§34.4.1saepe me querentem de feminarum, saepe de virorum nec de privatorum modo sed etiam magistratuum sumptibus audistis, diversisque duobus vitiis,
여러분은 내가 여성들의 지출에 대해, 또한 자주 남성들의 지출에 대해, 그것도 사인들뿐만 아니라 집정관들의 지출에 대해서까지 자주 불평하는 것을 들었으며, 서로 다른 두 가지 악덕, 즉 탐욕과 사치로 인해 국가가 고통받고 있다는 것을 들었습니다.
§34.4.2avaritia et luxuria, civitatem laborare, quae pestes omnia magna imperia everterunt.
이 파멸적인 역병들은 모든 거대한 제국들을 파멸시켰습니다.
§34.4.3haec ego, quo melior laetiorque in dies fortuna rei publicae est imperiumque crescit — et iam in Graeciam Asiamque transcendimus omnibus libidinum illecebris repletas et regias etiam adtrectamus gazas —, eo plus horreo,
국가의 운명이 날로 번창하고 기쁨에 차오르며 제국이 성장할수록 — 그리고 이제 우리는 온갖 욕망의 유혹으로 가득 찬 그리스와 아시아로 나아가 왕실의 보물에까지 손을 대고 있습니다 — 나는 그만큼 더 두려워집니다.
§34.4.4ne illae magis res nos ceperint quam nos illas.
저 사물들이 우리를 사로잡는 일이, 우리가 그것들을 사로잡는 일보다 더 커지지나 않을까 하고 말입니다.
infesta, mihi credite, signa ab Syracusis illata sunt huic urbi.
나를 믿으십시오, 시라쿠사로부터 이 도시로 들여온 조각상들은 해로운 징조입니다.
iam nimis multos audio Corinthi et Athenarum ornamenta laudantis mirantisque et antefixa fictilia deorum Romanorum ridentis.
이제 나는 코린토스와 아테네의 장식품들을 찬양하고 감탄하며, 로마 신들의 점토제 장식 기와를 비웃는 사람들의 목소리를 너무나도 많이 듣고 있습니다.
§34.4.5ego hos malo propitios deos et ita spero futuros, si in suis manere sedibus patiemur.
나는 이 신들이 우리에게 자비롭기를 바라며, 우리가 그분들을 그들의 자리에 머무르도록 허락한다면 그렇게 될 것이라고 희망합니다.
§34.4.6patrum nostrorum memoria per legatum Cineam Pyrrhus non virorum modo sed etiam mulierum animos donis temptavit.
우리 조상들의 기억 속에서, 피루스는 사절 키네아스를 통해 남성들뿐만 아니라 여성들의 마음까지도 선물로 유혹하려 했습니다.
nondum lex Oppia ad coercendam luxuriam muliebrem lata erat;
여성의 사치를 억제하기 위한 오피우스 법은 아직 제정되지 않은 상태였습니다.
tamennulla accepit.
그럼에도 불구하고 아무도 선물을 받지 않았습니다.
§34.4.7quam causam fuisse censetis? eadem fuit, quae maioribus nostris nihil de hac re lege sanciundi;
원인이 무엇이었다고 생각하십니까? 그것은 우리 조상들이 이 일에 관해 법으로 아무것도 규정하지 않은 이유와 같았습니다.
§34.4.8nulla erat luxuria, quae coerceretur.
즉, 억제해야 할 사치가 존재하지 않았기 때문입니다.
sicut ante morbos necesse est cognitos esse quam remedia eorum, sic cupiditates prius natae sunt quam leges quae iis modum facerent.
질병이 치료법보다 먼저 알려져야 하는 것처럼, 욕망은 그것들에 제한을 두는 법보다 먼저 생겨났습니다.
§34.4.9quid legem Liciniam excitavit de quingentis iugeribus nisi ingens cupido agros continuandi? quid legem Cinciam de donis et muneribus, nisi quia vectigalis iam et stipendiaria plebs esse senatui coeperat?
500유게라에 관한 리키니우스 법을 불러일으킨 것이 영토를 끝없이 넓히려는 거대한 욕망이 아니고 무엇이겠습니까? 선물과 선사품에 관한 킨키우스 법을 불러일으킨 것이, 평민들이 이미 원로원에 공물을 바치고 세금을 내는 처지가 되기 시작했기 때문이 아니고 무엇이겠습니까?
§34.4.10itaque minime mirum est nec Oppiam nec aliam ullam tum legem desideratam esse, quae modum sumptibus mulierum faceret, cum aurum et purpuram data et oblata ultro non accipiebant.
그러므로 자발적으로 제공되고 바쳐진 금과 자줏빛 옷을 그녀들이 받지 않았던 때에, 여성의 지출을 제한하는 오피우스 법이나 다른 어떤 법도 필요치 않았다는 것은 전혀 놀라운 일이 아닙니다.
§34.4.11si nunc cum illis donis Cineas urbem circumiret, stantis in publico invenisset, quae acciperent.
만일 지금 키네아스가 그 선물들을 가지고 시내를 돌았다면, 공공장소에 서서 그것들을 받으려고 하는 여성들을 발견했을 것입니다.
§34.4.12atque ego nonnullarum cupiditatium ne causam quidem aut rationem inire possum.
