Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §32.34.1-32.34.13

同盟諸国の要求に対するフィリッポスの反論

1112 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

アイトリア人のアレクサンドロスの批判に対し、フィリッポス王は船を陸に寄せて反論を開始する。王はアイトリア人の欺瞞や領土の定義を批判しつつ、ローマ人への敬意からロードスやアッタロスに一部返還を認める一方、アカイア人の離反を非難する。

§32.34.1motus oratione Alexandri Philippus navem, §32.34.2ut exaudiretur, propius terram applicuit.
アレクサンドロスの演説に動かされ、フィリッポスは、自分の声がよく聞こえるように船を陸の近くへ寄せた。
orsum eum dicere, in Aetolos maxime, violenter Phaeneas interfatus non in verbis rem verti ait: aut bello vincendum aut melioribus parendum esse.
彼が話し始め、特にアイトリア人に向けようとしたとき、パイネアスが乱暴に話を遮って、事態は言葉にかかっているのではない、戦争で勝つか、あるいはより強き者に従うかのいずれかでなければならない、と言った。
§32.34.3“apparet id quidem” inquit Philippus “etiam caeco,” iocatus in valetudinem oculorum Phaeneae;
「それは盲人にさえ明らかだな」とフィリッポスは言って、パイネアスの目の悪さをからかった。
et erat dicacior natura, quam regem decet, et ne inter seria quidem risu satis temperans.
彼は本来、王にふさわしい以上に皮肉っぽく、真面目な状況の中でも十分に笑いを抑えることができなかった。
§32.34.4indignari inde coepit, Aetolos tamquam Romanos decedi Graecia iubere, qui, quibus finibus Graecia sit, dicere non possent;
それから彼は憤慨し始めた。 ギリシアの境界がどこにあるかさえ言うことができないアイトリア人が、まるでローマ人であるかのように、ギリシアからの撤退を命じているからである。
ipsius enim Aetoliae Agraeos Apodotosque et Amphilochos, quae permagna eorum pars sit, Graeciam non esse.
というのも、アイトリア自身のなかの、彼らのきわめて大きな部分を占めるアグラオス人、アポドトス人、アムピロコス人はギリシアではないからである。
§32.34.5“an, quod a sociis eorum non abstinuerim, iustam querellam habent, cum ipsi pro lege hunc antiquitus morem servent, ut adversus socios ipsi suos publica tantum auctoritate dempta iuventutem suam militare sinant, et contrariae persaepe acies in utraque parte Aetolica auxilia habeant?
「あるいは、私が彼らの同盟者に手を出さなかったわけではないということについて、彼らは正当な不満を持っているのだろうか。 彼ら自身が、公的な許可だけを除いて、自国の若者たちが自分たちの同盟者に対しても軍事奉仕することを許し、きわめてしばしば敵対する両方の陣営がアイトリア人の補助兵を擁しているという、この慣習を古くから掟として守っているというのに。
§32.34.6neque ego Cium expugnavi, sed Prusiam socium et amicum oppugnantem adiuvi;
また、私はキオス(キウス)を急襲して奪ったのではなく、同盟者であり友人であるプルシアスがそれを攻撃するのを助けたのである。
et Lysimachiam ab Thracibus vindicavi, sed, quia me necessitas ad hoc bellum a custodia eius avertit, Thraces habent.
そしてリュシマキアをトラキア人から救い出したが、必要に迫られて私がその守護からこの戦争へと目をそらされたため、トラキア人がそれを領有しているのだ。
§32.34.7et Aetolis haec;
アイトリア人に対してはこれだけである。
Attalo autem Rhodiisque nihil iure debeo;
だが、アッタロスとロードス人に対しては、私には法的には何の義理もない。
non enim a me, sed ab illis principium belli ortum est;
戦争の発端は私からではなく、彼らから生じたからである。
§32.34.8Romanorum autem honoris causa Peraean Rhodiis et naves Attalo cum captivis, qui comparebunt, restituam.
しかし、ローマ人への敬意のために、ロードス人にはペライアを、アッタロスには船と、見つかる限りの捕虜を返還しよう。
§32.34.9nam quod ad Nicephorium Venerisque templi restitutionem attinet, §32.34.10quid restitui ea postulantibus respondeam,, nisi, quo uno modo silvae lucique caesi restitui possunt, curam impensamque sationis me praestaturum, — quoniam haec inter se reges postulare et respondere placet.
というのも、ニケフォリウムとウェヌス(アプロディテ)の神殿の修復に関する限り、それを復元せよと要求する者たちに、切り倒された森や神聖な木立が復元されうる唯一の方法、すなわち、私が植林のための配慮と費用を提供しようということ以外に、私は何を答えられようか。 ――王たちが互いにこのようなことを要求し合い、答え合うのがお好みのようだからな。
§32.34.11extrema eius oratio adversus Achaeos fuit, in qua orsus ab Antigoni primum, suis deinde erga gentem eam meritis, recitari decreta eorum iussit omnis divinos humanosque honores complexa atque eis obiecit recens decretum,
」彼の演説の最後はアカイア人に向けられたものであった。 その中で彼は、まずアンティゴノスの、次いで自分自身のその民族に対する功績から語り始め、神々の、また人間のあらゆる栄誉を盛り込んだ彼らの決議を読み上げさせ、それから彼らに最近の決議を突きつけた。
§32.34.12quo ab se descivissent;
それによって彼らは彼から離反したのである。
invectusque graviter in perfidiam eorum, Argos tamen se iis redditurum dixit;
彼らの不実を激しく非難しながらも、彼はアルゴスは彼らに返還するだろうと言った。
§32.34.13de Corintho cum imperatore Romano deliberaturum esse quaesiturumque ab eo simul, utrum iisne urbibus decedere se aecum censeat, quas ab se ipso captas iure belli habeat, an iis etiam, quas a maioribus suis accepisset.
コリントスについてはローマの将軍と協議し、同時に、自身が直接占領し戦争の権利によって保持している都市から撤退するのが公正だと彼が考えるのか、それとも祖先から受け継いだ都市からも(撤退すべきだと考える)のかを、彼に尋ねるつもりである、と。

