§34.4.1saepe me querentem de feminarum, saepe de virorum nec de privatorum modo sed etiam magistratuum sumptibus audistis, diversisque duobus vitiis,
あなたがたは、私が女性の出費について、またしばしば男性の出費について、それも私人だけでなく政務官の出費についてさえ、しばしば不平を漏らしているのを聞いたことがあり、また、相反する二つの悪徳、すなわち貪欲と贅沢によって国家が苦しんでいるのを聞いた。
§34.4.2avaritia et luxuria, civitatem laborare, quae pestes omnia magna imperia everterunt.
これら破滅的な病は、すべての巨大な帝国を滅ぼしてきた。
§34.4.3haec ego, quo melior laetiorque in dies fortuna rei publicae est imperiumque crescit — et iam in Graeciam Asiamque transcendimus omnibus libidinum illecebris repletas et regias etiam adtrectamus gazas —, eo plus horreo,
国家の運命が日に日に良くなり、より喜ばしいものとなって帝国が成長するにつれて――そして今や私たちは、あらゆる欲望の誘惑に満ちたギリシアやアジアへと進出し、王家の財宝にさえ手を触れているのであるが――私はそれだけいっそう恐ろしく思う。
§34.4.4ne illae magis res nos ceperint quam nos illas.
それらのものが私たちを捕らえることが、私たちがそれらを捕らえることよりも大きくならないかを。
infesta, mihi credite, signa ab Syracusis illata sunt huic urbi.
信じてほしい、シラクサからこの都市に持ち込まれた彫像は、敵対的な兆候なのだ。
iam nimis multos audio Corinthi et Athenarum ornamenta laudantis mirantisque et antefixa fictilia deorum Romanorum ridentis.
今や、コリントスやアテナイの装飾品を称賛し驚嘆し、ローマの神々の粘土製の飾瓦をあざ笑う人々が、あまりにも多くいるのを私は耳にしている。
§34.4.5ego hos malo propitios deos et ita spero futuros, si in suis manere sedibus patiemur.
私はこれらの神々が好意的であることを望み、もし私たちが彼らをその本来の座に留まらせておくならば、そのようになるであろうと望む。
§34.4.6patrum nostrorum memoria per legatum Cineam Pyrrhus non virorum modo sed etiam mulierum animos donis temptavit.
私たちの父祖の記憶において、ピュロスは使節キネアスを通じて、男性だけでなく女性の心をも贈り物によって誘惑しようとした。
nondum lex Oppia ad coercendam luxuriam muliebrem lata erat; tamennulla accepit.
女性の贅沢を抑制するためのオッピウス法はまだ制定されていなかったが、それでも誰も受け取らなかった。
§34.4.7quam causam fuisse censetis? eadem fuit, quae maioribus nostris nihil de hac re lege sanciundi;
原因は何であったと思うか。 それは、私たちの先祖がこの件について法律で何も規定しなかった原因と同じであった。
§34.4.8nulla erat luxuria, quae coerceretur.
すなわち、抑制されるべき贅沢が何も存在しなかったのだ。
sicut ante morbos necesse est cognitos esse quam remedia eorum, sic cupiditates prius natae sunt quam leges quae iis modum facerent.
病気が知られることがその治療薬よりも先でなければならないように、欲望はそれらに制限を与える法律よりも先に生まれたのである。
§34.4.9quid legem Liciniam excitavit de quingentis iugeribus nisi ingens cupido agros continuandi? quid legem Cinciam de donis et muneribus, nisi quia vectigalis iam et stipendiaria plebs esse senatui coeperat?
500ユーゲラに関するリキニウス法を呼び起こしたものは、土地を拡大しようとする巨大な欲望でなくて何であろうか。 贈り物と贈答品に関するキンキウス法を呼び起こしたものは、平民がすでに元老院に対して貢納し納税する存在になり始めていたことでなくて何であろうか。
§34.4.10itaque minime mirum est nec Oppiam nec aliam ullam tum legem desideratam esse, quae modum sumptibus mulierum faceret, cum aurum et purpuram data et oblata ultro non accipiebant.
したがって、自発的に与えられ提示された金や紫の衣を彼女たちが受け取らなかった時に、女性の出費に制限を加えるオッピウス法も他のいかなる法律も必要とされなかったことは、全く驚くに値しない。
§34.4.11si nunc cum illis donis Cineas urbem circumiret, stantis in publico invenisset, quae acciperent.
