§31.34.1Philippus aliquid et ad caritatem suorum et ut promptius pro eo periculum adirent ratus profecturum se,
フィリッポスは、遠征で倒れた騎兵たちを埋葬することに配慮すれば、それが味方の好意を得るためにも、また彼らが彼自身のためにさらに自発的に危険に立ち向かうようにするためにも、ある程度は役立つだろうと考え、それらの遺体を陣営に運んでくるよう命じた。
§31.34.2si equitum, qui ceciderant in expeditione, sepeliendorum curam habuisset, adferri eos in castra iussit, ut conspiceretur ab omnibus funeris honos.
それは、すべての人に葬儀の誉れが目撃されるようにするためであった。
§31.34.3nihil tam incertum nec tam inaestimabile est quam animi multitudinis.
群衆の心ほど不確かで、測りがたいものはない。
quod promptiores ad subeundam omnem dimicationem videbatur facturum, §31.34.4id metum pigritiamque incussit;
彼らをあらゆる戦闘に立ち向かうのにより自発的にさせると思われたことが、かえって恐怖とひるみを生じさせたのである。
nam qui hastis sagittisque et rara lanceis facta vulnera vidissent, cum Graecis Illyriisque pugnare adsueti, postquam gladio Hispaniensi detruncata corpora, bracchiis cum humero abscisis, aut tota cervice desecta divisa a corpore capita patentiaque viscera et foeditatem aliam vulnerum viderunt,
というのも、それまではギリシア人やイリュリア人と戦うことに慣れており、槍や矢、そして稀に投げ槍によって作られた傷しか見たことがなかった者たちが、スペイン剣によって切り裂かれた胴体や、肩ごと切り落とされた腕、あるいは首全体が切り落とされて体から切り離された頭部、露出した内臓や、その他の傷のむごたらしさを目にしたからである。
§31.34.5adversus quae tela quosque viros pugnandum foret, pavidi vulgo cernebant.
彼らは、いかなる武器、いかなる人々に対して戦わなければならないのかを、恐れおののきながら至る所で思い知らされた。
ipsum quoque regem terror cepit nondum iusto proelio cum Romanis congressum.
ローマ人とまだ本格的な戦闘で交戦したことのなかった王自身をも恐怖が襲った。
§31.34.6itaque revocato filio praesidioque, quod in faucibus Pelagoniae erat, ut iis copiis suas augeret, Pleurato Dardanisque iter in Macedoniam patefecit.
そのため、ペラゴニアの隘路にいた息子と守備隊を呼び戻して彼らの軍勢で自身の軍を増強しようとしたが、その結果、プレウラトスとダルダニア人に対してマケドニアへの進路を開けてしまうことになった。
§31.34.7ipse cum viginti milibus peditum, duobus milibus equitum ducibus transfugis ad hostem profectus paulo plus mille passus a castris Romanis tumulum propinquum Athaco fossa ac vallo communivit;
彼自身は、2万の歩兵と2千の騎兵を率い、脱走兵たちを案内人として敵に向かって出発し、ローマ軍の陣営から1マイル余り離れた、アタクスに隣接する丘を堀と土塁で要塞化した。
§31.34.8ac subiecta cernens Romana castra, admiratus esse dicitur et universam speciem castrorum et discripta suis quaeque partibus cum tendentium ordine tum itinerum intervallis et negasse barbarorum ea castra ulli videri posse.
そして眼下に広がるローマの陣営を目にすると、彼は陣営の全体の姿にも、また駐屯する兵たちの秩序や通路の間隔によって各部分が整然と区画されていることにも感嘆し、その陣営が野蛮人のものとは誰にも見え得ないと言ったと伝えられる。
§31.34.9biduum consul et rex, alter alterius conatus expectantes, continuere suos intra vallum;
2日の間、執政官と王は、互いに相手の出方を待ちながら、味方を土塁の内側に留め置いた。
tertio die Romanus omnis in aciem copias eduxit.
3日目に、ローマの側がすべての軍勢を戦闘隊形へと引き出した。