Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §32.26.1-32.26.18

セティアにおける奴隷の反乱陰謀とその鎮圧

1104 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

ガリアでの執政官アエリウスの特筆すべきでない事績ののち、ローマ近郊のセティアやプラエネステで発生したカルタゴ人の人質と奴隷たちによる大規模な陰謀の露見と、法務官レントゥルスによる迅速な鎮圧および再発防止策が描かれる。

§32.26.1in Gallia nihil sane memorabile ab Sex. Aelio consule gestum.
ガリアにおいては、執政官セクストゥス・アエリウスによって、特筆すべきことは何一つ行われなかった。
§32.26.2cum duos exercitus in provincia habuisset, unum retentum, quem dimitti oportebat, cui L. Cornelius proconsul praefuerat — ipse ei C. Helvium praetorem praefecit —, alterum, quem, §32.26.3in provinciam adduxit, totum prope annum Cremonensibus Placentinisque cogendis redire in colonias, unde belli casibus dissipati erant, consumpsit.
彼は属州に二つの軍勢を擁していたが、一つは解散されるべきであったのに留め置かれたもので、前執政官ルキウス・コルネリウスが率いていた軍勢であり(アエリウス自身がこれに法務官ガイウス・ヘルウィウスを配した)、もう一つは彼自身が、属州へと率いてきたものであったが、彼は一年のほぼ全体を、戦争の災厄によってそこから離散していたクレモナとプラケンティアの住民たちを、入植地へと帰還させることに費やした。
§32.26.4quem ad modum Gallia praeter spem quieta eo anno fuit, ita circa urbem servilis prope tumultus est. §32.26.5excitatus.
その年、ガリアが予想に反して平穏であったのと同様に、ローマ市周辺では奴隷による反乱に近いものが引き起こされた。
obsides Carthaginiensium Setiae custodiebantur.
カルタゴ人の人質たちがセティアで監視されていた。
cum iis, ut principum liberis, magna vis servorum erat.
彼らは有力者の子供たちであったため、多くの奴隷を伴っていた。
§32.26.6augebant eorum numerum, ut ab recenti. Africo bello, et ab ipsis Setinis captiva aliquot nationis eius empta ex praeda mancipia.
最近のアフリカ戦争の直後ということもあって彼らの数は膨らんでおり、またセティア人自身によっても、戦利品から購入されたその国(カルタゴ)の捕虜である奴隷が何人か買い取られていた。
§32.26.7ii cum coniurationem fecissent, missis ex eo numero, primum qui, in Setino agro, deinde circa Norbam et Cerceios servitia sollicitarent, satis iam omnibus praeparatis, ludis, qui Setiae prope diem futuri erant, spectaculo intentum populum adgredi statuerant;
彼らは陰謀を企て、その中から使者を送って、まずはセティアの領地で、次いでノルバとケルケイイの周辺で奴隷たちを煽動させ、すべての準備が十分に整うと、間もなくセティアで開催される予定であった競技会において、見世物に夢中になっている人々を襲撃することを決定した。
§32.26.8Setia per caedem et. repentinum tumultum capta Norbam et Cerceios occupare * * servitia.
虐殺と突然の暴動によってセティアを占領したのち、ノルバとケルケイイを占拠し、奴隷たちを[……]。
huius rei tam foedae indicium Romam ad L. Cornelium Lentulum praetorem urbanum delatum est.
この恐るべき計画の告発が、ローマの都市法務官ルキウス・コルネリウス・レントゥルスのところへもたらされた。
§32.26.9servi duo ante lucem ad eum venerunt atque ordine omnia, quae facta futuraque erant, exposuerunt.
二人の奴隷が夜明け前に彼のもとへやって来て、これまで行われたこと、そしてこれから行われようとしていることのすべてを順序立てて説明した。
§32.26.10quibus domi custodiri iussis, praetor senatu vocato edoctoque, quae iudices adferrent, proficisci ad eam coniurationem quaerendam atque opprimendam iussus,
彼らを邸内に留め置いて監視するよう命じた上で、法務官は元老院を招集し、告発者たち(写本では「裁判官たち」)がもたらした情報を報告したところ、この陰謀を調査し鎮圧するために出発するよう命じられた。
§32.26.11cum quinque legatis profectus obvios in agris sacramento rogatos arma capere et sequi cogebat.
彼は5人の使節(レガトゥス)を伴って出発し、道中の地方で出会った者たちに軍事宣誓(サクラメントゥム)を行わせて武器を取らせ、自らに従うよう強制した。
§32.26.12hoc tumultuario dilectu duobus milibus ferme hominum armatis Setiam omnibus, quo pergeret, ignaris venit.
この即席の募兵(ディレクトゥス)によって約2000人の人々を武装させ、彼がどこへ向かっているのかを全員が知らない状態で、彼はセティアへと到着した。
§32.26.13ibi raptim principibus coniurationis comprehensis fuga servorum ex oppido facta est.
そこですぐさま陰謀の指導者たちが逮捕されると、奴隷たちは町から逃亡した。
dimissis deinde per agros, qui vestigarent * * *.
次いで、彼らを追跡するために人々が地方へと派遣された[……]。
§32.26.14egregia duorum opera servorum indicum et unius liberi fuit.
告発者である二人の奴隷と、一人の自由人の功績は極めて優れたものであった。
ei centum milia gravis aeris dari patres iusserunt, servis vicena quina milia aeris et libertatem;
元老院議員たちは、彼(自由人)には10万アスの重銅貨を、奴隷たちにはそれぞれ2万5000アスの銅貨と自由(解放)を与えるよう命じた。
§32.26.15pretium eorum ex aerario solutum est dominis.
彼ら(奴隷たち)の買い取り価格は、国庫から主人たちへ支払われた。
haud ita multo post ex eiusdem coniurationis reliquiis nuntiatum est servitia Praeneste occupatura.
それからさほど経たないうちに、同じ陰謀の残党から、奴隷たちがプラエネステを占領しようとしているという知らせが届いた。
§32.26.16eo L. Cornelius praetor profectus de quingentis fere hominibus, qui in ii noxa erant, supplicium sumpsit.
法務官ルキウス・コルネリウスはそこへ赴き、その罪に関与していた約500人の者たちに処刑を執行した。
in timore civitas fuit obsides captivosque Poenorum ii moliri.
市民社会は、カルタゴ人の人質や捕虜たちがそのような企てを行っているのではないかという恐れを抱いていた。
§32.26.17itaque et Romae vigiliae per vicos servatae iussique circumire eas minores magistratus, et triumviri carceris lautumiarum intentiorem custodiam habere iussi,
そのため、ローマでも各街区で夜警が維持され、下級政務官たちがそれらを見回るよう命じられ、また監獄の三人官(トリウムウィリ・カピタレス)も石切り場(ラウトゥミアエ)の警備をより厳重にするよう命じられた。
§32.26.18et circa nomen Latinum a praetore litterae missae, ut et obsides in privato servarentur neque in publicum prodeundi facultas daretur, et captivi ne minus decem pondo compedibus vincti in nulla alia quam in carceris publici custodia essent.
さらに、ラティウム名の諸都市の周辺にも法務官から書簡が送られ、人質たちは私邸に監禁されて公の場に出る機会を与えられないようにすること、また捕虜たちは10ポンド以上の重さの足枷で縛られ、公設監獄以外のいかなる場所にも拘留されないようにすることが命じられた。

