§32.30.1Boiorum exercitus haud ita multo ante traiecerat Padum iunxeratque se Insubribus et Cenomanis,
ボイイ族の軍隊は、それよりさほど前ではない時にパドゥス川を渡り、インスブレス族およびケノマニ族と合流していた。
§32.30.2quod ita acceperant, coniunctis legionibus consules rem gesturos, ut et ipsi collatas in unum viris firmarent.
というのも彼らは、両執政官が軍団を合流させて作戦を遂行するつもりであると聞いており、自分たちもまた力を一カ所に集めてそれを強固にしようとしたからである。
§32.30.3postquam fama accidit alterum consulem Boiorum urere agros, seditio extemplo orta est;
もう一人の執政官がボイイ族の領土を焼き払っているという噂が届くと、即座に不和が生じた。
postulare Boi, ut laborantibus opem universi ferrent; §32.30.4Insubres negare se sua deserturos.
ボイイ族は、苦境にある者たちに全員で救援をもたらすよう要求したが、インスブレス族は、自分たちが自分たちの土地を見捨てるつもりはないと言い張った。
ita divisae copiae, Boisque in agrum suum tutandum profectis Insubres cum Cenomanis super amnis Mincii ripam consederunt.
こうして軍勢は分裂し、ボイイ族が自らの領土を守るために出発すると、インスブレス族はケノマニ族とともにミンキウス川の岸の上に陣を敷いた。
§32.30.5infra eum locum duo milia et consul Cornelius eidem flumini castra applicuit.
その場所から二マイル下流に、執政官コルネリウスもまた同じ川のそばに陣営を設けた。
§32.30.6inde mittendo in vicos Cenomanorum Brixiamque, quod caput gentis erat, ut satis comperit non ex auctoritate seniorum iuventutem in armis esse nec publico consilio Insubrum defectioni Cenomanos sese adiunxisse,
そこからケノマニ族の村々や、その部族の都であったブリクシアに使者を派遣することによって、彼は次のことを十分に確認した。 すなわち、若者たちが武装しているのは長老たちの意向によるものではなく、またケノマニ族がインスブレス族の反乱に加わったのも公の決定によるものではないということである。
§32.30.7excitis ad se principibus id agere ac moliri coepit, ut desciscerent ab Insubribus Cenomani et sublatis signis aut domos redirent aut ad Romanos transirent.
そこで彼は、指導者たちを自分のところに呼び寄せ、ケノマニ族がインスブレス族から離反し、軍旗を収めて家に帰るか、あるいはローマ軍の側に寝返るかするように画策し始めた。
§32.30.8et id quidem impetrari nequiit; in id fides data consuli est, ut in acie aut quiescerent aut, si qua etiam occasio fuisset, adiuvarent Romanos.
そして、そのこと自体は認められなかったものの、戦闘においては彼らが中立を保つか、あるいは何らかの機会があればローマ軍を助けるという約束が執政官に与えられた。
§32.30.9haec ita convenisse Insubres ignorabant;
このように合意されたことをインスブレス族は知らなかった。
suberat tamen quaedam suspicio animis labare fidem sociorum.
しかし、同盟者の忠誠が揺らいでいるのではないかという、ある種の疑念が彼らの心の中に潜んでいた。
itaque cum in aciem eduxissent, neutrum iis cornu committere ausi, ne, si dolo cessissent, rem totam inclinarent, post signa in subsidiis eos locaverunt.
それゆえ、彼らを戦列に引き出したとき、彼らにどちらの翼も委ねる勇気がなく、もし彼らが欺瞞によって退却した場合に戦局全体を不利にしてしまうことを恐れて、軍旗の後方に予備兵として彼らを配置した。
§32.30.10consul principio pugnae vovit aedem Sospitae Iunoni, si eo die hostes fusi fugatique fuissent: a militibus clamor sublatus compotem voti consulem se facturos, et impetus in hostis est factus.
執政官は戦闘の開始時に、もしこの日に敵が撃破され敗走させられたならば、ジュノー・ソスピタに神殿を建立することを誓願した。 兵士たちからは、自分たちが執政官にその誓いを果たさせてみせるという叫び声が上がり、敵への突撃が行われた。
§32.30.11non tulerunt Insubres primum concursum.
インスブレス族は最初の激突に耐えられなかった。
quidam et a Cenomanis, terga repente in ipso certamine adgressis, tumultum ancipitem iniectum auctores sunt, caesaque in medio quinque et triginta milia hostium,
一部の歴史家は、戦闘の最中に突如背後を襲ったケノマニ族によっても前後からの混乱がもたらされたと伝えており、その中で三万五千の敵が殺され、五千二百名が生け捕りにされた。
§32.30.12quinque milia et ducentos vivos captos, in iis Hamilcarem, Poenorum imperatorem, qui belli causa fuisset;
その中には、この戦争を扇動したカルタゴ人の将軍ハミルカルも含まれていた。
§32.30.13signa militaria centum triginta et carpenta supra ducenta.
また、軍旗百三十、馬車二百以上が鹵獲された。
multa oppida Gallorum, quae Insubrum defectionem secuta erant, dediderunt se Romanis.
インスブレス族の反乱に加担していたガリア人の多くの町が、ローマ軍に降伏した。