Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §33.44.1-33.44.9

聖なる春の儀式とヒスパニア戦勝の報

1162 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

ローマで「聖なる春」の儀式が行われ、ヒスパニアでの勝利の報告により同地の緊張が和らぐ一方、使節団はアンティオコス王とスパルタの僭主ナビスによるギリシアへの脅威を警告する。

§33.44.1provinciis ita distributis consules, priusquam ab urbe proficiscerentur, ver sacrum ex decreto pontificum iussi facere,
このように属州が分配されると、執政官たちは、ローマ市から出発する前に、神官団の決定に従って「聖なる春」の儀式を執り行うよう命じられた。
§33.44.2quod A. Cornelius Mammula praetor voverat de senatus sententia populique iussu Cn. Servilio C. Flaminio consulibus.
それは、グナエウス・セルウィリウスとガイウス・フラミニウスが執政官であった年に、法務官アプリウス・コルネリウス・マンムラが元老院の決議と民会の命令に基づいて誓約したものであった。
annis post uno et viginti factum est quam votum.
誓約がなされてから21年後に、それが実施されたのである。
§33.44.3per eosdem dies C. Claudius Appi filius Pulcher augur in Q. Fabi Maximi locum, qui priore anno mortuus erat, lectus inauguratusque est.
同じ頃、アプリウスの息子ガイウス・クラウディウス・プルケルが、前年に死去したクィントゥス・ファビウス・マクシムスの後任として鳥占官に選出され、就任式が行われた。
§33.44.4mirantibus iam vulgo hominibus, quod Hispania movisset bellum neglegi, litterae a Q. Minucio adlatae sunt se ad Turdam oppidum cum Budare et Baesadine, imperatoribus Hispanis, signis conlatis prospere pugnasse;
ヒスパニアが起こした戦争が放置されていることに、一般の人々がすでに不審を抱いていたところ、クィントゥス・ミヌキウスから書状が届いた。
duodecim milia hostium caesa, Budarem imperatorem captum, ceteros fusos fugatosque.
それによると、彼はトゥルダの町の近くで、ヒスパニア人の指揮官ブダレスおよびバエサディネスと交戦して勝利を収め、敵1万2千人を殺害し、指揮官ブダレスを捕虜とし、残りの敵を敗走させたとのことだった。
§33.44.5his litteris lectis minus terroris ab Hispanis erat, unde ingens bellum expectatum fuerat; omnes curae, utique post adventum decem legatorum, in Antiochum regem conversae.
この書状が読み上げられると、そこから巨大な戦争が予想されていたヒスパニア人への恐怖は和らぎ、すべての関心は、とりわけ10人の使節が到着した後は、アンティオコス王へと向けられた。
§33.44.6hi expositis prius, quae cum Philippo acta essent et quibus legibus data pax, non minorem belli molem instare ab Antiocho docuerunt:
彼らは、フィリッポスとどのような交渉が行われ、どのような条件で和平が認められたかをまず説明した上で、アンティオコスによってそれに劣らず巨大な戦争の脅威が差し迫っていることを報告した。
§33.44.7ingenti classe, egregio terrestri exercitu in Europam eum traiecisse et, nisi avertisset vana spes, ex vaniore rumore orta, Aegypti invadendae, mox bello Graeciam arsuram fuisse; neque enim ne Aetolos quidem quieturos, cum ingenio inquietam tum iratam Romanis gentem.
すなわち、彼が巨大な艦隊と優れた陸上軍を率いてヨーロッパへと渡ったこと、そして、エジプトを侵略するという、さらに根拠のない噂から生じた根拠のない希望が彼の注意をそらしていなかったならば、まもなくギリシアは戦争の炎に包まれていたであろうこと、また、性質として落ち着きがない上にローマ人に対して憤慨している民族であるアエトリア人たちも決して平穏ではいないだろう、ということであった。
§33.44.8haerere et aliud in visceribus Graeciae ingens malum,
さらに、ギリシアの肺腑には別の巨大な悪が巣食っている。
§33.44.9Nabim, nunc Lacedaemoniorum, mox, si liceat, universae Graeciae futurum tyrannum, avaritia et crudelitate omnis fama celebratos tyrannos aequantem;
それはナビスであり、現在はスパルタの、しかし許されるならば、すぐに全ギリシアの僭主となるであろう者であり、その強欲さと残虐さにおいては、噂に名高いすべての僭主たちに匹敵する。
cui si Argos velut arcem Peloponneso inpositam tenere liceat, deportatis in Italiam Romanis exercitibus nequiquam liberatam a Philippo Graeciam fore, pro rege, si nihil aliud, longinquo vicinum tyrannum dominum habituram.
もし彼に、ペロポネソス半島の上にそびえ立つ砦とも言うべきアルゴスを保持し続けることが許されるならば、ローマの軍隊がイタリアへと撤退した後に、フィリッポスからギリシアが解放されたことは無駄になり、ギリシアは、少なくとも、遠方の王の代わりに、身近な僭主を主人として戴くことになるであろう。

語釈・文法注

  1. 33.44.2annis post uno et viginti — post... quam は「〜した後に」を表す接続詞。ここではその間に数詞の uno et viginti が割り込んでおり、格は程度の差を示す奪格(Ablative of degree of difference)として annis と一致している。votum は votum erat または votum est の省略。
  2. 33.44.4mirantibus iam vulgo hominibus, quod Hispania movisset bellum neglegi — mirantibus ... hominibus は独立奪格。quod 節内の neglegi は受動態現在不定詞で、Hispania movisset bellum「ヒスパニアが起こした戦争」がその意味上の主語(対格)となっており、「戦争が放置されていること」を意味する。この quod 節全体が mirantibus の対象(原因)となっている。
  3. 33.44.7arsuram fuisse — 間接話法における過去の事実反実仮想の帰結節を表す。直接話法であれば arsisset(接続法過去完了)となる箇所が、対格不定詞構文(A.C.I.)において未来分詞(arsuram)と fuisse の組み合わせによって表現されている。
  4. 33.44.9cui — 関係代名詞の連結(connectio relativa)であり、直前の文で言及されたナビス(Nabim)を指す。続く条件節 si ... liceat の与格補語(liceat の対象としての与格)として機能している。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §33.44.1-33.44.9. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:33.44.1-33.44.9

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。