Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §34.13.1-34.13.10

カトの冬営地設置と決戦前の訓示演説

1180 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

カトは偽装作戦の後に冬営地を設け、新兵の訓練と小規模な略奪作戦を行う。その後、兵士たちに正規の戦闘が近づいていることを宣言し、彼らの士気を高めるための演説を行う。

§34.13.1consul, ubi satis, quod in speciem fuit, ostentatum est, revocari ex navibus milites iubet;
執政官は、見せかけのためのものであったことが十分に示されると、兵士たちを船から呼び戻すよう命じる。
§34.13.2ipse, cum iam id tempus anni appeteret, quo geri res possent, castra hiberna tria milia passuum ab Emporiis posuit.
彼自身は、軍事行動が行われうる一年のその時期が今や近づきつつあったので、エンポリアエから3マイルのところに冬営地を設けた。
inde per occasiones nunc hac parte, nunc illa modico praesidio castris relicto praedatum milites in hostium agros ducebat.
そこから、機会があるごとに、陣営にささやかな守備隊を残して、ある時はこちら側、ある時はあちら側へと、略奪のために兵士たちを敵の領土へと率いて行った。
§34.13.3nocte ferme proficiscebantur, ut et quam longissime a castris procederent et inopinantis opprimerent.
彼らは、陣営からできるだけ遠くへ進み、かつ不意を突いて敵を襲うために、ほとんど夜間に出発した。
et exercebat ea res novos milites, et hostium magna vis excipiebatur;
この活動は新兵たちを鍛えることになり、また敵の多くの兵力が捕らえられた。
nec iam egredi extra munimenta castellorum audebant.
彼らはもはや砦の防御壁の外に出る勇気を持たなかった。
§34.13.4ubi satis ad hunc modum et suorum et hostium animos est expertus, convocari tribunos praefectosque et equites omnis et centuriones iussit.
このようにして味方と敵の双方の士気を十分に試したとき、彼は保佐官たち、指揮官たち、すべての騎兵、および百人隊長たちを召集するよう命じた。
§34.13.5“tempus” inquit, “quod saepe optastis, venit, quo vobis potestas fieret virtutem vestram ostendendi.
「あなた方がしばしば望んでいた、自らの勇気を示す機会が与えられる時が来た」と彼は言った。
adhuc praedonum magis quam bellantium militastis more;
「これまでは、戦争をする者というよりはむしろ略奪者の流儀で、あなた方は軍務に服してきた。
§34.13.6nunc iusta pugna hostes cum hostibus conferetis manus;
今や、正規の戦闘において、敵として敵と刃を交えることになる。
non agros inde populari, sed urbium opes exhaurire licebit.
これからは、畑を荒らすことではなく、都市の富を吸い尽くすことが許されるだろう。
§34.13.7patres nostri cumin Hispania Carthaginiensium et imperatores ibi et exercitus essent, ipsi nullum in ea militem haberent tamen addi hoc in foedere voluerunt, ut imperii sui Hiberus fluvius esset finis;
我々の先祖は、ヒスパニアにカルタゴ人の将軍たちも軍隊も存在し、自分たちはそこに一人の兵士も持っていなかった時でさえ、エブロ川が自分たちの支配権の境界となるように、この条項を条約に付け加えることを望んだ。
§34.13.8nunc cum duo praetores cum consul, cum tres exercitus Romani Hispaniam obtineant, Carthaginiensium decem iam prope annis nemo in his provinciis sit, imperium nobis citra Hiberum amissum est.
今や、二人の法務官と一人の執政官、すなわち三つのローマ軍がヒスパニアを保持しており、カルタゴ人のうち誰も、もう10年近くもこれらの属州にいないというのに、エブロ川のこちら側における支配権が我々にとって失われている。
§34.13.9hoc armis et virtute reciperetis oportet et nationem rebellantem magis temere quam constanter bellantem iugum, quo se exuit, accipere rursus cogatis.
これを、あなた方は武力と勇気によって取り戻さねばならない。 そして、一貫性を持って戦うというよりは、むしろ軽率に反乱を起こしているこの民族に、自ら脱ぎ捨てた軛を再び受け入れるよう強制しなければならない。
§34.13.10in hunc modum maxime adhortatus pronuntiat se nocte ad castra hostium ducturum.
」主としてこのような方法で激励し、彼は夜間に敵の陣営へと率いていくことを宣言する。
ita ad corpora curanda dimissi.
こうして、彼らは食事と休息をとるために解散させられた。

語釈・文法注

  1. §34.13.1quod in speciem fuit — 先行詞である指示代名詞 id が省略された関係節。in speciem は「外見のために、見せかけのために」という目的や意図を表す副詞的表現。
  2. §34.13.5quo vobis potestas fieret — 関係副詞 quo は目的節(ut)のように機能し、接続法 fieret を伴っている。通常比較級とともに用いられるが、ここでは「それによって機会が生じるような」という特性または目的を表す節を導いている。
  3. §34.13.6hostes cum hostibus — hostes は主格複数であり、動詞 conferetis の省略された主語(vos)と同格的に機能して「敵として」という意味を表す。conferetis の直接目的語は後ろにある manus であるため、これを対格複数と解釈することはできない。
  4. §34.13.8nobis — 与格。完了受動態 amissum est とともに用いられて行為者(「我々によって」)を表すか、あるいは利害関係・判断の基準(「我々にとって」)を表す与格として解釈される。
  5. §34.13.9reciperetis oportet ... cogatis — 非人称動詞 oportet に、接続詞 ut なしで直接、接続法(reciperetis および cogatis)が接続する構文(「〜することが必要である、〜せねばならない」)。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §34.13.1-34.13.10. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:34.13.1-34.13.10

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。