§33.36.1cum haec in Graecia Macedoniaque et Asia gererentur, Etruriam infestam prope coniuratio servorum fecit.
これらのことがギリシア、マケドニア、およびアジアで行われている間に、エトルリアでは奴隷たちの陰謀が国をほぼ危機に陥れた。
§33.36.2ad quaerendam opprimendamque eam M’. Acilius Glabrio praetor, cui inter civis peregrinosque iurisdictio obtigerat, cum una ex duabus legione urbana est missus, alios * * alios iam congregatos pugnando vicit;
この陰謀を捜査し鎮圧するために、市民と外国人の間の裁判権を割り当てられていた法務官マニウス・アキリウス・グラブリオが、二つの首都軍団のうちの一つを伴って派遣され、ある者たちは * * 他の既に集結していた者たちを戦闘によって打ち破った。
§33.36.3ex his multi occisi, multi capti;
彼らのうち多くが殺され、多くが捕らえられた。
alios verberatos crucibus adfixit, qui principes coniurationis fuerant, alios dominis restituit.
陰謀の首謀者であった者たちは鞭打たれた後に十字架につけ、他の者たちは主人たちに返還した。
§33.36.4consules in provincias profecti sunt.
執政官たちはそれぞれの属州へ出発した。
Marcellum Boiorum ingressum finis fatigato per diem totum milite via facienda castra in tumulo quodam ponentem Corolamus quidam, regulus Boiorum, cum magna manu adortus ad tria milia hominum occidit;
ボイイ族の領土に入り、一日中道路の建設で兵士たちが疲弊した状態で、ある丘の上に陣営を設営しようとしていたマルケッルスを、ボイイ族の小王コローラームスが、大軍を率いて急襲し、約三千人を殺害した。
§33.36.5et illustres viri aliquot in illo tumultuario proelio ceciderunt inter quos praefecti socium T. Sempronius Gracchus et M. Iunius Silanus et tribuni militum de legione secunda M. Ogulnius et P. Claudius.
その不意の戦闘では、何人かの高名な人々も戦死した。 その中には同盟軍長官のティトゥス・センプロニウス・グラックスとマルクス・ユニウス・シラヌス、および第二軍団の軍事副官のマルクス・オグルニウスとプブリウス・クラウディウスがいた。
§33.36.6castra tamen ab Romanis inpigre permunita retentaque, cum hostes prospera pugna elati nequiquam oppugnassent.
それでも、敵は勝利に勢いづいて無駄な攻撃を仕掛けたものの、陣営はローマ人によって迅速に補強され、保持された。
§33.36.7stativis deinde iisdem per dies aliquot sese tenuit, dum et saucios curaret et a tanto terrore animos militum reficeret.
その後、彼は負傷者を治療し、かつ大きな恐怖から兵士たちの士気を回復させる間、数日間にわたり同じ常設陣営に留まった。
§33.36.8Boi, ut est gens minime ad morae taedium ferendum patiens, in castella sua vicosque passim dilapsi sunt.
ボイイ族は、遅延の退屈を耐えることが極めて苦手な部族であるため、あちこちの自分たちの砦や村へと散り散りになった。
§33.36.9Marcellus Pado confestim traiecto in agrum Comensem, ubi Insubres Comensibus ad arma excitis castra habebant, legiones ducit.
マルケッルスは直ちにポー川を渡り、インスブレス族がコームムの人々を武装蜂起させて陣営を構えていたコームム地方へと軍団を率いた。
Galli, feroces Boiorum ante dies paucos pugna, in ipso itinere proelium committunt;
数日前のボイイ族との戦闘で気勢を上げていたガリア人たちは、行軍のその途中で戦闘を仕掛けた。
et primo adeo acriter invaserunt, §33.36.10ut antesignanos inpulerint.
そして最初は非常に激しく襲いかかったので、前衛部隊を退かせるほどであった。
quod ubi Marcellus animadvertit, veritus, ne moti semel pellerentur, cohortem Marsorum cum opposuisset, equitum Latinorum omnis turmas in hostem emisit.
マルケッルスはこれに気づくと、一度動揺した部隊が敗走することを恐れ、マルシ人のコホルスを対抗させて配置した上で、ラティウム人騎兵のすべての部隊を敵に向けて突入させた。
§33.36.11quorum cum primus secundusque impetus rettudisset inferentem se ferociter hostem, confirmata et reliqua acies Romana restitit primo, deinde signa acriter intulit.
彼らの第一波および第二波の突撃が、猛烈に進撃する敵を押し戻すと、元気づけられたローマの残りの戦列も最初は持ちこたえ、次いで激しく反撃に転じた。
§33.36.12nec ultra sustinuere certamen Galli, quin terga verterent atque effuse fugerent.
ガリア人たちは、背を向けて散り散りに逃亡するほか、もはや戦闘を持ちこたえることができなかった。
§33.36.13in eo proelio supra quadraginta milia hominum caesa Valerius Antias scribit, octoginta septem signa militaria capta et carpenta septingenta triginta duo et aureos torques multos, ex quibus unum magni ponderis Claudius in Capitolio Iovi donum in aede positum scribit.
この戦闘において、4万人以上の人間が殺されたとウァレリウス・アンティアスは書いている。 また、87の軍旗が奪われ、732台の二輪馬車と、多くの金のトルクが獲得され、そのうちの非常に重い1つを、クラウディウスはカピトリウムのユピテルの神殿に捧げものとして置かれたと書いている。
§33.36.14castra eo die Gallorum expugnata direptaque, et Comum oppidum post dies paucos captum.
その日、ガリア人の陣営は攻略され略奪され、数日後にはコームムの町が占領された。
castella inde duodetriginta ad consulem defecerunt.
その後、28の砦が執政官に帰順した。
§33.36.15id quoque inter scriptores ambigitur, utrum in Boios prius an Insubres consul exercitum duxerit adversamque prospera pugna oblitteraverit, an victoria ad Comum parta deformata clade in Bois accepta sit.
執政官が最初にボイイ族に対して軍を率いて、敗戦を勝利によって帳消しにしたのか、それともコームムで得られた勝利がボイイ族の間で被った惨敗によって台無しにされたのか、このことも歴史家の間で議論が分かれている。