Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §31.37.1-31.37.12

マケドニア軍の逆転敗走とフィリッポスの辛くもの脱出

1064 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

執政官が主力軍を率いて進撃し、無秩序な追撃によって待ち伏せていたローマ軍のコホルスに衝突したマケドニア軍は、戦局が逆転して敗走し、落馬したフィリッポス5世も一人の騎兵の犠牲によって辛うじて脱出した。

§31.37.1consul equitibus iussis, qua quisque posset, opem ferre laborantibus ipse legiones e castris educit et agmine quadrato ad hostem ducit.
執政官は、騎兵たちに、それぞれが可能な方法で苦戦している者たちに助力を提供するように命じ、自身はレギオンを陣営から引き出して、戦闘隊形を組んで敵へと率いた。
§31.37.2dispersi equites per agros quidam aberrarunt decepti clamoribus aliis ex alio existentibus loco, pars obvios habuerunt hostis.
野原に散らばった騎兵のうちある者たちは、次々と異なる場所から上がる叫び声に惑わされて道を誤り、別の一部は敵に遭遇した。
§31.37.3pluribus locis simul pugna coepit.
複数の場所で同時に戦闘が始まった。
regia statio atrocissimum proelium edebat;
王の守備隊は最も激しい戦闘を繰り広げていた。
nam et ipsa multitudine equitum peditumque prope iusta acies erat, et Romanorum, quia medium obsederat iter, plurimi in eam inferebantur.
というのも、それ自体が騎兵と歩兵の多さによってほぼ正規の戦列をなしていたし、また彼らが中間の道を封鎖していたため、ローマ兵の非常に多くの者がそこへと突っ込んでいったからである。
§31.37.4eo quoque superiores Macedones erant, quod et rex ipse hortator aderat, et Cretensium auxiliares multos ex improviso vulnerabant, conferti praeparatique in dispersos et effusos pugnantes.
その点でもマケドニア兵が優勢であった。 すなわち、王自身が鼓舞者としてその場にいたこと、またクレタ人の補助兵たちが、密集し備えを固めた状態で、分散し乱れて戦う者たちを相手に、不意を突いて多くの者に傷を負わせていたからである。
§31.37.5quod si modum in insequendo habuissent, non in praesentis modo certaminis gloriam, sed in summam etiam belli profectum foret;
そして、もし彼らが追撃において節度を保っていたならば、それはただ現在の戦闘の栄光だけでなく、戦争の帰勢にとっても有益であっただろう。
§31.37.6nunc aviditate caedis intemperantius secuti in praegressas cum tribunis militum cohortes Romanas incidere,
しかし実際には、殺戮の渇望から過度に追撃したため、軍事トリブヌスたちとともに先行していたローマ軍のコホルスに衝突した。
§31.37.7et fugiens eques, ut primo signa suorum vidit, convertit in effusum hostem equos, versaque momento temporis fortuna pugnae est terga dantibus, qui modo secuti erant.
そして、逃走していた騎兵は、味方の軍旗を最初に見るやいなや、乱れた敵へと馬の向きを変え、戦いの運命は一瞬にして逆転して、先ほど追撃していた者たちが背を向けて逃げ出すことになった。
§31.37.8multi comminus congressi, multi fugientes interfecti;
多くの者が接近戦で、多くの者が逃走中に殺された。
nec ferro tantum periere, sed in paludes quidam coniecti profundo limo cum ipsis equis hausti sunt.
彼らは剣によってのみ死んだのではなく、ある者たちは沼地に投げ込まれて、深い泥の中に馬とともに飲み込まれた。
§31.37.9rex quoque in periculo fuit;
王もまた危険にさらされた。
nam ruente saucio equo praeceps ad terram datus, §31.37.10haud multum afuit, quin iacens opprimeretur.
傷ついた馬が倒れたため、頭から地面に投げ落とされ、横たわったまま踏みつぶされるまで、あとわずかであった。
saluti fuit eques, qui raptim ipse desiluit pavidumque regem in equum subiecit;
救いとなったのは一人の騎兵で、彼は素早く自ら飛び降り、怯える王を馬の上へと乗せた。
ipse, cum pedes aequare cursu fugientes non posset equites, ab hostibus ad casum regis concitatis confossus perit.
彼自身は、歩行では逃走する騎兵たちの走る速度についていくことができず、王の落馬に勢いづいた敵によって突き刺されて命を落とした。
§31.37.11rex circumvectus paludes per vias inviaque trepida fuga in castra tandem, iam desperantibus plerisque incolumem evasurum, pervenit.
王は沼地を迂回し、道なき道を通る狼狽した逃走の末、大半の者が彼が無事に逃げ延びることをすでに絶望視していたが、ついに陣営へとたどり着いた。
§31.37.12ducenti Macedonum equites eo proelio periere, centum ferme capti;
マケドニアの騎兵200名がこの戦闘で死亡し、約100名が捕虜となった。
octoginta admodum ornati equi spoliis simul armorum relatis abducti.
武具の戦利品が回収されると同時に、馬具を装着した馬が約80頭連れ去られた。

語釈・文法注

  1. 31.37.1equitibus iussis — 独立奪格。iubeo(命じる)の過去受動分詞が名詞 equitibus(与格ではなく奪格)と一致しており、後続の opem ferre(不定詞)を目的格(〜することを)として伴っている。
  2. 31.37.5profectum foret — proficio(有益である、効果がある)の接続法過去完了。foret は fuisset の代用として機能しており、quod を主語とする過去の事実とは異なる仮定(反実仮想過去)の帰結節を構成している。
  3. 31.37.10haud multum afuit, quin iacens opprimeretur — absum の非人称表現に否定の haud multum が伴い、さらに quin 節(接続法)が続く慣用表現で、「〜するまであとわずかであった」「もう少しで〜するところだった」を意味する。iacens(横たわったまま)は主語の王と性・数・格で一致する分詞。
  4. 31.37.11iam desperantibus plerisque incolumem evasurum — desperantibus plerisque は現在分詞を用いた独立奪格。evasurum [esse](無事逃げ果せるだろうこと)は対格不定詞構文(despero の補文)であり、不定詞の意味上の主語である対格(王を指す eum)が省略されている。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §31.37.1-31.37.12. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:31.37.1-31.37.12

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。