Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §33.3.1-33.3.12

フィリッポスの徴兵と両軍の決戦準備

1121 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

フィリッポスは若者不足の中で徴兵を進めてディウムで敵を待つ一方、クィンクティウスはテルモピュライに到着し、アイトリア人などの同盟国軍を順次集めていく。ローマ軍の接近を知ったフィリッポスは、国家の存亡をかけた決戦に向けて兵士を鼓舞しようとする。

§33.3.1Philippus quoque primo vere, postquam legati ab Roma nihil pacati rettulerant, §33.3.2dilectum per omnia oppida regni habere instituit in magna inopia iuniorum.
フィリッポスもまた、春の初めに、使節たちがローマからいかなる平和的な提案も持ち帰らなかった後で、王国のすべての町で徴兵を行うことを決定したが、若者の深刻な不足に直面していた。
absumpserant enim per multas iam aetates continua bella Macedonas;
というのも、すでに何世代にもわたる継続的な戦争がマケドニア人たちを消耗させていたからである。
§33.3.3ipso quoque regnante et navalibus bellis adversus Rhodios Attalumque et terrestribus adversus Romanos ceciderat magnus numerus.
彼自身の治世においても、ロドス人やアッタロスに対する海戦、およびローマ人に対する陸戦において、膨大な数が斃れていた。
§33.3.4ita et tirones ab sedecim annis milites scribebat, et emeritis quidam stipendiis, quibus modo quicquam reliqui roboris erat, ad signa revocabantur.
そのため、16歳からの新兵たちも兵士として登録し、また、奉職期間を終えた者たちのうち、わずかでも体力が残っている者たちが、軍旗のもとへと召集された。
§33.3.5ita suppleto exercitu secundum vernum aequinoctium omnis copias Dium contraxit ibique stativis positis exercendo cotidie milite hostem opperiebatur.
このようにして軍隊を補充すると、春分の頃にすべての軍勢をディウムに集め、そこに常設の陣営を設けて、日々兵士を訓練しながら敵を待ち受けた。
§33.3.6et Quinctius per eosdem ferme dies ab Elatia profectus praeter Thronium et Scarpheam ad Thermopylas pervenit.
一方、クィンクティウスもほぼ同じ頃にエラティアを出発し、トロニウムとスカルペアを通り過ぎて、テルモピュライに到着した。
§33.3.7ibi concilium Aetolorum Heracleam indictum tenuit consultantium, §33.3.8quantis auxiliis Romanum ad bellum sequerentur.
そこで彼は、ヘラクレアに招集されていたアイトリア人たちの会議を催したが、彼らは、どれほどの支援軍をもってローマ人の戦争に従うべきかを協議していた。
cognitis sociorum decretis tertio die ab Heraclea Xynias praegressus in confinio Aenianum Thessalorumque positis castris Aetolica auxilia opperiebatur.
同盟者たちの決定を知ると、3日目にヘラクレアからクシニアスへと進み、アイニアネス人とテッサリア人との国境地帯に陣営を設けて、アイトリアの支援軍を待ち受けた。
§33.3.9nihil morati Aetoli sunt;
アイトリア人たちはまったく遅れなかった。
Phaenea duce † sescenti pedites cum equitibus quadringentis venerunt.
パイネアスの指揮のもと、600人の歩兵と400人の騎兵がやって来た。
ne dubium esset, quid expectasset, confestim Quinctius movit castra.
自分が何を待っていたのかを疑う余地がないようにするため、クィンクティウスは直ちに陣営を動かした。
§33.3.10transgresso in Phthioticum agrum quingenti Gortynii Cretensium duce Cydante et trecenti Apolloniatae haud dispari armatu se coniunxere nec ita multo post Amynander cum Athamanum peditum ducentis et mille.
彼がフティオティスの領土へと入ると、キュダスに率いられた500人のクレタのゴルテュン人たちと、ほぼ同様の装備をした300人のアポロニア人たちが合流し、それからほどなくして、アミュナンドロスが1200人のアタマネス人歩兵を率いて加わった。
§33.3.11Philippus cognita profectione ab Elatia Romanorum, ut cui de summa rerum adesset certamen, §33.3.12adhortandos milites ratus, multa iam saepe memorata de maiorum virtutibus simul de militari laude Macedonum cum disseruisset, ad ea, quae tum maxime animos terrebant quibusque erigi ad aliquam spem poterant, venit.
フィリッポスは、ローマ人たちがエラティアから出発したことを知ると、自分にとって国家の命運をかけた戦いが迫っていると感じて、兵士たちを鼓舞すべきだと考え、先祖たちの美徳、ならびにマケドニア人の軍事的な栄誉について、すでにしばしば語られてきた多くのことを論じた後で、当時最も彼らの心を恐怖させていた事柄、および何らかの希望へと奮い立たせることができた事柄について話し始めた。

語釈・文法注

  1. §33.3.1nihil pacati — 中性代名詞 nihil にかかる部分属格。直訳すると「平和的な性質のものを何一つ」となり、ローマから交渉の進展や平和的な解決策が一切得られなかったことを示すリヴィウス特有の表現。
  2. §33.3.2in magna inopia iuniorum — 前置詞 in と奪格の組み合わせで、周囲の状況や直面している困難な背景を表す。「兵役適齢期の若者(iuniores)が極度に不足している状況下で」の意。
  3. §33.3.4emeritis... stipendiis — 名詞 stipendium(軍給、または従軍期間)の複数形を伴う「奉職義務を果たした(退役した)」という意味の奪格表現。ここでは、すでに規定の従軍年数を終えて退役したものの、余力があるために再召集されたベテラン兵(evocati)を指す。
  4. §33.3.11ut cui de summa rerum adesset certamen — ut cui に接続法 adesset が続くことで、主語(フィリッポス)の主観的な理由や動機を示す関係節(原因の接続法)。de summa rerum は「国家の存亡」「最高権力(支配権)」をめぐる、決定的な事態を意味する慣用句。
  5. §33.3.12adhortandos milites ratus, multa iam saepe memorata de maiorum virtutibus simul de militari laude Macedonum cum disseruisset, ad ea, quae tum maxime animos terrebant quibusque erigi ad aliquam spem poterant, venit — この文の骨格は Philippus... venit(フィリッポスは〜に至った、話し始めた)。ratus は adhortandos [esse] milites(兵士たちを鼓舞すべきである)という対格不定詞構文を従える分詞で、主節の動詞の理由を示す。cum disseruisset は過去完了接続法を伴う cum 節で、主節の動作に先立つ先行条件(〜を論じた後で)を表す。venit の目的語は ad ea(それらの事柄へ)であり、その後ろに二つの関係節 quae... と quibus... が並列して ea を修飾している。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §33.3.1-33.3.12. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:33.3.1-33.3.12

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。