그리고 나는 몇몇 욕망들에 대해서는 그 원인이나 이유조차 이해할 수 없습니다.
nam ut, quod alii liceat, tibi non licere aliquid fortasse naturalis aut pudoris aut indignationis habeat, sic aequato omnium cultu quid unaquaeque vestrum veretur ne in se conspiciatur?
타인에게 허용되는 일이 자신에게는 허용되지 않는다는 것이 어쩌면 자연스러운 수치심이나 분노를 불러일으킬 수 있겠지만, 모든 사람의 옷차림이 똑같아진 마당에 여러분 각자는 자신에게서 무엇이 드러나 보일까 봐 두려워하는 것입니까?
§34.4.13pessimus quidem pudor est vel parsimoniae vel paupertatis;
참으로 절약이나 가난에 대한 수치심은 가장 나쁜 수치심입니다.
sed utrumque lex vobis demit, cum id, quod habere non licet, non habetis.
하지만 법은 여러분에게서 이 두 가지를 모두 제거해 줍니다. 가지는 것이 허용되지 않는 것을 여러분이 가지지 않는 것이기 때문입니다.
§34.4.14“hanc” inquit “ipsam exaequationem non fero” illa locuples.
'바로 이 평등을 나는 참을 수 없습니다.'라고 저 부유한 여인은 말합니다.
“cur non insignis auro et purpura conspicior? cur paupertas aliarum sub hac legis specie latet, ut, quod habere non possunt, habiturae, si liceret, fuisse videantur?”
'어째서 나는 금과 자줏빛 옷으로 수놓아진 눈에 띄는 모습으로 보이지 않는 것입니까? 어째서 다른 이들의 가난함이 이 법이라는 허울 아래에 숨겨져서, 만약 허용되었더라면 그녀들이 가질 수 없는 것을 가졌을 것처럼 보이게 만드는 것입니까?' 로마 시민 여러분, 여러분은 아내들에게 이러한 경쟁을 불어넣고 싶습니까?
§34.4.15vultis hoc certamen uxoribus vestris inicere, Quirites, ut divites id habere velint, quod nulla alia possit; pauperes, ne ob hoc ipsum contemnantur, supra vires se extendant?
그리하여 부유한 자들은 다른 누구도 가질 수 없는 것을 가지기를 원하고, 가난한 자들은 바로 이 때문에 무시당하지 않으려고 자신의 능력을 넘어서 무리하게 되기를 바랍니까?
§34.4.16ne eas simul pudere, quod non oportet, coeperit, quod oportet, non pudebit.
그녀들이 부끄러워해서는 안 될 일을 부끄러워하기 시작함과 동시에, 부끄러워해야 할 일을 부끄러워하지 않게 되는 일이 없도록 하십시오.
quae de suo poterit, parabit, quae non poterit, virum rogabit.
스스로 감당할 수 있는 여성은 스스로 마련할 것이고, 감당할 수 없는 여성은 남편에게 요구할 것입니다.
§34.4.17miserum illum virum, et qui exoratus et qui non exoratus erit, cum, quod ipse non dederit, datum ab alio videbit.
부탁을 들어준 남편도, 들어주지 않은 남편도, 자신이 주지 않은 것이 다른 사람에 의해 주어진 것을 보게 될 때 그 남편은 참으로 비참해질 것입니다.
§34.4.18nunc vulgo alienos viros rogant et, quod maius est, legem et suffragia rogant et a quibusdam impetrant.
이제 그녀들은 대놓고 다른 사람의 남편들에게 요구하고 있으며, 더 중대하게는 법과 투표를 요구하여 몇몇 이들에게서 그것을 얻어내고 있습니다.
adversus te et rem tuam et liberos tuos exorabilis es;
당신은 당신 자신과 당신의 재산, 그리고 당신의 자녀들을 상대로 부탁을 거절하지 못하고 있습니다.
simul lex modum sumptibus uxoris tuae facere desierit, tu numquam facies.
법이 당신 아내의 지출을 제어하기를 멈춤과 동시에, 당신은 결코 제어하지 못할 것입니다.
§34.4.19nolite eodem loco existimare, Quirites, futuram rem, quo fuit, antequam lex de hoc ferretur.
로마 시민 여러분, 이 일에 관한 법이 발의되기 전과 같은 상태로 사태가 흘러갈 것이라 생각하지 마십시오.
et hominem improbum non accusari tutius est quam absolvi, et luxuria non mota tolerabilior esset, quam erit nunc, ipsis vinculis, sicut ferae bestiae, irritata, deinde emissa.
악한 인간이 기소되지 않는 편이 무죄 방면되는 것보다 더 안전한 것처럼, 사치 역시 자극받지 않았을 때가, 지금처럼 마치 사나운 짐승이 바로 그 쇠사슬에 의해 흥분했다가 풀려났을 때 맞이하게 될 상태보다 더 견디기 쉬웠을 것입니다.
§34.4.20ego nullo modo abrogandam legem Oppiam censeo;
나는 오피우스 법을 결코 폐지해서는 안 된다고 생각합니다.
vos quod faxitis, deos omnis fortunare velim. ”
여러분이 내릴 결정을 모든 신들께서 번창하게 해 주시기를 바랍니다.