Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §33.18.1-33.18.22

ロドス軍によるペライア奪還戦とディノクラテスの敗北

1136 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

ロドス人がフィリッポスから領土ペライアを奪還すべくパウシストラトスの指揮下で進軍し、マケドニアの将軍ディノクラテスの率いる軍勢と対峙して勝利を収めたが、好機を逃したためストラトニケイアの奪還には至らなかった。

§33.18.1iisdem diebus, omnia simul inclinante fortuna, Rhodii quoque ad vindicandam a Philippo continentis regionem — Peraeam vocant — possessam maioribus suis, §33.18.2Pausistratum praetorem cum octingentis Achaeis peditibus, mille et octingentis fere armatis, ex vario genere auxiliorum collectis, miserunt;
同じ頃、運命があらゆるものを同時に傾かせる中で、ロドス人たちもまた、祖先によって所有されていた、彼らがペライアと呼ぶ大陸部の領土をフィリッポスから取り戻すために、パウシストラトス将軍を、八百人のアカイア人歩兵と、様々な種類の補助兵から集められた約千八百人の武装兵とともに派遣した。
§33.18.3Galli et Pisuetae et Nisuetae et Tamiani et Arei ex Africa et Laudiceni ex Asia erant.
その内訳は、ガリア人、ピスエタ人、ニスエタ人、タミア人、アフリカのアレイ人、そしてアジアのラオディケイア人であった。
§33.18.4cum iis copiis Pausistratus Tendeba in Stratonicensi agro, locum peropportunum, ignaris regiis, qui Therae erant, occupavit.
これらの軍勢とともに、パウシストラトスは、テラにいた王の兵たちが気づかぬうちに、ストラトニケイア領内の非常に好都合な場所であるテンデバを占領した。
§33.18.5in tempore et ad id ipsum excitum auxilium, mille Achaei pedites cum centum equitibus supervenerunt;
ちょうど良い時に、またこの目的のために呼び集められた支援として、千人のアカイア人歩兵と百人の騎兵が到着した。
§33.18.6Theoxenus iis praeerat.
テオクセノスが彼らを率いていた。
Dinocrates, regius praefectus, reciperandi castelli causa primo castra ad ipsa Tendeba movet, inde ad alterum castellum, item Stratonicensis agri — Astragon vocant —;
王の将軍ディノクラテスは、砦を奪還するために、まずはテンデバそのものの近くに陣営を移動させ、そこから、同じくストラトニケイア領内にある別の砦(彼らはアストラゴンと呼んでいる)へと移動させた。
omnibusque praesidiis, §33.18.7quae multifariam disiecta erant, devocatis et ab ipsa Stratonicea Thessalorum auxiliaribus ad Alabanda, ubi hostes erant, ducere pergit.
そしてすべての守備隊を、各所に散在していたのであるが、呼び集め、さらにストラトニケイアそのものからもテッサリア人の補助兵を呼び集めて、敵がいるアラバンダへと進軍を始めた。
§33.18.8nec Rhodii pugnam detractaverunt.
ロドス人たちも戦いを避けなかった。
ita castris in propinquo locatis extemplo in aciem descensum est.
こうして陣営が近くに設営されると、直ちに戦列へと下りていった。
§33.18.9Dinocrates quingentos Macedonas dextro cornu, laevo Agrianas locat, in medium accipit contractos ex castellorum — Cares maxime erant — praesidiis, equites cornibus circumdat et Cretensium auxiliares Thracumque.
ディノクラテスは右翼に五百人のマケドニア兵を、左翼にアグリアネス兵を配置し、中央には、諸砦の守備隊から集められた兵(その大半はカリア人であった)を配し、騎兵とクレタ人およびトラキア人の補助兵で両翼を取り囲んだ。
§33.18.10Rhodii Achaeos * milites, lectam peditum manum, habuere, §33.18.11medios mixta ex pluribus gentibus auxilia, equites levisque armaturae quod erat cornibus circumiectum.
ロドス人たちは、歩兵の精鋭部隊であるアカイア人兵士を擁し、中央には複数の民族からなる混成の補助兵を、騎兵と軽装歩兵からなる部隊を両翼に配備した。
§33.18.12eo die steterunt tantum acies utraque super ripam, qui tenui tum aqua interfluebat, torrentis paucisque telis emissis in castra receperunt sese.
その日、両軍の戦列はただ、当時はわずかな水が流れているだけだった急流の土手の上に立ち並ぶだけであり、わずかな投げ槍を放ち合っただけで陣営に退いた。
postero die eodem ordine instructi maius aliquanto proelium quam pro numero edidere pugnantium.
翌日、同じ陣形に整えられた彼らは、戦闘員の数に比して、いくぶん大規模な戦闘を展開した。
§33.18.13neque enim plus terna milia peditum fuere et centeni ferme equites.
というのも、歩兵はそれぞれ三千人以下、騎兵は約百人にすぎなかったからである。
§33.18.14ceterum non numero tantum nec armorum genere, sed animis quoque paribus et aequa spe pugnarunt.
だが、数や武器の種類だけでなく、闘志もまた互角で、希望も等しく戦った。
Achaei primi torrente superato in Agrianas impetus fecerunt;
アカイア人が最初に急流を越えてアグリアネス兵に突撃した。
§33.18.15deinde tota prope cursu transgressa amnem acies est.
次いで、ほぼ全戦列が走って川を渡った。
§33.18.16diu anceps pugna stetit.
長い間、勝敗は決しなかった。
numero Achaei mille ipsi, quadringentos loco pepulere;
数において、アカイア人自身千人が、四百人をその場所から敗走させた。
inclinato deinde laevo cornu in dextrum omnes conisi.
その後、左翼が退くと、全員が右翼に殺到した。
§33.18.17Macedones, usque dum ordines et veluti stipata phalanx constabat, moveri nequiverunt;
マケドニア兵たちは、隊列と密集したファランクスのような陣形が維持されている間は、動揺させることができなかった。
§33.18.18postquam laevo latere nudato circumagere hastas in venientem ex transverso hostem conati sunt, turbati extemplo tumultum primo inter se fecerunt, terga deinde vertunt, postremo abiectis armis in praecipitem fugam effunduntur.
だが、左側面がむき出しになり、横から進んでくる敵に向けて長槍の向きを変えようとしたところ、直ちに混乱して、最初は身内同士で騒乱を引き起こし、次いで背を向け、最後には武器を捨てて一目散の逃走に雪崩れ込んだ。
§33.18.19Bargylias petentes fugerunt;
彼らはバルギュリアを目指して逃亡した。
eodem Dinocrates perfugit.
同じ場所へディノクラテスも逃げ込んだ。
Rhodii quantum diei superfuit secuti receperunt sese in castra.
ロドス人たちは、日のある限り追撃し、陣営へと退いた。
satis constat, si confestim victores Stratoniceam petissent, recipi eam urbem sine certamine potuisse.
もし勝者が直ちにストラトニケイアを目指していたなら、その都市は戦うことなく奪還できただろうということは十分に認められている。
§33.18.20praetermissa eius rei occasio est, dum in castellis vicisque recipiendis Peraeae tempus teritur.
ペライアの砦や村々を奪還することに時間が費やされている間に、その機会は見過ごされてしまった。
§33.18.21interim animi eorum, qui Stratoniceam praesidio obtinebant, confirmati sunt.
その間に、ストラトニケイアを守備隊として保持していた者たちの戦意は高まった。
mox et Dinocrates cum iis, quae proelio superfuerant, copiis intravit muros.
間もなくディノクラテスも、戦闘を生き延びた軍勢を率いて城壁内に入った。
§33.18.22nequiquam inde obsessa oppugnataque urbs est, nec recipi nisi aliquanto post per Antiochum potuit.
その後、都市は包囲され攻撃されたが無駄に終わり、アンティオコスによっていくぶん後になってからでなければ奪還することはできなかった。
haec in Thessalia, haec in Achaia, haec in Asia per eosdem dies ferme gesta.
これらのことがテッサリアで、これらのことがアカイアで、これらのことがアジアで、ほぼ同じ日々において行われたことである。

