アレクサンドロスの演説に動かされ、フィリッポスは、自分の声がよく聞こえるように船を陸の近くへ寄せた。
orsum eum dicere, in Aetolos maxime, violenter Phaeneas interfatus non in verbis rem verti ait: aut bello vincendum aut melioribus parendum esse.
彼が話し始め、特にアイトリア人に向けようとしたとき、パイネアスが乱暴に話を遮って、事態は言葉にかかっているのではない、戦争で勝つか、あるいはより強き者に従うかのいずれかでなければならない、と言った。
§32.34.3“apparet id quidem” inquit Philippus “etiam caeco,” iocatus in valetudinem oculorum Phaeneae;
「それは盲人にさえ明らかだな」とフィリッポスは言って、パイネアスの目の悪さをからかった。
et erat dicacior natura, quam regem decet, et ne inter seria quidem risu satis temperans.
彼は本来、王にふさわしい以上に皮肉っぽく、真面目な状況の中でも十分に笑いを抑えることができなかった。
§32.34.4indignari inde coepit, Aetolos tamquam Romanos decedi Graecia iubere, qui, quibus finibus Graecia sit, dicere non possent;
それから彼は憤慨し始めた。 ギリシアの境界がどこにあるかさえ言うことができないアイトリア人が、まるでローマ人であるかのように、ギリシアからの撤退を命じているからである。
ipsius enim Aetoliae Agraeos Apodotosque et Amphilochos, quae permagna eorum pars sit, Graeciam non esse.
というのも、アイトリア自身のなかの、彼らのきわめて大きな部分を占めるアグラオス人、アポドトス人、アムピロコス人はギリシアではないからである。
§32.34.5“an, quod a sociis eorum non abstinuerim, iustam querellam habent, cum ipsi pro lege hunc antiquitus morem servent, ut adversus socios ipsi suos publica tantum auctoritate dempta iuventutem suam militare sinant, et contrariae persaepe acies in utraque parte Aetolica auxilia habeant?
「あるいは、私が彼らの同盟者に手を出さなかったわけではないということについて、彼らは正当な不満を持っているのだろうか。 彼ら自身が、公的な許可だけを除いて、自国の若者たちが自分たちの同盟者に対しても軍事奉仕することを許し、きわめてしばしば敵対する両方の陣営がアイトリア人の補助兵を擁しているという、この慣習を古くから掟として守っているというのに。
§32.34.6neque ego Cium expugnavi, sed Prusiam socium et amicum oppugnantem adiuvi;
また、私はキオス(キウス)を急襲して奪ったのではなく、同盟者であり友人であるプルシアスがそれを攻撃するのを助けたのである。
et Lysimachiam ab Thracibus vindicavi, sed, quia me necessitas ad hoc bellum a custodia eius avertit, Thraces habent.
そしてリュシマキアをトラキア人から救い出したが、必要に迫られて私がその守護からこの戦争へと目をそらされたため、トラキア人がそれを領有しているのだ。
§32.34.7et Aetolis haec;
アイトリア人に対してはこれだけである。
Attalo autem Rhodiisque nihil iure debeo;
だが、アッタロスとロードス人に対しては、私には法的には何の義理もない。
non enim a me, sed ab illis principium belli ortum est;
戦争の発端は私からではなく、彼らから生じたからである。
§32.34.8Romanorum autem honoris causa Peraean Rhodiis et naves Attalo cum captivis, qui comparebunt, restituam.
しかし、ローマ人への敬意のために、ロードス人にはペライアを、アッタロスには船と、見つかる限りの捕虜を返還しよう。
§32.34.9nam quod ad Nicephorium Venerisque templi restitutionem attinet, §32.34.10quid restitui ea postulantibus respondeam,, nisi, quo uno modo silvae lucique caesi restitui possunt, curam impensamque sationis me praestaturum, — quoniam haec inter se reges postulare et respondere placet.
というのも、ニケフォリウムとウェヌス(アプロディテ)の神殿の修復に関する限り、それを復元せよと要求する者たちに、切り倒された森や神聖な木立が復元されうる唯一の方法、すなわち、私が植林のための配慮と費用を提供しようということ以外に、私は何を答えられようか。 ――王たちが互いにこのようなことを要求し合い、答え合うのがお好みのようだからな。
” §32.34.11extrema eius oratio adversus Achaeos fuit, in qua orsus ab Antigoni primum, suis deinde erga gentem eam meritis, recitari decreta eorum iussit omnis divinos humanosque honores complexa atque eis obiecit recens decretum,
」彼の演説の最後はアカイア人に向けられたものであった。 その中で彼は、まずアンティゴノスの、次いで自分自身のその民族に対する功績から語り始め、神々の、また人間のあらゆる栄誉を盛り込んだ彼らの決議を読み上げさせ、それから彼らに最近の決議を突きつけた。
§32.34.12quo ab se descivissent;
それによって彼らは彼から離反したのである。
invectusque graviter in perfidiam eorum, Argos tamen se iis redditurum dixit;
彼らの不実を激しく非難しながらも、彼はアルゴスは彼らに返還するだろうと言った。
§32.34.13de Corintho cum imperatore Romano deliberaturum esse quaesiturumque ab eo simul, utrum iisne urbibus decedere se aecum censeat, quas ab se ipso captas iure belli habeat, an iis etiam, quas a maioribus suis accepisset.
コリントスについてはローマの将軍と協議し、同時に、自身が直接占領し戦争の権利によって保持している都市から撤退するのが公正だと彼が考えるのか、それとも祖先から受け継いだ都市からも(撤退すべきだと考える)のかを、彼に尋ねるつもりである、と。