§34.12.1et illo quidem die sic sine responso dimissi.
そして、まさにその日、彼らはこのように回答を得られないまま帰された。
consulem nocte, quae insecuta est, anceps cura agitare;
それに続く夜、執政官は二重の苦慮に悩まされた。
nolle deserere socios,
同盟国を見捨てることは望まず、軍勢を減らすことも望まなかった。
§34.12.2nolle minuere exercitum, quod aut moram sibi ad dimicandum aut in dimicando periculum adferre posset.
それは、決戦への自らの遅れをもたらすか、あるいは戦闘において危険をもたらす恐れがあったからである。
§34.12.3stat sententia non minuere copias, ne quid interim hostes inferant ignominiae;
軍勢を減らさないという決定が下る。 その間に敵が何か不名誉をもたらすことのないようにするためである。
§34.12.4sociis spem pro re ostentandam censet;
同盟国には、実際の援助の代わりに希望を見せるべきだと彼は判断する。
saepe vana pro veris, maxime in bello, valuisse, et credentem se aliquid auxilii habere, perinde atque haberet, ipsa fiducia et sperando atque audendo servatum.
戦争においては特に、虚偽が真実の代わりにしばしば効力を発揮したこと、そして、自分が何らかの助けを得ていると信じる者は、あたかも実際にそれを得ているかのように、その信頼自体と、希望を持ち、大胆に振る舞うことによって救われるものであること、と。
§34.12.5postero die legatis respondet, quamquam vereatur, ne suas vires aliis eas commodando minuat, tamen se illorum temporis ac periculi magis quam sui rationem habere.
翌日、彼は使節たちに答える。 自分の兵力を他者に貸し与えることで減らすことを恐れてはいるものの、それでも自分は彼らの窮状と危険を、自分自身の事情よりも考慮している、と。
§34.12.6denuntiari militum parti tertiae ex omnibus cohortibus iubet, ut cibum, quem in naves imponant, mature coquant, navesque in diem tertium expediri.
彼は、すべてのコホルスから兵士の三分の一に、船に積み込む食糧を速やかに調理するように命じるとともに、三日目に船を準備させる。
§34.12.7duos ex legatis Bilistagi atque Ilergetibus nuntiare ea iubet;
そして、二人の使節に、そのことをビリスタゲスとイレルゲテース人に報告するように命じる。
§34.12.8filium reguli comiter habendo et muneribus apud se retinet.
小王の息子は、手厚いもてなしと贈り物によって自分の元に引き留めた。
legati non ante profecti, quam impositos in naves milites viderunt;
使節たちは、兵士たちが船に乗り込むのを見るまでは出発しなかった。
id pro haud dubio iam nuntiantes non suos modo sed etiam hostis fama Romani auxilii adventantis impleverunt.
彼らはこれを、もはや疑いのない事実として報告し、自分たちの民だけでなく、敵をも、ローマの援助が接近しているという噂で満たした。