Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §31.5.1-31.5.9

マケドニア開戦の祈願と宣戦布告の手続き

1032 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

第二次マケドニア戦争の開始にあたり、執政官スルピキウスが祭儀と祈願を主宰し吉兆を得る。アテナイ使節の窮状訴えを受けた後、元老院は宣戦布告の手続きについて決定を下す。

§31.5.1anno quingentesimo quinquagesimo primo ab urbe condita, P. Sulpicio Galba C. Aurelio consulibus bellumcum rege Philippo initum est, paucis mensibus post pacem Carthaginiensibus datam.
ローマ建国から五百五十一年、プブリウス・スルピキウス・ガルバとガイウス・アウレリウスが執政官のとき、カルタゴ人に講和が認められてから数か月後に、フィリッポス王との戦争が開始された。
§31.5.2omnium primum eam rem idibus Martiis, §31.5.3quo die tum consulatus inibatur, P. Sulpicius consul rettulit, senatusque decrevit, uti consules maioribus hostiis rem divinam facerent quibus diis ipsis videretur cum precatione ea:
何よりもまず三月十五日のイドゥスに、当時、執政官の任期が開始されたその日に、執政官プブリウス・スルピキウスがこの問題を諮問し、元老院は、執政官たちが、自分たち自身に適切と思われるどの神々に対しても、より大きな犠牲獣をもって次の祈願とともに祭儀を執り行うようにと議決した。
§31.5.4“quod senatus populusque Romanus de re publica deque ineundo novo bello in animo haberet, ea res uti populo Romano sociisque ac nomini Latino bene ac feliciter eveniret;
「元老院とローマ人民が国家について、また新たな戦争を開始することについて心に抱いていること、そのことが、ローマ人民、同盟者、そしてラティウム市民にとって、良好かつ幸運な結果をもたらしますように。
” secundum rem divinam precationemque ut de re publica deque provinciis senatum consulerent.
」祭儀と祈願ののちに、国家について、また属州について元老院の意見を求めるように、とのことだった。
§31.5.5per eos dies opportune irritandis ad bellum animis et litterae ab M. Aurelio legato et M. Valerio Laevino propraetore adlatae et Atheniensium nova legatio venit, §31.5.6quae regem appropinquare finibus suis nuntiaret, brevique non agros modo, sed urbem etiam in dicione eius futuram, nisi quid in Romanis auxilii foret.
それらの日々の間に、戦争に向けて人々の心を煽り立てるのに好都合なことに、使節マルクス・アウレリウスと前法務官マルクス・ウァレリウス・ラエウィヌスからの書簡が届き、またアテナイ人からの新たな使節が到着した、それは、王が自国の国境に近づいており、もしローマ人の援助がなければ、まもなく耕作地だけでなく都市そのものも彼の支配下に入るだろうと伝えるためであった。
§31.5.7cum renuntiassent consules rem divinam rite peractam esse et precationi annuisse deos haruspices respondere laetaque exta fuisse et prolationem finium victoriamque et triumphum portendi, tum litterae Valerii Aureliique lectae et legati Atheniensium auditi.
執政官たちが、祭儀は厳かに執り行われ、臓卜師たちは神々が祈りを聞き届けたと答えており、内臓は吉兆であって領土の拡張、勝利、そして凱旋式が予兆されていると報告したとき、そのときウァレリウスとアウレリウスの書簡が朗読され、アテナイの使節たちの意見が聴取された。
§31.5.8senatus inde consultum factum est, ut sociis gratiae agerentur, quod diu sollicitati ne obsidionis quidem metu fide decessissent;
その後、同盟者たちに感謝の意が表明されるようにとの元老院決議がなされた。 彼らが長い間揺さぶられながらも、包囲の恐怖にさえ屈せず忠誠を破らなかったからである。
§31.5.9de auxilio mittendo tum responderi placere, cum consules provincias sortiti essent atque is consul, cui Macedonia provincia evenisset, ad populum tulisset, ut Philippo, regi Macedonum, indiceretur bellum.
援助の派遣については、執政官たちが属州を抽選で割り当て、マケドニア属州が当たった執政官がマケドニア王フィリッポスに対して戦争を布告するよう民衆に提案したときに、回答することと決定された。

語釈・文法注

  1. 31.5.1paucis mensibus — 「程度の差」を表す奪格。後続の `post` とともに「〜の数か月後に」という時差を表す。
  2. 31.5.4quod senatus populusque Romanus de re publica deque ineundo novo bello in animo haberet, ea res uti populo Romano sociisque ac nomini Latino bene ac feliciter eveniret — 祈願を表す文。`quod ... haberet` 節は、主節の `ea res` と同格の関係にあるか、またはそれを先行詞とする関係節。間接話法の従属節であるため動詞 `haberet` は接続法となっている。主節の `uti ... eveniret` は `uti`(=`ut`)を伴う祈願の接続法(または決議内容を伝える名詞節の接続法)。
  3. 31.5.7haruspices respondere — 多重に組み合わされた対格不定詞(A.C.I.)構文。`cum renuntiassent consules`(執政官たちが報告したとき)に導かれる対格不定詞節の中に、主語対格 `haruspices` と不定詞 `respondere` の関係が並列されている。さらにこの `respondere` の目的語として、もう一つの対格不定詞節である `precationi annuisse deos`(神々が祈りに同意したこと)が従属している。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §31.5.1-31.5.9. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:31.5.1-31.5.9

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。