もし今、キネアスがそれらの贈り物を持って市内を巡るならば、公衆の面前に立ってそれらを受け取ろうとする女性たちを見出したであろう。
§34.4.12atque ego nonnullarum cupiditatium ne causam quidem aut rationem inire possum.
そして私は、いくつかの欲望についてはその原因や理由さえ理解することができない。
nam ut, quod alii liceat, tibi non licere aliquid fortasse naturalis aut pudoris aut indignationis habeat, sic aequato omnium cultu quid unaquaeque vestrum veretur ne in se conspiciatur?
なぜなら、他の人に許されていることが自分には許されていないということが、おそらく自然な恥や憤りをもたらすとしても、すべての人の装いが等しくされた時に、あなたがたの一人一人は、自分において何が目立ってしまうことを恐れるというのか。
§34.4.13pessimus quidem pudor est vel parsimoniae vel paupertatis;
確かに、節約や貧しさに対する恥は最悪の恥である。
sed utrumque lex vobis demit, cum id, quod habere non licet, non habetis.
しかし、法律はあなたがたからその両方を取り去ってくれる。 なぜなら、持つことが許されていないものを、あなたがたは持っていないのだから。
§34.4.14“hanc” inquit “ipsam exaequationem non fero” illa locuples.
『まさにこの均等化を私は我慢できないのです』とあの富裕な女性は言う。
“cur non insignis auro et purpura conspicior? cur paupertas aliarum sub hac legis specie latet, ut, quod habere non possunt, habiturae, si liceret, fuisse videantur?”
『なぜ私は金と紫の衣で着飾って目立つ姿で見られないのですか。 なぜ他人の貧しさがこの法律という見せかけの下に隠れ、もし許されていたなら、彼女たちも持てないはずのものを、持っていたであろうと思われるようになっているのですか。
§34.4.15vultis hoc certamen uxoribus vestris inicere, Quirites, ut divites id habere velint, quod nulla alia possit; pauperes, ne ob hoc ipsum contemnantur, supra vires se extendant?
』市民の皆さん、あなたがたは自分の妻たちにこのような競争を吹き込みたいのか。 富裕な者が、他の誰も持つことのできないものを持つことを望み、貧しい者は、まさにこのことのために軽蔑されることのないよう、自らの力を超えて背伸びをするようになることを。
§34.4.16ne eas simul pudere, quod non oportet, coeperit, quod oportet, non pudebit.
彼女たちが恥じるべきでないことを恥じ始めると同時に、恥じるべきことを恥じなくなることのないように。
quae de suo poterit, parabit, quae non poterit, virum rogabit.
資力のある女性は自分で調達し、資力のない女性は夫に要求するであろう。
§34.4.17miserum illum virum, et qui exoratus et qui non exoratus erit, cum, quod ipse non dederit, datum ab alio videbit.
懇願に負けた夫も、負けなかった夫も、自分が与えなかったものが他の人から与えられているのを見る時、その夫は哀れなこととなる。
§34.4.18nunc vulgo alienos viros rogant et, quod maius est, legem et suffragia rogant et a quibusdam impetrant.
今や彼女たちは人々の前で他人の夫に要求しており、さらに重大なことに、法律や投票権を要求し、一部の人々からそれを手に入れている。
adversus te et rem tuam et liberos tuos exorabilis es;
あなたは自分自身と、自分の財産と、自分の子供に対して懇願に弱い。
simul lex modum sumptibus uxoris tuae facere desierit, tu numquam facies.
あなたの妻の出費に法律が制限を加えるのをやめると同時に、あなたが制限を加えることは決してないであろう。
§34.4.19nolite eodem loco existimare, Quirites, futuram rem, quo fuit, antequam lex de hoc ferretur.
市民の皆さん、事態がこのことに関する法が提案される前と同じ状態に留まると考えてはならない。
et hominem improbum non accusari tutius est quam absolvi, et luxuria non mota tolerabilior esset, quam erit nunc, ipsis vinculis, sicut ferae bestiae, irritata, deinde emissa.
悪人が告発されないことのほうが、無罪放免されることよりも安全であるように、贅沢も、刺激されずにいるほうが、今のようにまさに自らの鎖によって、野生の獣のように興奮させられ、その上で解き放たれるよりも、耐えやすいものであっただろう。
§34.4.20ego nullo modo abrogandam legem Oppiam censeo;
私はオッピウス法を決して廃止すべきではないと考える。
vos quod faxitis, deos omnis fortunare velim. ”
あなたがたがなすことを、すべての神々が幸いなものとしてくださるよう私は望む。