§34.9.1iam tunc Emporiae duo oppida erant muro divisa.
すでにその時、エムポリアエは壁で仕切られた二つの町であった。
unum Graeci habebant, a Phocaea, unde et Massilienses, oriundi, alterum Hispani;
一つはフォカイア(マッシリア人もそこから出た)を起源とするギリシア人が所有し、もう一つはヒスパニア人が所有していた。
§34.9.2sed Graecum oppidum in mare expositum totum orbem muri minus quadringentos passus patentem habebat, Hispanis retractior a mari trium milium passuum in circuitu murus erat.
しかし、海に面したギリシア人の町は、全周で四百パッススに満たない広がりの壁を持っていた。 ヒスパニア人の壁は、海からより後退しており、周囲三マイルあった。
§34.9.3tertium genus Romani coloni ab divo Caesare post devictos Pompei liberos adiecti.
第三の階層として、神君カエサルによってポンペイウスの子らが打ち破られた後に加えられたローマの入植者たちがいた。
nunc in corpus unum confusi omnes Hispanis prius, §34.9.4postremo et Graecis in civitatem Romanam adscitis.
現在では、彼らは皆一つの体に統合されているが、それ以前にまずヒスパニア人が、最後にギリシア人もローマ市民権に登録された。
miraretur, qui tum cerneret, aperto mari ab altera parte, ab altera Hispanis, tam fera et bellicosa gente, obiectis, quae res eos tutaretur.
当時それを見た者なら、一方には開かれた海、他方にはきわめて野蛮で好戦的な部族であるヒスパニア人という障壁に挟まれながら、何が彼らを守っているのか不思議に思ったであろう。
disciplina erat custos infirmitatis, quam inter validiores optime timor continet.
規律こそが彼らの弱さの守り手であり、より強力な人々の間では、恐怖がそれを最もよく維持する。
§34.9.5partem muri versam in agros egregie munitam habebant, una tantum in eam regionem porta imposita, cuius adsiduus custos semper aliquis ex magistratibus erat.
彼らは耕地に向いている壁の部分を極めて強固に防御しており、その方面にはただ一つの門だけが設けられ、その門の常時の番人は常に政務官の一人であった。
§34.9.6nocte pars tertia civium in muris excubabat, neque moris causa tantum aut legis, sed quanta si hostis ad portas esset et servabant vigilias et circumibant cura.
夜間には、市民の三分の一が壁の上で不寝番に立っていたが、それは単に習慣や法律のためだけでなく、まるで敵が門前に迫っているかのような細心の注意を払って、夜番を維持し、巡回を行っていたのである。
§34.9.7Hispanum neminem in urbem recipiebant;
彼らはヒスパニア人を誰一人として街の中に入らせなかった。
ne ipsi quidem temere urbe excedebant.
自分たち自身も軽率に街から外に出ることはなかった。
ad mare patebat omnibus exitus.
海への出口はすべての人に開かれていた。
§34.9.8porta ad Hispanorum oppidum versa numquam nisi frequentes, pars tertia fere, cuius proxima nocte vigiliae in muris fuerant, §34.9.9egrediebantur.
ヒスパニア人の町に向いた門からは、大勢で、すなわち前の晩に壁での夜番を担当したほぼ三分の一の者たちだけでなければ、決して、外出することはなかった。
causa exeundi haec erat: commercio eorum Hispani, imprudentes maris, gaudebant mercarique et ipsi ea, quae externa navibus inveherentur, et agrorum exigere fructus volebant.
外出する理由はこうであった。 海に不慣れなヒスパニア人たちは、彼らとの交易を喜び、自分たちも船で運ばれてくる海外の品物を買い、また畑の収穫物を売り払うことを望んでいた。
huius mutui usus desiderium, ut Hispana urbs Graecis pateret, §34.9.10faciebat.
この相互の便宜に対する要望が、ヒスパニア人の街をギリシア人に開かせ、彼らをいっそう安全にしていた。
erant etiam eo tutiores, quod sub umbra, Romanae amicitiae latebant, quam sicut minoribus viribus quam Massilienses, pari colebant fide.
というのも、彼らはローマとの友好関係の庇護の下に隠れており、その関係を、マッシリア人よりも力は弱かったものの、同等の忠実さをもって維持していたからである。
tum quoque consulem exercitumque comiter ac benigne acceperunt.
この時も、彼らは執政官と軍勢を懇切かつ好意的に受け入れた。
§34.9.11paucos ibi moratus dies Cato, dum exploraret, ubi et quantae hostium copiae essent, ut ne mora quidem segnis esset, omne id tempus exercendis militibus consumpsit.
カトはそこに数日間留まり、敵の軍勢がどこに、どれほどの規模でいるのかを探索する間、その滞在期間さえも怠惰なものにせぬよう、その全時間を兵士たちの訓練に費やした。
§34.9.12id erat forte tempus anni, ut frumentum in areis Hispani haberent;
それはたまたま、ヒスパニア人たちが脱穀場に穀物を持っている一年の時期であった。
itaque redemptoribus vetitis frumentum parare ac Romam dimissis “bellum” inquit “se ipsum alet. ”
そのため、調達業者たちが穀物を用意することを禁じてローマへ送り帰し、「戦争は自ら糧を得るものだ」と彼は言った。
§34.9.13profectus ab Emporiis agros hostium urit vastatque, omnia fuga et terrore complet.
エムポリアエから出発すると、彼は敵の領土を焼き、荒らし、すべてを敗走と恐怖で満たした。