語釈・文法注

  1. 33.18.1omnia simul inclinante fortuna — 現在分詞 `inclinante` を伴う絶対的奪格構文。`fortuna` が主語、`omnia` が目的語で、「運命があらゆるものを同時に傾かせる中で」の意。ローマ側の優勢という文脈を背景にしている。
  2. 33.18.4ignaris regiis — 形容詞 `ignarus` と名詞化した `regiis`(王の兵士たち、王の軍勢)からなる絶対的奪格構文(be動詞に相当する分詞の省略)。「王の兵士たちが気づかないうちに」の意。
  3. 33.18.8in aciem descensum est — 自動詞 `descendere` の受動態三人称単数形を用いた非人称受動構文。「人々が戦列へと下りて行った」、すなわち「戦闘が開始された」という事実を行為者を特定せずに描写している。
  4. 33.18.12maius aliquanto proelium quam pro numero — `aliquanto` は度合いの差を示す奪格(副詞的)。`pro numero` は「数に比例して、相応して」の意。全体で「戦闘員の規模に比して、いくぶん大規模な戦闘」を意味する。
  5. 33.18.19recipi eam urbem sine certamine potuisse — 主節の `sese constat` に対する対格不定詞構文(従属節)。条件節 `si... petissent`(過去の事実に対する反実仮想)に対する帰結節。本来なら非現実を表す直説法過去(または完了)の `potuit` となるところ、不定法となって `potuisse` となっている。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §33.18.1-33.18.22. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:33.18.1-33.18.22

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。