Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §34.49.1-34.49.11

軍の完全撤退の約束と自由維持への忠告

1216 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

クィンクティウスはギリシアの代表者に対し、スパルタの僭主ナビスを存続させた理由を説明し、ローマ軍の完全撤退を約束することでアイトリア人の不信を払拭しようとする。さらに、ギリシア人が内紛を避けて自由を適切に維持するための教訓と忠告を与える。

§34.49.1nec ignarus huius habitus animorum Quinctius, si sine excidio Lacedaemonis fieri potuisset, fatebatur pacis cum tyranno mentionem admittendam auribus non fuisse;
クィンクティウスは、このような人々の心の状態をよく承知しており、もしラケダイモンの破滅なしにそれが可能であったなら、僭主との和平への言及など耳に入れるべきではなかったと白状した。
§34.49.2nunc, cum aliter quam ruina gravissimae civitatis opprimi non posset, satius visum esse, tyrannum debilitatum ac totis prope viribus ad nocendum cuiquam ademptis relinqui, §34.49.3quam intermori vehementioribus, quam quae pati posset, remediis civitatem sinere, in ipsa vindicta libertatis perituram.
しかし今は、この極めて強大な都市の崩壊による以外には彼を打倒することができなかったため、僭主を弱体化させ、誰かを害するためのほぼすべての力を奪い去った状態で残しておく方がより好ましいと思われた、国家が耐えうる以上の過酷な治療法によって死に絶え、自由の回復そのものの最中に滅び去るのを許すよりは、と。
praeteritorum commemorationi subiecit,
過去の出来事の回想に、彼はさらに以下を付け加えた。
§34.49.4proficisci sibi in Italiam atque omnem exercitum deportare in animo esse;
自身はイタリアに向けて出発し、全軍を撤退させるつもりであること。
§34.49.5Demetriadis Chalcidisque praesidia intra decimum diem audituros deducta, Acrocorinthum ipsis extemplo videntibus vacuam Achaeis traditurum, ut omnes scirent, utrum Romanis an Aetolis mentiri mos esset,
デメトリアスとカルキスの守備隊が十日以内に撤退したことを彼らは耳にするであろうし、アクロコリントスを彼ら自身の目の前で直ちに空にしてアカイア同盟に引き渡すつもりであること。 それは、ローマ人とアイトリア人のどちらに嘘をつく習慣があるのかをすべての者が知るためである。
§34.49.6qui male commissam libertatem populo Romano sermonibus distulerint et mutatos pro Macedonibus Romanos dominos.
アイトリア人は、ローマ人民に自由を委ねたことは誤りであったと噂を広め、マケドニア人の代わりにローマ人が主人に代わっただけだと触れ回っていた者たちである。
§34.49.7sed illis nec, quid dicerent, nec, quid facerent, quicquam umquam pensi fuisse;
しかし、彼らにとっては自らが何を言おうが何をしようが、これまで一度も少しも顧みられたことはなかった。
reliquas civitates monere, ut ex factis, non ex dictis amicos pensent intellegantque,
クィンクティウスは残りの諸都市に対し、言葉ではなく行いによって友人を評価し、理解するようにと勧告した。
§34.49.8quibus credendum et a quibus cavendum sit.
誰を信頼すべきで、誰を警戒すべきであるかを。
libertate modice utantur;
また、自由は節度を持って用いるべきである。
temperatam eam salubrem et singuliset civitatibus esse, nimiam, et aliis gravem et ipsis qui habeant praecipitem esse.
抑制された自由は個人にとっても国家にとっても有益であるが、過度な自由は他者にとって重荷となり、それを持つ者自身にとっては破滅をもたらすものである。
§34.49.9concordiae in civitatibus principes et ordines inter se, et in commune omnes civitates consulerent.
諸都市の内部では、指導者たちと諸階級が互いに調和を保ち、すべての諸都市が共通の利益のために配慮すべきである。
adversus consentientis nec regem quemquam satis validum nec tyrannum fore;
一致団結している者たちに対しては、いかなる王も僭主も十分に強力たり得ないであろう。
§34.49.10discordiam et seditionem omnia opportuna insidiantibus facere, cum pars, quae domestico certamine inferior sit, externo potius se applicet quam civi cedat.
不和と内紛は、機会をうかがう者たちにとってあらゆることを好都合にする。 なぜなら、国内の争いで劣勢に立たされた党派は、同胞市民に屈するよりは、むしろ外国の勢力に身を寄せるからである。
§34.49.11alienis armis partam, externa fide redditam libertatem sua cura custodirent servarentque, ut populus Romanus dignis datam libertatem ac munus suum bene positum sciret.
他国の武力によって獲得され、他国の信義によって返還された自由を、自分たち自身の配慮によって守り、維持すべきである。 それはローマ人民が、自由がそれに値する人々に与えられたこと、そして自らの贈り物が正しく施されたことを知るためである。

語釈・文法注

  1. 34.49.1si sine excidio Lacedaemonis fieri potuisset — 過去の事実に対する反実仮想の条件節(接続法過去完了 potuisset)。主節は間接話法(対格不定詞 mentionem ... non fuisse)となっており、本来の直説法過去完了(あるいは fuisset / fuerat)が不定詞に変化している。
  2. 34.49.3vehementioribus, quam quae pati posset — 比較級 vehementioribus に関係代名詞 quae による節が続く。「耐えうる(薬)よりも激しい(治療)」を意味する。接続法 posset は特徴(〜するような)または比較節内の制限を表す。
  3. 34.49.7quicquam umquam pensi fuisse — 部分属格 pensi(形容詞 pensus の中性単数属格)が代名詞 quicquam にかかり、「顧みる価値のある何か」という意味の慣用表現をなす。nihil pensi habere/esse(顧みない、重視しない)と同類の表現である。
  4. 34.49.7reliquas civitates monere — 間接話法の中で、クィンクティウスを主語とする歴史的不定詞として機能している、あるいは主節の主動詞(伝達動詞)の省略により不定詞が続いている。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §34.49.1-34.49.11. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:34.49.1-34.49.11

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。