Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §35.6.1-35.6.10

民会開催のための執政官帰還問題と元老院の論争

1235 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

二人の執政官から書簡が届き、ピサのミヌキウスはリグリアの戦況が不安定なため、ムティナで勝利を収めたコルネリウスに民会開催のための帰還を求めた。元老院の使節の交渉によりコルネリウスが帰還することになったが、彼の戦功をめぐって、副官クラウディウスの私信を発端とする論争が元老院内で発生した。

§35.6.1eodem fere tempore duorum consulum litterae allatae sunt, L. Corneli de proelio ad Mutinam cum Bois facto et Q. Minuci a Pisis:
ほぼ同じ頃、二人の執政官からの書簡が届けられた。 ルキウス・コルネリウスからのムティナでのボイイ族との戦闘に関するものと、ピサからのクィントゥス・ミヌキウスのものである。
§35.6.2comitia suae sortis esse; ceterum adeo suspensa omnia in Liguribus se habere, ut abscedi inde sine pernicie sociorum et damno rei publicae non posset.
(ミヌキウスの書簡によれば)民会の開催は自身の担当であるが、リグリア人の間ではすべての状況が極めて不安定な状態にあり、同盟軍の破滅と国家の損失なしにはそこから撤退することはできない、とのことであった。
§35.6.3si ita videretur patribus, mitterent ad collegam, ut is, qui profligatum bellum haberet, ad comitia Romam rediret;
もし元老院議員たちにそう思われるのであれば、すでに事実上決着のついた戦争を抱えている同僚(コルネリウス)のもとに使者を送り、彼が民会のためにローマに帰還するようにしてほしい。
§35.6.4si id facere gravaretur, quod non suae sortis id negotium esset, se quidem facturum, quodcumque senatus censuisset; sed etiam atque etiam viderent, ne magis e re publica esset interregnum iniri, quam ab se in eo statu relinqui provinciam.
もし彼が、それが自分の担当業務ではないという理由で、そうすることを嫌がるのであれば、自分としては元老院が決議したことは何でも行うつもりであるが、国家の利益にとっては、自分がその状態で属州を放置することよりも、むしろ空位期間(インテルレグヌム)に入る方が望ましいのではないか、ということをよくよく考えてほしい、と。
§35.6.5senatus C. Scribonio negotium dedit, ut duos legatos ex ordine senatorio mitteret ad L. Cornelium consulem,
元老院はガイウス・スクリボニウスに、元老院階級から二人の使節を執政官ルキウス・コルネリウスのもとへ派遣する任務を与えた。
§35.6.6qui litteras collegae ad senatum missas deferrent ad eum et nuntiarent senatum, ni is ad magistratus subrogandos Romam veniret, potius quam Q. Minucium a bello integro avocaret, interregnum iniri passurum.
彼らは、同僚が元老院に送った書簡を彼に届け、もし彼が後任の政務官を選出するためにローマに来ないならば、未だ手つかずの(本格的な)戦争からクィントゥス・ミヌキウスを呼び戻すよりは、元老院は空位期間に入ることを容認するであろう、と告げるための使節であった。
§35.6.7missi legati renuntiarunt L. Cornelium ad magistratus subrogandos Romam venturum.
派遣された使節たちは、ルキウス・コルネリウスが後任の政務官を選出するためにローマに来る予定である、と報告した。
§35.6.8de litteris L. Corneli, quas scripserat secundum proelium cum Bois factum, disceptatio in senatu fuit,
ルキウス・コルネリウスがボイイ族との戦闘の後に書いた書簡をめぐって、元老院で論争が起こった。
§35.6.9quia privatim plerisque senatoribus legatus M. Claudius scripserat fortunae populi Romani et militum virtuti gratiam habendam, quod res bene gesta esset;
というのも、副官マルクス・クラウディウスが多くの元老院議員に個人的に以下のように書き送っていたからである。 すなわち、戦果が上がったことについてはローマ民衆の幸運と兵士たちの勇気に感謝すべきである。
consulis opera et militum aliquantum amissum et hostium exercitum, cuius delendi oblata fortuna fuerit, elapsum:
執政官の(まずい)采配のせいでかなりの数の兵士が失われ、全滅させる機会が与えられていた敵の軍勢を取り逃がしたのだ、と。
§35.6.10milites eo plures perisse, quod tardius ex subsidiis, qui laborantibus opem ferrent, successissent; hostes e manibus emissos, quod equitibus legionariis et tardius datum signum esset et persequi fugientes non licuisset.
さらに、兵士たちがそれほど多く戦死したのは、苦戦している者たちに援助をもたらすべき予備兵力が交代して入るのが遅すぎたからであり、敵をその手から逃がしてしまったのは、軍団騎兵に合図が出されるのが遅すぎ、かつ退却する敵を追撃することが許されなかったからである、と。

語釈・文法注

  1. §35.6.2abscedi ... non posset — 自動詞 abscedere(退去する)の受動態三人称単数を用いた非人称受動構文であり、「(誰であれ)そこから退去することは不可能である」という意味を表す。
  2. §35.6.3qui profligatum bellum haberet — profligatum は profligare(決着をつける、事実上終わらせる)の完了受動分詞であり、haberet と組み合わされて「すでに決着のついた戦争を手元に持っている」という完了的な状態を表している。
  3. §35.6.4ne magis e re publica esset interregnum iniri, quam ab se in eo statu relinqui provinciam — viderent(熟慮せよ)に導かれる ne 節(懸念・顧慮)。e re publica は「国家の利益に適う」という慣用句であり、interregnum iniri(空位期間に入ること)と provinciam relinqui(属州が放置されること)の二つの主語不定詞句を magis ... quam で比較している。
  4. §35.6.9consulis opera — opera は女性名詞 opera(尽力、働き、関与)の奪格であり、手段あるいは原因を表すが、ここでは執政官の不手際や失策に対する非難や皮肉(「執政官のせいで」)として使われている。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §35.6.1-35.6.10. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:35.6.1-35.6.10

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。