Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §33.48.1-33.48.11

ハンニバルのアフリカ脱出とカルタゴの動揺

1166 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

ハンニバルはアフリカを脱出してケルキナ島に渡り、追手を欺く宴会を開いて無事に逃れる。一方カルタゴでは、彼の失踪を巡って様々な噂が飛び交い、混乱が広がる。

§33.48.1cum equi, quo in loco iusserat, praesto fuissent, nocte Byzacium — ita regionem quandam agri vocant — transgressus, postero die ad mare inter Acyllam et Thapsum ad suam turrem pervenit.
彼が命じておいた場所に馬が用意されると、夜の間にビュザキウム――彼らはその土地の特定の地域をそう呼んでいる――を通過し、翌日、アキュッラとタプスの間の海辺にある彼の塔に到着した。
§33.48.2ibi eum parata instructaque remigio excepit navis.
そこでは、準備を整え、漕ぎ手を配した船が彼を迎えた。
ita Africa Hannibal excessit, saepius patriae quam suum eventum miseratus.
このようにしてハンニバルは、自分自身の境遇よりも祖国の命運をよりしばしば憐れみながら、アフリカを去った。
§33.48.3eodem die in Cercinam insulam traiecit.
同日、彼はケルキナ島に渡った。
ubi cum in portu naves aliquot Phoenicum onerarias cum mercibus invenisset et ad egressum eum e nave concursus salutantium esset factus, percunctantibus legatum se Tyrum missum dici iussit.
そこで港にフェニキア人の貨物船が何隻か商品とともに停泊しているのを見いだし、彼が船から降りる際に挨拶する人々が集まってきたとき、尋ねる者たちに対して、自分がテュロスへ使節として派遣されたのだと告げるよう命じた。
§33.48.4veritus tamen, ne qua earum navis nocte profecta Thapsum aut Hadrumetum nuntiaret se Cercinae visum, sacrificio apparari iusso magistros navium mercatoresque invitari iussit et vela cum antemnis ex navibus conrogari, ut umbraclum — §33.48.5media aestas forte erat — cenantibus in litore fieret.
しかし、それらの船のいずれかが夜間に出航して、自分がケルキナで目撃されたことをタプスやハドルメトゥムに知らせるのではないかと恐れて、生贄の儀式の準備を命じるとともに、船長たちや商人たちを招待するよう命じ、また日除けが―― たまたま真夏であったのだが――海岸で食事をする人々のために作られるように、船から帆を桁とともに集めさせた。
§33.48.6quanto res et tempus patiebatur apparatu celebratae eius diei epulae sunt;
状況と時間が許す限りの豪華さをもって、その日の宴会が催された。
multoque vino in serum noctis convivium productum.
そして多量のワインとともに、宴は深夜まで長引いた。
§33.48.7Hannibal, cum primum fallendi eos, qui in portu erant, tempus habuit, navem solvit.
ハンニバルは、港にいた人々を欺く機会を得るやいなや、船を出した。
§33.48.8ceteri sopiti cum postero die tandem ex somno pleni crapulae surrexissent, ad id quod serum erat, aliquot horas referendis in naves collocandisque et aptandis armamentis absumpserunt.
眠りこけていた他の者たちが、翌日、ついに二日酔い状態で眠りから覚めたとき、すでに遅い時間であったにもかかわらず、用具を船に戻し、配置し、調整することにさらに数時間を費やした。
§33.48.9Carthagine multitudinis adsuetae domum Hannibalis frequentare concursus ad vestibulum aedium est factus.
カルタゴでは、ハンニバルの家を頻繁に訪れることに慣れていた群衆が、邸宅の玄関に集まった。
§33.48.10ut non comparere eum vulgatum est, in forum turba convenit principem civitatis quaerentium;
彼が姿を現さないことが知れ渡ると、国家の第一人者を捜し求める群衆が広場に集まった。
§33.48.11et alii fugam conscisse, id quod erat, alii fraude Romanorum interfectum, idque magis vulgo fremebant, variosque vultus cerneres ut in civitate aliorum alias partes foventium et factionibus discordi;
アンド、ある者は彼が逃亡したのだと(それは事実であったが)、別の者はローマ人の陰謀によって殺害されたのだと囁き合い、民衆の間では後者の不満がより強く漏らされていた。 また、別の党派を支持し派閥争いで分裂している国家において見られるように、人々の様々な表情を見て取ることができたであろう。
visum deinde Cercinae eum tandem allatum est.
その後、ついに彼がケルキナで目撃されたという知らせがもたらされた。

語釈・文法注

  1. 33.48.2patriae — 属格であり、対格の suum eventum と並置されている。意味上、patriae の後ろに eventum(運命、境遇)が省略されていると見なして「祖国の[運命]を」と解釈するのが最も平易である。あるいは、動詞 miseratus が時に属格を支配すること(misereor の類推)を示すとも解釈し得る。
  2. 33.48.5cenantibus — 現在分詞 cenare(食事をする)の複数・男性・与格形。目的を示す ut ... fieret 節において、「食事をする人々(すなわち招待された船長や商人たち)のために」という利益の与格として使われている。挿入句 media aestas forte erat によって文構造が分断されている点に注意。
  3. 33.48.8ad id quod serum erat — 前置詞 ad は「〜に加えて」を意味し、関係代名詞節 id quod serum erat(すでに遅くなっていたこと)を伴って、翌日の出発準備でさらに時間を無駄にしたことを表している。
  4. 33.48.11cerneres — 接続法未完了過去二人称単数形。過去における潜在(「〜を目にしたであろう」)を表し、特定の相手ではなく不特定多数の傍観者を指す「一般の二人称」として使われている。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §33.48.1-33.48.11. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:33.48.1-33.48.11

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。