Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §33.19.1-33.19.11

フィリッポスのダルダニア人撃退とアンティオコスの遠征

1137 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

ダルダニア人によるマケドニア侵入をフィリッポスが撃退したこと、およびローマ・フィリッポス間の戦争が終結した時期に、アンティオコス3世が領土拡張のために膨大な陸海軍を率いて遠征を開始したことを記述する。

§33.19.1Philippus cum audisset Dardanos transgressos finis ab contemptu concussi tum regni superiora Macedoniae evastare, §33.19.2quamquam toto prope orbe terrarum, undique se suosque exigente fortuna, urgebatur, §33.19.3tamen morte tristius ratus Macedoniae etiam possessione pelli, dilectu raptim per urbes Macedonum habito cum sex milibus peditum et quingentis equitibus circa Stobos Paeoniae improviso hostes oppressit magna multitudo hominum in proelio, maior cupidine;
フィリッポスは、当時動揺していた彼の王国の軽蔑から、ダルダニア人たちが国境を越えてマケドニアの上部を荒らし回っていると聞いた時、ほぼ全世界において、運命がいたるところで彼と彼の者たちを追い詰める中で、彼は圧迫されていたが、それでも、マケドニアの領有からさえも追い出されることは死よりも悲惨であると考え、マケドニアの諸都市で急速に徴兵を行い、六千人の歩兵と五百人の騎兵とともに、パエオニアのストボイ付近で不意に敵を襲った。
§33.19.4praedandi palata per agros caesa est.
戦闘において多数の人々が、また略奪の欲望のために畑に散らばっていたさらに多くの人々が殺された。
quibus fuga in expedito fuit, ne temptato quidem casu pugnae in finis suos redierunt.
彼らにとって逃走は容易であったので、戦いの運を試すことさえせず、自分たちの領土へと戻った。
§33.19.5ea una expeditione, non pro reliquo statu fortunae facta, refectis suorum animis Thessalonicam sese recepit.
彼の運命の残りの状況とは不釣り合いな、このただ一回の遠征によって、味方の志気を回復させると、彼はテッサロニカへと退いた。
§33.19.6non tam in tempore Punicum bellum terminatum erat, ne simul et cum Philippo foret bellandum, quam opportune iam Antiocho ex Syria movente bellum Philippus est superatus;
フィリッポスと同時に戦争をしなければならなくなるのを避けるために、カルタゴ戦争がちょうど良い時に終結したというよりは、むしろ、アンティオコスがすでにシリアから戦争を起こしつつある中で、フィリッポスが打ち負かされたことのほうが好都合であった。
§33.19.7nam praeterquam quod facilius cum singulis, quam si in unum ambo simul contulissent vires, bellatum est, Hispania quoque sub idem tempus magno tumultu ad bellum consurrexit.
というのも、もし彼ら二人が同時に一箇所に兵力を集めていた場合よりも、個別に戦う方が容易であったということに加えて、ヒスパニアもまた同じ頃、大暴動を伴って戦争へと蜂起したからである。
§33.19.8Antiochus cum priore aestate omnibus, quae in Coele Syria sunt, civitatibus ex Ptolomaei dicione in suam potestatem redactis in hiberna Antiocheam concessisset, nihilo quietiora ea ipsis aestivis habuit.
アンティオコスは、前年の夏にコイレ・シリアにあるすべての都市をプトレマイオスの支配から自分の権力へと帰服させ、冬営のためにアンティオケイアへと退いていたが、その冬営を、あの夏そのものに比べて少しも静かなものとしなかった。
§33.19.9omnibus enim regni viribus conixus cum ingentis copias terrestris maritimasque comparasset, principio veris praemissis terra cum exercitu filiis duobus, Ardye ac Mithridate, §33.19.10iussisque Sardibus se opperiri ipse cum classe centum tectarum navium, ad hoc levioribus navigiis cercurisque ac lembis ducentis proficiscitur,
というのも、彼は王国の全兵力を尽くして努力し、莫大な陸海軍を準備すると、春の初めに、陸路で軍隊とともに二人の息子アルデュスとミトリダテスを先に行かせ、彼らにサルディスで自分を待つように命じ、自身は、百隻の甲板船からなる艦隊、さらにこれに加えて、より軽い船やケルクルス船、レンブス船二百隻とともに出発した。
§33.19.11simul per omnem oram Ciliciae Lyciaeque et Cariae temptaturus urbes, quae in dicione Ptolomaei essent, simul Philippum — necdum enim debellatum erat exercitu navibusque adiuturus.
キリキア、リュキア、カリアの全沿岸に沿って、プトレマイオスの支配下にある都市を試そうとし、同時にまた、フィリッポスを(というのも戦争はまだ終わっていなかったからである)陸軍と海軍で支援しようとして。

語釈・文法注

  1. 33.19.1ab contemptu concussi tum regni — 前置詞 ab は原因を表し、「当時動揺していた(他国から軽んじられていた)王国の軽蔑によって、軽蔑を理由に」の意。Dardanos が侵入を企てた動機を説明している。
  2. 33.19.3morte tristius ratus — ratus は depolent 動詞 reri の完了分詞で、主節の主語 Philippus に一致する。morte は比較の奪格であり、tristius は比較級の中性単数名詞的(あるいは対格主語をとる不定詞節を従える述語)で、「死よりも悲惨であると考え」の意。
  3. 33.19.3magna multitudo hominum in proelio, maior cupidine praedandi palata per agros caesa est — 主語は magna multitudo で、これに連動する完了分詞 caesa est が動詞となる。maior(より大きな[数])は multitudo と同格的に機能し、さらに分詞 palata(散らばっていた)がこれを修飾する。cupidine は原因の奪格。
  4. 33.19.8nihilo quietiora ea ipsis aestivis habuit — ea は前述の hiberna(冬営地、中性複数)を指す対格。nihilo は度の差の奪格で比較級 quietiora を修飾する。ipsis aestivis は比較の奪格で、前年の夏の軍事行動を指し、「彼はその冬営を、あの夏の遠征そのものに比べて少しも静かなものとしなかった(=冬も夏と同様に多忙を極めた)」の意。
  5. 33.19.11temptaturus ... adiuturus — どちらも未来能動分詞(主格単数男性)で、主節の主語 Antiochus に一致し、「〜しようとして」という目的や意図を表す副詞的用法。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §33.19.1-33.19.11. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:33.19.1-33.19.11

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。