§34.14.1nocte media, cum auspicio operam dedisset, profectus, ut locum quem vellet, priusquam hostes sentirent, caperet, praeter castra hostium circumducit et prima luce acie instructa sub ipsum vallum tres cohortes mittit.
真夜中に、鳥占の儀礼を執り行った後、敵に気づかれる前に望む場所を占拠するために出発し、敵の陣営を迂回して軍を率い、夜明けに戦列を整えて、防壁のすぐ下へと3つのコホルスを送る。
§34.14.2mirantes barbari ab tergo apparuisse Romanum discurrere et ipsi ad arma.
驚いた異民族たちは、ローマ軍が背後に現れたことに右往左往し、自らも武器を取ろうと走り出す。
§34.14.3interim consul apud suos “nusquam nisi in virtute spes est, milites” §34.14.4inquit, “et ego sedulo, ne esset, feci.
その間、執政官は味方の前で「兵士たちよ、勇気のほかに希望はどこにもない」と言い、「そして私も、それがないように意図してそのようにしたのだ。
inter castra nostra et nos medii hostes et ab tergo hostium ager est.
我々の陣営と我々の間には敵が割って入っており、敵の背後には彼らの領土がある。
quod pulcherrimum, idem tutissimum: in virtute spem positam habere.
最も栄光あること、それは同時に最も安全なことである。 すなわち、勇気に希望を置くことだ」と語る。
” sub haec cohortes recipi iubet, §34.14.5ut barbaros simulatione fugae eliceret.
これらの言葉の直後に、彼はコホルスを引き返させるよう命じる、逃亡を装って異民族たちを誘い出すためである。
id, quod crediderat, evenit.
彼が確信していた通りのことが起こった。
pertimuisse et cedere rati Romanos porta erumpunt et, quantum inter castra sua et aciem hostium relictum erat loci, armatis complent.
ローマ人たちが恐れおののいて退却していると考えた彼らは、門から飛び出し、自分たちの陣営と敵の戦列の間に残されていたスペースのすべてを、武装兵で埋め尽くした。
§34.14.6dum trepidant acie instruenda, consul iam paratis ordinatisque omnibus incompositos adgreditur.
彼らが戦列を整えようと慌てふためいている間に、執政官はすでにすべての準備と配置を済ませ、混乱している彼らに襲いかかる。
equites primos ab utroque cornu in pugnam induxit.
彼はまず両翼から騎兵を戦闘に投入した。
sed in dextro extemplo pulsi cedentesque trepidi etiam pediti terrorem intulere.
しかし右翼においては、たちまち撃退されて慌てて退却する騎兵たちが、歩兵にさえも恐怖をもたらした。
§34.14.7quod ubi consul vidit, duas cohortes delectas ab dextro latere hostium circumduci iubet et ab tergo se ostendere, priusquam concurrerent peditum acies.
執政官はこれを見ると、歩兵の戦列が激突する前に、選り抜きの2つのコホルスを敵の右側面から迂回させ、背後から姿を現すように命じる。
§34.14.8is terror obiectus hosti rem metu Romanorum equitum inclinatam aequavit;
敵に突きつけられたこの恐怖は、ローマ騎兵の敗走への恐れによって不利に傾いていた戦況を五分に戻した。
tamen adeo turbati erant dextrae alae pedites equitesque, ut quosdam consul manu ipse reprenderit verteritque in hostem.
しかしながら、右翼の歩兵と騎兵はひどく混乱していたので、執政官がみずから手で何人かを掴んで引き止め、敵へと向かわせたほどであった。
§34.14.9ita et quamdiu missilibus pugnatum est, anceps pugna erat, et iam ab dextra parte, unde terror et fuga coeperat, aegre Romanus restabat;
こうして、飛び道具で戦われている間は戦況は五分五分であり、すでに、恐怖と敗走が始まった右側においては、ローマ軍はかろうじて持ちこたえている状態であった。
§34.14.10ab sinistro cornu et a fronte urgebantur barbari et cohortes a tergo instantes pavidi respiciebant.
左翼と前方からは異民族たちが圧迫されており、背後から迫り来るコホルスを、彼らは怯えながら振り返り見ていた。
§34.14.11ut emissis soliferreis phalaricisque gladios strinxerunt, tum velut redintegrata est pugna.
鉄槍や火矢を投げ尽くして剣を抜くと、そのとき、あたかも戦闘が新たに始まったかのようであった。
non caecis ictibus procul ex improviso vulnerabantur, sed pede collato tota in virtute ac viribus spes erat.
もはや遠くから不意に放たれる見えない打撃によって傷つけられるのではなく、接近戦となって、すべての希望が勇気と力にかかっていた。