Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §31.44.1-31.44.9

アッタロス王との合流とアテナイの非難決議

1071 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

ローマ艦隊がアッタロス王と合流し、これに勇気づけられたアテナイはフィリッポスに対する激しい非難決議を可決し、言葉による戦争を繰り広げる。

§31.44.1haec ea aestate ab Romanis Philippoque gesta terra;
この夏、ローマ人とフィリッポスによって陸上で行われたことは以上の通りである。
classis a Corcyra eiusdem principio aestatis cum L. Apustio legato profecta Maleo superato circa Scyllaeum agri Hermionici Attalo regi coniuncta est.
同じ夏の初めにレガトゥス(副官)のL. アプスティウスとともにコルキュラから出発した艦隊は、マレア岬を越えて、ヘルミオニス領のスキュライウム岬付近でアッタロス王と合流した。
§31.44.2tum vero Atheniensium civitas, cui odio in Philippum per metum iam diu moderata erat, id omne in auxilii praesentis spem effudit.
その時、アテナイの市民市は、フィリッポスに対する憎しみを恐怖によって長い間抑えていたが、その(憎しみの)すべてを、目の前にある援助への希望に向けて解き放った。
§31.44.3nec umquam ibi desunt linguae promptae ad plebem concitandam;
そこ(アテナイ)では、民衆を煽動するために機敏に動く舌が不足することは決してない。
quod genus cur in omnibus liberis civitatibus, tum praecipue Athenis, ubi oratio plurimum pollet, favore multitudinis alitur.
そのような輩は、すべての自由な市民市においてもそうであるが、言論が最大の力を持つアテナイにおいては特に、群衆の支持によって養われている。
§31.44.4rogationem extemplo tulerunt plebesque scivit, ut Philippi statuae et imagines omnes nominaque earum, item maiorum eius virile ac muliebre secus omnium tollerentur delerenturque diesque festi, sacra, sacerdotes, quae ipsius maiorumque eius honoris causa instituta essent, omnia profanarentur;
彼らはただちに法案を提出し、平民会はそれを議決した。 すなわち、フィリッポスのすべての像と肖像、およびそれらに刻まれた名前、さらには彼の先祖の、男も女も含めたすべての者のそれらが撤去され消去されること、また、彼自身やその先祖の栄誉のために定められていた祝祭日、儀式、神官職のすべてが世俗化されること。
§31.44.5loca quoque, in quibus positum aliquid inscriptumve honoris eius causa fuisset, detestabilia esse, neque in iis quicquam postea poni dedicarique placere eorum, quae in loco puro poni dedicarique fas esset;
さらに、彼の栄誉のために何かが設置されたり碑文が刻まれたりした場所も、忌むべき場所とされ、清浄な場所に設置され奉納されることが神法上許されているもののうち、いかなるものも、その後それらの場所に設置されたり奉納されたりすることは認められないこと。
§31.44.6sacerdotes publicos, quotienscumque pro populo Atheniensi sociisque, exercitibus et classibus eorum precarentur, totiens detestari atque exsecrari Philippum, liberos eius regnumque, terrestres navalesque copias, Macedonum genus omne nomenque.
公的な神官たちは、アテナイの民衆とその同盟国、それらの陸軍および海軍のために祈りを捧げるたびごとに、フィリッポスとその子供たち、彼の王国、陸海軍、そしてマケドニア人の全民族と名を呪い、忌むべきものと宣言すること。
§31.44.7additum decreto, si quis quid postea, quod ad notam ignominiamque Philippi pertineret, ferret, §31.44.8id omne populum Atheniensem iussurum;
決議には次のことが付け加えられた。 もし誰かが今後、フィリッポスの不名誉や恥辱に関するいかなる提案をも行うならば、アテナイの民衆はそれをすべて承認するであろうということ。
si quis contra ignominiam prove honore eius dixisset fecissetve, qui occidisset eum iure caesurum.
もし誰かが、その(フィリッポスの)不名誉に反対して、あるいは彼の栄誉のために何かを語るか行うかしたならば、彼を殺害した者は(その者を)正当に殺害したとみなされるということ。
postremo inclusum, ut omnia, quae adversus Pisistratidas decreta quondam erant, eadem in Philippo servarentur.
最後に、かつてペイシストラトスの一族に対して決議されたすべてのことが、フィリッポスに対しても同様に維持されるべし、ということが(条項に)含められた。
§31.44.9Athenienses quidem litteris verbisque, quibus solis valent, bellum adversus Philippum gerebant;
アテナイ人たちは、自分たちが唯一得意とする文字と言葉によって、フィリッポスに対する戦争を行っていたのである。

語釈・文法注

  1. 31.44.2cui odio in Philippum per metum iam diu moderata erat — cuiはAtheniensiun civitas(女性単数)を先行詞とする関係代名詞(与格)。moderata eratはdeponent(または受動)の3人称単数女性形。odioは奪格(または与格)。cuiを「(…に属する)〜にとって」という所有の与格、または関係節の主語となる civitas に係るものと見なし、「その(アテナイの)フィリッポスに対する憎しみが、恐怖によって長い間抑えられていたが」と解釈するのが一般的である。
  2. 31.44.3quod genus cur in omnibus liberis civitatibus, tum praecipue Athenis — 写本にある cur は、後続の tum と呼応して「〜もまた(同様に)、とりわけ〜」を意味する相関表現 cum ... tum ... を構成するために、近代の校訂本では一般に cum と訂正して読まれる。
  3. 31.44.4rogationem extemplo tulerunt plebesque scivit, ut — scivit(議決した)に導かれる名詞節が、最初は ut+接続法(tollentur, delerenturque, profanarentur)で表され、続く 31.44.5 および 31.44.6 では「対格+不定詞(Aci)」の間接話法(loca ... detestabilia esse, sacerdotes ... detestari)へと構文が移行している。これらはすべて決議された内容である。
  4. 31.44.8qui occidisset eum iure caesurum — 間接話法における条件文の帰結節。caesurum [esse] は caedo(殺害する、切り倒す)の未来能動不定詞で、その主語は関係代名詞 qui(先行詞 eum [=その人を殺した人] を含む)。全体として「(もし誰かがフィリッポスを擁護したならば)その者を殺した者は、正当に殺害した(=殺害行為は合法である)とみなされる」という意味になる。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §31.44.1-31.44.9. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:31.44.1-31.44.9

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。