の接続法であり、接続詞 ut が省略されている。主節の過去時制に合わせて接続法未完了過去となっている。
  4. §35.8.4litteras... inter se pugnantis — pugnantis は現在分詞の対格複数女性形(-es の代わりに -is)で、litteras を修飾する。書簡が「互いに争っている」とは、内容が相反・矛盾していることを意味する。
  5. §35.8.7qui, si ea, quae scripsisset, praesens diceret, et arguere coram, et, si quid vani adferret, argui posset — qui は関係代名詞の連結用法。si... diceret が条件節、posset が帰結節となる、過去における事実と反対の反実仮想を表す。能動の不定詞 arguere(告発すること)と、受動の不定詞 argui(反駁されること)が対比されている。
  6. §35.8.8censere — dixit(§35.8.4)から始まる間接話法における対格不定詞。文脈から主語として一人称の代名詞(se = メテッルス自身)が省略されていると判断する。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §35.8.1-35.8.9. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:35.8.1-35.8.9

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。