語釈・文法注

  1. 32.26.2unum retentum — 「留め置かれた一つの[軍勢]」の意で、先行する duos exercitus の一方を指す名詞句。retentum は分詞として unum に係るが、ここでは関係節と同等の形容詞的役割を果たしており、直後の quem dimitti oportebat(解散されるべきであった関係代名詞節)と並列されている。
  2. 32.26.10quibus domi custodiri iussis — 接続関係詞 quibus を主語(意味上の主語)とする独立奪格構文(Ablative Absolute)。受動態不定詞 custodiri(監視されること)を伴う iussis(命じられた上で)により、「彼らが邸内で監視されるよう命じられた上で」という意味になる。
  3. 32.26.10iudices — 写本伝承では iudices(裁判官たち)となっているが、前後の文脈(特に §32.26.8 の indicium や §32.26.14 の indices)から、明らかに indices(告発者たち、情報提供者たち)の誤記である。解釈としては「告発者たち」として訳出するのが正しい。
  4. 32.26.16in timore civitas fuit obsides captivosque Poenorum ii moliri — obsides captivosque Poenorum を主語、moliri を述語とする対格不定詞構文(AcI)が、名詞句 in timore(恐怖の中に)の実質的な内容を補足している(timere 「恐れる」と同等の機能を果たす)。写本の ii は id(これを、そのようなことを)の誤記と解釈するのが一般的である。
  5. 32.26.18ne minus decem pondo compedibus vincti — pondo は不変化名詞で「重さにおいて」「ポンド」の意。decem pondo は「10ポンドの重さ」を表す。ne は後続の接続法(essent)と結びついており、全体として「10ポンドを下回らない[重さの]足枷で縛られ[ない状態にはない]、すなわち10ポンド以上の重さの足枷で縛られて」という命令を表す。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §32.26.1-32.26.18. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:32.26.1-32.26.18

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。