語釈・文法注

  1. §32.34.2aut bello vincendum aut melioribus parendum esse — 動形容詞(ゲルンディウムム)の非人称用法による義務・必要の表現。`vincendum [esse]`(勝たねばならない)と `parendum esse`(従わねばならない)が並列されており、後者の `melioribus` は与格支配の動詞 `pareo` に伴う与格(「より優れた者たちに」)である。
  2. §32.34.4quae permagna eorum pars sit — 関係代名詞 `quae` は関係節内の述語名詞 `pars` の性(女性単数)に牽引されて一致している(同化/吸引)。論理的な先行詞は前に挙げられたアイトリアの三つの部族(`Agraeos Apodotosque et Amphilochos`)であり、`eorum`(それらの)はその部族たちを指す属格である。
  3. §32.34.5publica tantum auctoritate dempta — 独立奪格(名詞 `auctoritate` + 分詞 `dempta`)で、条件または制限を表す。「公的な権限(許可)だけが取り除かれた状態で」すなわち「国家の公式な宣戦布告や命令なしに、個人として傭兵として参加する」ことを意味する。
  4. §32.34.10quid restitui ea postulantibus respondeam, , nisi... me praestaturum — `respondeam` は疑問接続法(deliberative subjunctive)で、「私が何を答えられようか」という修辞疑問。`nisi` 以下の `me praestaturum [esse]`(対格不定詞)は、`nisi respondeam me praestaturum esse` のように答えるべき内容(間接話法)を導く不定詞句として係っている。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §32.34.1-32.34.13. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:32.34.1-32.34.13

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。