Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §33.5.1-33.5.12

テバイ攻撃の失敗と陣営用杭の比較

1123 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

クィンクティウスはテバイ・プティオティカイを攻略しようとするが撃退され、王の追跡のために防壁用の杭を準備させる。ここで、ギリシア・マケドニア式の扱いにくい防壁用杭と、ローマ式の極めて機能的で堅固な杭の設計・構築方法が比較される。

§33.5.1Quinctius ad Thebas Phthioticas castra cum movisset, spem nactus per Timonem, principem civitatis, prodi urbem cum paucis equitum levisque armaturae ad muros successit.
クィンクティウスは、テバイ・プティオティカイに向けて陣を移動させたとき、市民の指導者ティモンを通じて都市が引き渡されるという希望を抱き、少数の騎兵と軽装歩兵を率いて城壁まで進んだ。
§33.5.2ibi adeo frustrata spes est, ut non certamen modo cum erumpentibus, sed periculum quoque atrox subiret, ni castris exciti repente pedites equitesque in tempore subvenissent.
そこでは希望がひどく裏切られたため、打って出てきた敵との戦闘だけでなく、陣営から急ぎ呼び起こされた歩兵と騎兵が適時に救援に駆けつけていなければ、恐ろしい危険に直面するところであった。
§33.5.3et postquam nihil conceptae temere spei succedebat, urbis quidem amplius temptandae in praesentia conatu abstitit;
そして、軽率に抱いた希望が何一つうまくいかないと分かると、とりあえずはこれ以上都市を攻撃しようとする試みを断念した。
§33.5.4ceterum satis gnarus iam in Thessalia regem esse, nondum comperto, quam in regionem venisset, milites per agros dimissos vallum caedere et parare iubet.
しかし、王がすでにテッサリアにいることは十分に知りつつも、どの地域に来ているのかはまだ突き止めていなかったため、兵士たちを野に送り出し、防壁用の杭を伐採して準備するように命じた。
§33.5.5vallo et Macedones et Graeci usi sunt, sed usum nec ad commoditatem ferendi nec ad ipsius munitionis firmamentum aptaverunt;
杭はマケドニア人もギリシア人も使用したが、彼らはその使用法を、持ち運ぶ便にも、防壁自体の堅固さにも適合させなかった。
§33.5.6nam et maiores et magis ramosas arbores caedebant, quam quas ferre cum armis miles posset, et cum castra his ante obiectis saepsissent, facilis molitio eorum valli erat.
なぜなら、彼らは兵士が武器を携帯しながら運べるものよりも、大きくて枝の多い樹木を伐採しており、これらを前方に配置して陣営を囲んだ際にも、それらの杭を取り除くことは容易であったからである。
§33.5.7nam et quia rari stipites magnarum arborum eminebant multique et validi rami praebebant, quod recte manu caperetur, duo aut summum tres iuvenes conixi arborem unam evellebant,
というのも、大樹の幹はまばらに突き出ているだけで、多くの力強い枝が手でしっかりと掴める場所を提供していたため、2人、あるいはせいぜい3人の若者が力を合わせれば、1本の木を引き抜くことができたからである。
§33.5.8qua evulsa portae instar extemplo patebat, nec in promptu erat, quod obmolirentur.
それが引き抜かれると、すぐに門のように開いてしまい、そこに塞ぎ立てるべきものが手元になかった。
§33.5.9Romanus leves et bifurcos plerosque et trium aut cum plurimum quattuor ramorum vallos caedit, ut et suspensis ab tergo armis ferat pluris simul apte miles;
ローマ人は、軽量で、大部分が二股に分かれた、あるいはせいぜい3本か4本の枝を持つ杭を伐採する。 それは、兵士が背中に武器を吊り下げながら、同時に多くの杭を具合よく運べるようにするためである。
§33.5.10et ita densos offigunt inplicantque ramos, ut neque quis cuiusque palmae stipes, neque quae cuiusque stipitis palma sit, pervideri possit;
また、彼らは枝を非常に密に打ち込み、絡み合わせるので、どの幹にどの枝が属しているのか、またどの枝がどの幹のものなのかを見極めることができないほどである。
§33.5.11et adeo acuti aliusque per alium inmissi rami locum ad inserendam manum non relincunt,
さらに、非常に鋭く、また互いに入り組んで差し込まれた枝は、手を差し入れる隙間を残さない。
§33.5.12ut neque prehendi, quod trahatur, neque trahi, cum inter se innexi rami vinculum in vicem praebeant, possit;
そのため、引っ張るべきものを掴むこともできず、また、枝同士が絡み合って互いに結束を提供しているため、引き抜くこともできない。
et, si evulsus forte est unus, nec loci multum aperit, et alium reponere perfacile est.
そして、もし万が一1本が引き抜かれたとしても、それによって開く隙間はわずかであり、別のものを補充するのも非常に容易である。

語釈・文法注

  1. §33.5.1prodi urbem — prodiは第3変化動詞prodo(引き渡す、裏切る)の受動現在不定詞。urbemは対格不定詞構文の主語であり、全体としてspem(希望)の具体的な内容を説明する同格の関係にある。
  2. §33.5.4nondum comperto, quam in regionem venisset — nondum compertoは中性単数の完了分詞を用いた独立奪格(絶対奪格)の表現。直後に続く間接疑問節(quam... venisset)を論理的な主語(内容)として伴っている。
  3. §33.5.6quas ferre cum armis miles posset — possetは接続法未完了過去。比較級(maiores et magis ramosas)の後に続くquam quasによって導かれる関係節において、制限または特徴(兵士が武器とともに携帯できるような性質のもの)を表すために接続法が選ばれている。
  4. §33.5.7quod recte manu caperetur — capereturは接続法未完了過去。先行詞のない関係代名詞quodを伴い、特徴の接続法として機能している。「手でしっかりと掴むことができるようなもの(手がかり)」を表す。
  5. §33.5.10ut neque quis cuiusque palmae stipes, neque quae cuiusque stipitis palma sit, pervideri possit — 結果のut節の中に、並列された2つの間接疑問節(quis cuiusque palmae stipes [sit] と quae cuiusque stipitis palma sit)が含まれており、これらが全体として主動詞possit(および不定詞pervideri)の主語となっている。前者のstipesの後ろには未変化の接続法現在sitが省略されている。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §33.5.1-33.5.12. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:33.5.1-33.5.12

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。